Cao Bằng: Gỡ điểm nghẽn giải phóng mặt bằng bằng cách làm mới

Dự án mỏ sắt Nà Rụa (phường Tân Giang, Cao Bằng) là dự án có phạm vi giải phóng mặt bằng lớn, liên quan trực tiếp đến đất đai, nhà ở, công trình, tài sản, cây cối, mồ mả và nhu cầu tái định cư của người dân trên địa bàn phường.

Đối với giai đoạn 1 Khu Bắc, phạm vi giải phóng mặt bằng được xác định ban đầu là 21 ha, với khối lượng đối tượng cần giải quyết gồm 421 hộ và 347 mộ. Trong quá trình triển khai, qua rà soát, quy chủ, xác định quan hệ thừa kế, tách đối tượng, cập nhật hồ sơ và các trường hợp phát sinh, tổng mục tiêu theo dõi được điều chỉnh từ 421 lên 443 hộ và từ 347 lên 364 mộ; diện tích thu hồi còn tăng thêm hơn 2 ha, lên tổng hơn 23 ha khi dự án triển khai thêm tuyến đường kết nối khai trường với hạng mục bãi thải và hạng mục công trình xử lý nước thải.

Tại thời điểm ngày 24/8/2026, khối lượng thực hiện còn ở mức thấp so với yêu cầu về tiến độ: mới có 146 hộ nhận tiền, 94 hộ bàn giao mặt bằng và 63/347 mộ được di chuyển.

Từ ngày 24/8 đến hết ngày 30/9/2026, với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, cụ thể, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Chỉ thị số 21-CT/TU ngày 26/8/2026; UBND tỉnh ban hành Công văn số 3173/UBND-TH ngày 26/8/2026; Chủ tịch UBND tỉnh ban hành Quyết định số 1687/QĐ-UBND ngày 29/8/2026 thành lập Tổ công tác đặc biệt.

Đây là cơ sở quan trọng để chuyển công tác GPMB từ phương thức tổ chức thực hiện theo từng cơ quan, đơn vị sang cơ chế điều hành tập trung, phối hợp liên ngành, liên địa phương, bám sát tiến độ và kết quả thực tế.

Kết quả, đến ngày 30/9, tổng diện tích thực tế đã tổ chức giải phóng mặt bằng trong Chiến dịch đạt 23,1 ha tương đương 110% so với kế hoạch giải phóng mặt bằng 21 ha đề ra ban đầu.

Trao đổi với phóng viên báo Đại đoàn kết, ông Nguyễn Quốc Trung - Bí thư Đảng ủy phường Tân Giang đã có những chia sẻ về cách làm mới trong việc thực hiện giải phóng mặt bằng dự án mỏ sắt Nà Rụa.

PV: Thưa ông, vì sao một dự án khó khăn hơn 14 năm trong giải phóng mặt bằng lại được quan tâm, quyết liệt thực hiện và hoàn thành nhanh chóng như vậy?

Ông Nguyễn Quốc Trung: Trước hết, phải khẳng định đây là kết quả của sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, thống nhất của tỉnh; sự vào cuộc đồng bộ của các sở, ngành, địa phương, chủ đầu tư và cả hệ thống chính trị, đặc biệt là sự chia sẻ, đồng thuận của nhân dân trong vùng dự án.

Dự án kéo dài nhiều năm không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ đầu tư mà còn tác động trực tiếp đến đời sống, sinh hoạt, việc xây dựng nhà ở và ổn định sản xuất của người dân. Vì vậy, tháo gỡ điểm nghẽn GPMB không chỉ là yêu cầu về tiến độ dự án, mà còn là trách nhiệm đối với người dân và yêu cầu phát triển của tỉnh.

Theo tôi, điều tạo nên chuyển biến lần này là đã xác định đúng điểm nghẽn và tập trung giải quyết điểm nghẽn.

Chỉ thị số 21 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã tạo sự thống nhất cao về nhận thức, quyết tâm và hành động. Các nhiệm vụ được phân công cụ thể, xác định rõ cơ quan, rõ người chịu trách nhiệm, rõ thời hạn và kết quả cần đạt. Tổ công tác đặc biệt của tỉnh cùng các lực lượng được tăng cường đã trực tiếp phối hợp, tháo gỡ những vấn đề liên ngành, liên địa phương.

Phường duy trì giao ban hằng ngày, bám từng hộ, từng hồ sơ, từng phần việc; vấn đề thuộc thẩm quyền thì tập trung giải quyết, vấn đề vượt thẩm quyền thì báo cáo, đề xuất ngay để cấp có thẩm quyền tháo gỡ.

Điều quan trọng là quyết tâm chính trị đã được chuyển thành phương thức tổ chức thực hiện cụ thể. Từ chỗ công việc kéo dài, từng bước chuyển sang cách làm tập trung, liên thông và kiểm soát bằng kết quả thực tế. Tôi cho rằng, khi cả hệ thống cùng chung một mục tiêu, một cách làm và một trách nhiệm thì những điểm nghẽn kéo dài nhiều năm vẫn có thể được tháo gỡ.

Cách làm mới, đột phá trong việc hoàn thành giải phóng mặt bằng dự án này là gì, thưa ông?

Ông Nguyễn Quốc Trung: Theo tôi, cái mới không nằm ở việc làm thêm nhiều việc, mà ở cách tổ chức công việc. Trước đây, nếu nhìn GPMB chủ yếu từ góc độ hồ sơ, thủ tục rất dễ dẫn đến việc mỗi cơ quan xử lý một phần việc. Trong đợt cao điểm này, chúng tôi chuyển sang cách tiếp cận quản trị theo kết quả thực tế: rõ từng hộ, rõ từng vướng mắc, rõ cơ quan xử lý, rõ thời hạn và rõ trách nhiệm.

Công việc được đưa xuống tận cơ sở. Cán bộ không chỉ mời người dân đến trụ sở mà trực tiếp đến từng nhà, gặp từng gia đình; những trường hợp còn băn khoăn thì đối thoại nhiều lần để hiểu đúng nguyên nhân.

Cán bộ thường xuyên bám sát từng hộ để nắm bắt tâm tư, vướng mắc để tháo gỡ; thiết lập kênh Zalo trực tuyến để tiếp nhận đơn thư kiến nghị của người dân và trả lời trong vòng 48h, tạo sự công khai, minh bạch về chế độ, chính sách.

Sử dụng khoa học, linh hoạt nhân lực của phường và các đơn vị tăng cường, phân công vào 4 tổ công tác: xử lý hồ sơ thủ tục (từ kiểm đếm, lập dự toán, thẩm định, phê duyệt); tổ xử lý đơn thư, kiến nghị; tổ tuyên truyền vận động; tổ hỗ trợ di dời, tạm cư. Phường cũng vận động cán bộ, đảng viên, lực lượng vũ trang đi đầu trong bàn giao mặt bằng.

Một điểm quan trọng khác là không xử lý công việc theo cách tuần tự, chờ xong việc này mới làm việc khác, mà chủ động phối hợp liên thông, thực hiện theo phương thức cuốn chiếu; việc nào đủ điều kiện thì triển khai ngay, đồng thời xử lý các vấn đề liên quan để không tạo ra điểm nghẽn mới.

Có thể khái quát cách làm là: chỉ đạo tập trung – bám sát cơ sở – đối thoại trực tiếp – phối hợp liên thông – kiểm đếm bằng kết quả thực tế.

Tôi cho rằng, đột phá thực sự là biến một nhiệm vụ khó, phức tạp thành những công việc cụ thể có người chịu trách nhiệm và được theo dõi đến cùng.

Những bài học kinh nghiệm, cách làm hay, dân vận khéo nào có thể rút ra để xử lý các dự án tồn đọng, vướng mắc kéo dài?

Ông Nguyễn Quốc Trung: Qua thực tiễn Nà Rụa, chúng tôi rút ra một bài học rất rõ: ở đâu cấp ủy thực sự quyết tâm, người đứng đầu trực tiếp vào cuộc, cả hệ thống chính trị cùng hành động và người dân được đặt ở vị trí trung tâm thì ở đó những việc khó vẫn có thể giải quyết được.

Theo tôi, trước hết phải biến quyết tâm chính trị thành hành động cụ thể, biến sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị thành kết quả thực chất và biến sự đồng thuận của người dân thành động lực để hoàn thành nhiệm vụ.

Trong tổ chức thực hiện, phải lấy cơ sở làm địa bàn hành động, lấy đối thoại làm phương thức, lấy kết quả thực tế làm thước đo. Người đứng đầu phải trực tiếp tham gia những việc khó, không né tránh trách nhiệm; cán bộ phải nắm chắc hồ sơ, hoàn cảnh từng hộ và nguyên nhân thực chất của từng kiến nghị. Bởi cùng là một kiến nghị nhưng có trường hợp vướng chính sách, có trường hợp chưa hiểu rõ quy định, cũng có trường hợp người dân đang gặp khó khăn thực sự; muốn giải quyết đúng thì phải hiểu đúng.

Dân vận cũng không thể chỉ dừng ở tuyên truyền. Dân vận phải đi cùng hành động cụ thể: chính sách phải được giải thích rõ, kiến nghị phải được trả lời có căn cứ, khó khăn chính đáng phải được quan tâm tháo gỡ, đồng thời chính sách phải được thực hiện công khai, công bằng, nhất quán.

Tôi cho rằng, “dân vận khéo” trước hết là biết lắng nghe, nói rõ, làm đúng và giữ lời với dân. Bàn giao được mặt bằng là một kết quả; đồng hành để người dân ổn định cuộc sống mới là trách nhiệm lâu dài.

Phường đã tiếp xúc, vận động, thuyết phục người dân trong diện giải tỏa, tái định cư như thế nào?

Ông Nguyễn Quốc Trung: Chúng tôi luôn xác định rằng, đối với người dân, di dời không chỉ là chuyển một căn nhà hay một thửa đất, mà có thể là thay đổi nơi ở, sinh kế, quan hệ xóm giềng và những gắn bó của gia đình qua nhiều thế hệ. Vì vậy, muốn vận động được người dân thì trước hết phải tôn trọng và thấu hiểu những điều đó.

Phường kết hợp giữa đối thoại tập trung với gặp gỡ trực tiếp từng hộ; phát huy vai trò của Bí thư chi bộ, tổ trưởng tổ dân phố, Ban Công tác Mặt trận, người có uy tín; lãnh đạo phường trực tiếp tham gia những cuộc đối thoại với người dân.

Chúng tôi tập trung trả lời những vấn đề người dân quan tâm nhất: chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; thủ tục còn vướng ở đâu; điều kiện tạm cư, di chuyển tài sản; những khó khăn cụ thể của từng gia đình. Nội dung nào rõ thì giải thích cụ thể; nội dung nào chưa rõ thì kiểm tra; vấn đề vượt thẩm quyền thì báo cáo cấp có thẩm quyền.

Đặc biệt, chúng tôi xác định không thể vận động người dân đồng thuận nếu những băn khoăn chính đáng của họ chưa được quan tâm giải quyết. Vì vậy, vận động luôn gắn với hỗ trợ thực tế, nhất là đối với những hộ khó khăn về chỗ ở, di chuyển hoặc có hoàn cảnh đặc biệt.

Điều chúng tôi trân trọng là nhiều gia đình, dù còn những lo lắng riêng, đã chia sẻ với nhiệm vụ chung và đồng thuận bàn giao mặt bằng. Sự đồng thuận ấy phải được đáp lại bằng trách nhiệm của chính quyền trong những công việc tiếp theo.

Sau khi bàn giao mặt bằng, việc ổn định đời sống, tạo việc làm cho người dân bị ảnh hưởng được quan tâm ra sao, thưa ông?

Ông Nguyễn Quốc Trung: Quan điểm của Đảng ủy phường là bàn giao mặt bằng không phải là kết thúc nhiệm vụ. Đây là bước chuyển sang một nhiệm vụ quan trọng hơn: làm sao để người dân ổn định nơi ở, từng bước ổn định sinh kế và có điều kiện sống tốt hơn.

Thời gian tới, quan điểm của Đảng ủy phường là giải phóng mặt bằng phải đi liền với bảo đảm quyền lợi hợp pháp, ổn định chỗ ở và từng bước ổn định sinh kế cho người dân.

Trước mắt, phường tiếp tục phối hợp hoàn thiện các thủ tục tái định cư, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và các điều kiện thiết yếu về điện, nước, đường giao thông; theo dõi, hỗ trợ những hộ đang tạm cư chuyển sang nơi ở ổn định. Những hộ nghèo, hộ yếu thế, hộ thiếu nguồn lực xây dựng nhà ở hoặc có hoàn cảnh đặc biệt sẽ tiếp tục được rà soát để có giải pháp hỗ trợ phù hợp.

Về lâu dài, chúng tôi sẽ phối hợp với doanh nghiệp và cơ quan chuyên môn nắm nhu cầu việc làm, đào tạo nghề, chuyển đổi sinh kế của từng nhóm hộ, tạo điều kiện để người dân địa phương có thể tiếp cận những cơ hội việc làm phù hợp khi dự án đi vào triển khai. Chúng tôi cũng mong muốn doanh nghiệp tiếp tục đồng hành với địa phương trong công tác an sinh xã hội, hỗ trợ các công trình phúc lợi và những trường hợp còn khó khăn.

Tôi cho rằng, một dự án chỉ thực sự có ý nghĩa khi sự phát triển của dự án tạo ra những giá trị thiết thực cho cộng đồng nơi dự án đứng chân. Mục tiêu cuối cùng là những hy sinh, chia sẻ của người dân hôm nay phải được chuyển hóa thành một cuộc sống ổn định hơn, sinh kế tốt hơn và những cơ hội phát triển mới cho chính người dân. Đó cũng là cách để sự đồng thuận hôm nay trở thành nền tảng cho sự phát triển lâu dài của Tân Giang và của tỉnh Cao Bằng.