Chăm sóc bán trú: Tăng cường kết nối cộng đồng cho người cao tuổi

Phù hợp với nhu cầu của người cao tuổi

Sáng sớm, tại Cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày xã Quốc Oai, đặt tại Điểm Y tế Thạch Thán, những người cao tuổi lần lượt đến sinh hoạt. Có người được con cháu đưa tới trước giờ đi làm, có người tự đi cùng bạn bè trong thôn. Công việc đầu tiên trong ngày không phải là uống trà hay trò chuyện, mà là kiểm tra sức khỏe đầu ngày, đo huyết áp, hỏi thăm tình trạng ăn ngủ, đau mỏi, mệt mỏi hoặc các dấu hiệu bất thường.

Bà Nguyễn Thị Tuyến, 74 tuổi, ở xã Quốc Oai cho biết, hầu như sáng nào bà cũng đến cơ sở này. Tại đây, bà được kiểm tra sức khỏe định kỳ, tập luyện phục hồi chức năng, rèn luyện tay chân và tham gia văn nghệ, giao lưu cùng những người cùng lứa tuổi. Theo bà, điều đáng quý nhất không chỉ là được đo huyết áp hay hướng dẫn tập luyện, mà là cảm giác yên tâm khi luôn có cán bộ y tế theo dõi và có bạn bè để trò chuyện.

Còn đối với ông Nguyễn Thế Giang, 88 tuổi, Thôn Thạch Thán 4, xã Quốc Oai, sau những ngày tham gia sinh hoạt tại Cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày, ông cảm thấy cảm giác được gặp gỡ bạn bè, được quan tâm chăm sóc khiến ông như được trở về những năm tháng tuổi trẻ đầy nhiệt huyết.

Tại Quốc Oai, cơ sở được thiết kế với nhiều không gian chức năng, từ khu đón tiếp, phòng sinh hoạt cộng đồng, khu chăm sóc Đông y và y tế, phòng truyền thông - thư viện, bếp dinh dưỡng, phòng vận động, phòng tư vấn tâm lý đến khu nghỉ ngơi. Cơ sở hoạt động theo mô hình “sáng đến, chiều về”. Người cao tuổi được chăm sóc, sinh hoạt ban ngày, cuối ngày trở về với con cháu. Cách tổ chức này phù hợp với thực tế nhiều gia đình đô thị và ven đô hiện nay: con cháu đi làm cả ngày, người cao tuổi ở nhà một mình, trong khi nhu cầu theo dõi bệnh mạn tính, phòng ngừa té ngã, phục hồi vận động và giao lưu tinh thần ngày càng lớn.

Không chỉ tại Quốc Oai, mô hình tại phường Đống Đa cũng nhanh chóng thu hút sự quan tâm của người cao tuổi. Cơ sở được bố trí tại Điểm Y tế Quang Trung cũ, hoạt động từ thứ hai đến thứ sáu hằng tuần. Tại đây, người cao tuổi được khám sàng lọc, theo dõi sức khỏe, tư vấn dinh dưỡng, hướng dẫn sử dụng thuốc an toàn, phục hồi chức năng, tập dưỡng sinh, đọc sách, rèn luyện trí nhớ, tư vấn tâm lý, tham gia văn hóa, văn nghệ và giao lưu cộng đồng.

Bà Dương Thị Mai, 74 tuổi, phường Đống Đa, là một trong những người đầu tiên đăng ký tham gia. Ban đầu, bà muốn đến thử xem mô hình có phù hợp với mình hay không. Nhưng sau những ngày đầu, bà cảm nhận rõ sự thay đổi. Bản thân mắc nhiều bệnh nền, từng có lúc bị hạ đường huyết ngay tại cơ sở, bà được nhân viên phát hiện, chăm sóc, bổ sung nước đường, cho uống thuốc và theo dõi sức khỏe kịp thời.

Mô hình chăm sóc dựa vào cộng đồng

Hà Nội đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh. Tại xã Quốc Oai, hiện có hơn 10.300 người từ 60 tuổi trở lên, chiếm khoảng 17% dân số. Tại phường Đống Đa, số người cao tuổi hơn 18.400 người, chiếm khoảng 22% dân số. Những con số này cho thấy chăm sóc người cao tuổi không còn là vấn đề riêng của từng gia đình, mà đã trở thành yêu cầu của quản trị đô thị, y tế cơ sở và an sinh xã hội.

Từ ngày 6/6/2026, mô hình chăm sóc sức khỏe ban ngày dành cho người cao tuổi tại Điểm Y tế Thạch Bàn, phường Long Biên chính thức ra mắt. Sau đó, Hà Nội tiếp tục triển khai thêm các cơ sở tại Quốc Oai, Đống Đa, Tây Hồ và một số địa bàn được lựa chọn thí điểm.

Điểm chung của các mô hình là tận dụng hạ tầng y tế cơ sở sẵn có, gắn với trạm y tế, hội người cao tuổi, các đoàn thể và cộng đồng dân cư. Đây là cách làm phù hợp trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc tăng nhanh nhưng nguồn lực nhân lực, cơ sở vật chất và ngân sách đều cần được tính toán bền vững.

Một điểm đặc biệt, thực tế ghi nhận tại các cơ sở cho thấy, chăm sóc người cao tuổi ban ngày không chỉ là hoạt động y tế. Những buổi tuyên truyền kỹ năng phòng, chống lừa đảo trên không gian mạng do Đoàn Thanh niên phối hợp với Trạm Y tế tổ chức; những buổi giao lưu với Hội Cựu chiến binh, Hội Người cao tuổi, Hội Cựu giáo chức, Hội Nông dân, Hội Chữ thập đỏ… đã biến cơ sở thành điểm kết nối liên thế hệ. Người cao tuổi được hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh, nhận diện thủ đoạn lừa đảo, thực hiện “3 không”: không cung cấp thông tin cá nhân và mật khẩu, không chuyển tiền cho người lạ qua mạng, không truy cập đường link không rõ nguồn gốc.

Những hoạt động như vậy làm rõ hơn giá trị của mô hình: chăm sóc sức khỏe không tách rời chăm sóc tinh thần, kỹ năng sống và sự an toàn xã hội của người cao tuổi. Khi người già được vận động, được lắng nghe, được giao lưu, được bảo vệ trước những rủi ro mới của đời sống hiện đại, chất lượng sống được nâng lên theo nghĩa đầy đủ hơn.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà đánh giá, việc đưa cơ sở chăm sóc ban ngày cho người cao tuổi vào hoạt động đã cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân; đồng thời đánh dấu bước phát triển mới trong đổi mới phương thức chăm sóc người cao tuổi trên địa bàn Thủ đô theo hướng dựa vào cộng đồng, lấy người cao tuổi làm trung tâm.