Chim cánh cụt giúp phát hiện hóa chất độc
Các nhà khoa học vừa phát hiện dấu vết của “hóa chất vĩnh cửu” PFAS tại vùng biển Patagonia hẻo lánh ở miền nam Argentina, với sự hỗ trợ đặc biệt từ những chú chim cánh cụt Magellan.
Nghiên cứu do các nhà khoa học thuộc Đại học California-Davis và Đại học Buffalo (Mỹ) thực hiện. Nhóm nghiên cứu đã gắn các vòng silicon đặc biệt lên chân chim cánh cụt để thu thập hóa chất từ nước biển, không khí và môi trường xung quanh trong quá trình chúng di chuyển ngoài đại dương. Phương pháp này giúp theo dõi mức độ ô nhiễm mà không gây hại cho động vật. Trong 3 mùa sinh sản, các nhà khoa học đã thu thập dữ liệu từ 55 cá thể chim cánh cụt. Kết quả cho thấy hơn 90% số vòng đeo phát hiện sự hiện diện của PFAS, nhóm hóa chất nhân tạo thường có trong chảo chống dính, áo chống nước, bọt chữa cháy và nhiều sản phẩm công nghiệp khác. Các chất này rất khó phân hủy nên được gọi là “hóa chất vĩnh cửu”. Chúng có thể tích tụ lâu dài trong môi trường và cơ thể sinh vật, đồng thời liên quan đến nhiều nguy cơ sức khỏe như ung thư, rối loạn sinh sản và phát triển.
Theo tiến sĩ Ralph Vanstreels, đồng tác giả nghiên cứu, dù nồng độ PFAS không quá cao nhưng chúng xuất hiện ổn định ở khu vực gần như không có nhiều dân cư sinh sống. Điều này cho thấy ô nhiễm hóa chất đã lan tới cả những vùng xa xôi nhất trên Trái đất. Các nhà khoa học cảnh báo rằng những chất này có thể theo dòng hải lưu và chuỗi thức ăn biển để lan rộng ra môi trường toàn cầu.
Thông thường, việc khảo sát ô nhiễm đại dương đòi hỏi các chuyến tàu nghiên cứu tốn kém và kéo dài nhiều ngày. Trong khi đó, chim cánh cụt có thể tự di chuyển trên phạm vi rộng để kiếm ăn, vô tình trở thành “trợ lý nghiên cứu” giúp thu thập dữ liệu môi trường một cách tự nhiên và hiệu quả hơn.
Để tránh ảnh hưởng đến khả năng bơi lội của chim, nhóm nghiên cứu đã thiết kế vòng đeo nhỏ gọn phù hợp với kích thước chân từng cá thể. Việc gắn thiết bị chỉ mất khoảng 3 phút và hầu như không gây căng thẳng cho chim cánh cụt. Trong số 57 cá thể được gắn vòng, chỉ có một trường hợp phải tháo bỏ do có dấu hiệu khó chịu.
Các chuyên gia môi trường đánh giá đây là phương pháp đầy triển vọng vì giúp hạn chế các kỹ thuật lấy mẫu xâm lấn như lấy máu hoặc mô động vật. Ngoài Patagonia, các nhà khoa học hy vọng sẽ áp dụng phương pháp này với nhiều loài chim biển khác, đặc biệt ở những khu vực gần đô thị hoặc khu công nghiệp, nơi nguy cơ ô nhiễm PFAS có thể nghiêm trọng hơn nhiều.
