Cắt giảm thủ tục hành chính để tăng trưởng “2 con số”
Một trong những nhiệm vụ đầu tiên được Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng triển khai ngay sau khi được Quốc hội bầu giữ chức Thủ tướng Chính phủ nhiệm kỳ 2026-2031 là chủ trì cuộc họp của Thường trực Chính phủ họp bàn về giải pháp, cách thức thực hiện cải cách, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, cắt giảm ngành nghề kinh doanh có điều kiện, phân cấp giải quyết thủ tục hành chính theo Kết luận số 18-KL/TW của Trung ương.
Tại cuộc họp, Thủ tướng đưa ra “tối hậu thư”: Không đợi hết quý II, mà đến ngày 20/4, các bộ phải đề xuất với Thường trực Chính phủ, Chính phủ phương án cắt giảm, cải cách thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Văn phòng Chính phủ, Bộ Tư pháp tổng hợp, rà soát trình Chính phủ thông qua phương án trong tháng 4.
Như vậy so lộ trình đặt ra, mốc thời gian được Thủ tướng yêu cầu được thực hiện sớm hơn gần 1,5 tháng để cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh nhằm tạo thuận lợi cho người dân, và doanh nghiệp. Điều đáng nói, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh cũng là điều được Thủ tướng cam kết trước Quốc hội vài ngày trước khi họp Thường trực Chính phủ.
Báo cáo trước Quốc hội về đánh giá bổ sung kết quả thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025; tình hình triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 vào chiều 9/4, Thủ tướng đưa ra cam kết mạnh mẽ: Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh gắn với chuyển đổi số, tạo môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, an toàn và ổn định cho người dân, doanh nghiệp. Hoàn thành cắt giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính, 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính và phấn đấu tiếp tục cắt giảm tối thiểu 30% các ngành nghề kinh doanh có điều kiện, 100% các điều kiện kinh doanh không cần thiết.
Thực tế, lâu nay thủ tục hành chính vẫn là rào cản lớn gây lo ngại cho doanh nghiệp, và người dân. Đặc biệt là khối doanh nghiệp nhỏ và vừa do chi phí tuân thủ cao, quy trình phức tạp, và thời gian kéo dài. Dù có cải cách, nhiều doanh nghiệp vẫn vướng mắc về đất đai, môi trường, và kiểm tra chuyên ngành. Những gánh nặng, những chi phí không chính thức do thủ tục hành chính, các điều kiện kinh doanh đặt ra đang là những rào cản lớn “đè” lên vai doanh nghiệp. Bởi vậy, khi thẩm tra báo cáo của Chính phủ, Uỷ ban Kinh tế và Tài chính đặt ra yêu cầu trong năm 2026 Chính phủ cần tập trung đẩy mạnh rà soát, hoàn thiện hệ thống chính sách pháp luật và cải cách thủ tục hành chính theo hướng thực chất, hiệu quả. Cần quyết liệt thực hiện các mục tiêu như giảm 50% thời gian xử lý thủ tục, giảm 30% chi phí tuân thủ và loại bỏ hoàn toàn các thủ tục không cần thiết.
“Phải tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và hoàn thiện môi trường pháp lý theo hướng thực chất, triệt để và đo đếm được”, lời ông Nguyễn Như So, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Tập đoàn DABACO Việt Nam (Đại biểu Quốc hội Đoàn Bắc Ninh) nói khi Quốc hội thảo luận tại Tổ về tình hình kinh tế xã hội.
Ông thẳng thắn chỉ ra rằng: Ở nhiều lĩnh vực, nhất là đất đai, đầu tư, xây dựng, thủ tục vẫn còn chồng chéo, kéo dài và gây tốn kém rất lớn cho doanh nghiệp.
“Có những trường hợp chỉ riêng thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư cũng mất từ 6 tháng đến 1 năm, qua nhiều vòng xin ý kiến, họp liên ngành, chờ hết văn bản này đến văn bản khác. Trong bối cảnh nguyên liệu và thị trường biến động mạnh như hiện nay, chỉ cần chậm một nhịp là doanh nghiệp có thể thiệt hại hàng chục tỷ đồng. Chậm thủ tục hôm nay có thể trở thành mất cơ hội ngày mai, thậm chí làm mất luôn cả động lực đầu tư”, ông So nói, và đề nghị trong thời gian tới Chính phủ cần giao chỉ tiêu, giao trách nhiệm cụ thể cho từng Bộ, từng ngành, từng địa phương: lĩnh vực nào phải cắt giảm, cắt khâu nào, cắt bao nhiêu, rút ngắn bao lâu, ai chịu trách nhiệm và khi nào hoàn thành?. Chỉ khi làm đến nơi đến chốn mới thực sự cắt được chi phí tuân thủ, xóa được cơ chế xin - cho và chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ doanh nghiệp.
Phản ánh của ông So tại diễn đàn Quốc hội không chỉ với tư cách một đại biểu Quốc hội, còn là tâm tư dưới “lăng kính” của một doanh nhân, một doanh nghiệp-nơi trực tiếp sản xuất kinh doanh tạo ra chuỗi giá trị đang bị kìm chân trong những “rừng” thủ tục.
Hiện nay còn 198 ngành nghề kinh doanh có điều kiện và 4.603 điều kiện kinh doanh. Tại Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã yêu cầu các bộ, cơ quan phải tiếp tục rà soát, cắt giảm tiếp 30% ngành nghề kinh doanh có điều kiện hiện nay (tương ứng cắt giảm khoảng 60 ngành nghề), đồng thời cắt giảm 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết. Cùng với đó, cắt giảm 50% thời gian thực hiện, 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính; cấp Bộ chỉ thực hiện không quá 30% tổng số thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực quản lý.
Mục tiêu tăng trưởng “2 con số” của Chính phủ trong nhiệm kỳ Quốc hội khoá XVI đang là một sức ép rất lớn đối với Thủ tướng và các thành viên Chính phủ. Nhất là trong bối cảnh đầu năm 2026 tình hình thế giới, khu vực tiếp tục biến động nhanh, phức tạp, khó lường, nhiều quốc gia điều chỉnh chính sách, xung đột quân sự leo thang tại khu vực Trung Đông đã đẩy giá xăng, dầu tăng cao.
Theo dự báo, kinh tế toàn cầu tăng trưởng chậm lại và thị trường tài chính, tiền tệ biến động. Những khó khăn nội tại ngay từ đầu nhiệm kỳ nếu không được tháo gỡ, khơi thông, có thể sẽ trở thành lực cản lớn trong quá trình thúc đẩy tăng trưởng gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Chỉ khi nào, quyết liệt loại bỏ thủ tục hành chính, tạo thông thoáng cho người dân, doanh nghiệp hoạt động mới tạo động lực cho đất nước phát triển trong chiến lược thúc đẩy tăng trưởng 2 con số.
Kết luận Hội nghị Trung ương 2, khoá XIV đặt ra yêu cầu: “Khẩn trương tháo gỡ mọi rào cản, điểm nghẽn về thể chế, cơ chế, chính sách; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính; rút ngắn tối đa thời gian, chi phí tuân thủ”. Những mốc thời gian thực hiện, cùng với các chỉ tiêu cụ thể được Thủ tướng đưa ra đang thể hiện với tinh thần: “Lựa chọn đúng - Triển khai nhanh - Làm đến nơi, đến chốn - Đo lường bằng kết quả “ và trực tiếp chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện. Đây cũng chính là sự cam kết của Chính phủ nhiệm kỳ 2026-2031 trước Quốc hội.
Đại hội XIV của Đảng đã xác lập rõ tầm nhìn, mục tiêu, động lực và Chương trình hành động cho giai đoạn phát triển mới. Nhiệm kỳ 2026-2031 mở ra vận hội mới mang tính lịch sử, đòi hỏi đất nước ta không chỉ tiếp tục phát triển mà phải bứt phá vươn lên; không chỉ hội nhập mà phải nâng tầm vị thế; không chỉ tăng trưởng mà phải phát triển nhanh, bền vững, bao trùm và nâng cao đời sống, hạnh phúc của nhân dân.
Trong thời gian qua, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bỏ đi cấp trung gian (cấp huyện) đã tạo sự thông thoáng để mọi quyết định được đưa ra nhanh hơn, đến với người dân và doanh nghiệp một cách nhanh nhất, nâng cao tính chịu trách nhiệm của các cấp chính quyền. Giờ đây, khi cấp trung gian đã được xoá, việc cải cách, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, cắt giảm ngành nghề kinh doanh có điều kiện, phân cấp giải quyết thủ tục hành chính cần được đẩy nhanh để giúp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số, và 2 mục tiêu 100 năm.
