Chính phủ đề xuất 5 cơ chế đặc thù tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực hiện các dự án phục vụ hội nghị APEC 2027
Ngày 3/8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình về dự án Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang.
5 cơ chế đặc thù
Theo ông Ngô Văn Tuấn, trong quá trình triển khai các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027, UBND tỉnh An Giang gặp một số khó khăn, vướng mắc, tập trung vào 2 nhóm chủ yếu: Pháp luật hiện hành chưa có quy định sử dụng khu vực biển để hình thành quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư thực hiện dự án BT - nhóm vướng mắc này đã được Chính phủ xử lý tại Nghị quyết số 66.20/2026/NQ-CP ngày 18/6/2026 trên cơ sở Nghị quyết số 206/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội.
Để đáp ứng yêu cầu cấp bách hoàn thành công trình trong quý II/2027, UBND tỉnh An Giang và nhà đầu tư đã triển khai thi công trước một số dự án, công trình khi chưa hoàn tất đầy đủ thủ tục pháp lý về quy hoạch, đầu tư, đất đai, khoáng sản, xây dựng.
Từ đó, đối với những vướng mắc nêu trên, Nghị quyết quy định cơ chế đặc thù để xử lý theo hướng: Một là, các công trình, dự án vẫn được tiếp tục thi công trong quá trình hoàn thiện thủ tục để bảo đảm đáp ứng tiến độ cấp bách phục vụ Hội nghị cấp cao AРЕС 2027; đối với chất thải xây dựng phát sinh trong quá trình thi công, được đổ thải tạm thời tại các vị trí do cơ quan có thẩm quyền lựa chọn, có giám sát chặt chẽ và trách nhiệm hoàn trả mặt bằng sau khi công trình hoàn thành. Hai là, đối với dự án đã thi công trước nhưng đến nay đã thực hiện các thủ tục pháp lý thì được ghi nhận kết quả đã thực hiện.
Ba là, đối với dự án đã thi công trước nhưng đến nay còn tiếp tục phải hoàn thiện các thủ tục thì được thực hiện theo quy trình đơn giản, rút gọn hoặc theo cơ chế đặc biệt quy định tại Nghị quyết này như: điều chỉnh quy hoạch theo thủ tục rút gọn; thực hiện dự án đầu tư công, đầu tư kinh doanh theo thủ tục đặc biệt; không phải thực hiện thủ tục thi tuyển phương án kiến trúc; khối lượng khoáng sản đã khai thác, thu hồi trước khi cấp phép được tính vào tổng khối lượng cấp phép sau này hoặc được miễn thủ tục cấp phép nếu đã dừng khai thác.
Bốn là, đối với dự án đối ứng của dự án BT đã thi công trước nhưng chưa hoàn thành các thủ tục liên quan đến sử dụng đất thì được áp dụng cơ chế đặc thù như: được giao đất từng phần; giá trị quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư được xác định theo giá đất cụ thể tại thời điểm hồ sơ thiết kế cơ sở của dự án đối ứng được phê duyệt; thời gian tính giá trị quyền sử dụng đất của quỹ đất là 70 năm kể từ thời điểm bàn giao mặt bằng.
Năm là, đối với khối lượng, giá trị công trình đã thi công trước khi hoàn thiện thủ tục đầu tư công, đầu tư theo phương thức PPP, được ghi nhận khi ký hợp đồng xây dựng hoặc phụ lục hợp đồng làm cơ sở nghiệm thu, giải ngân, thanh toán, quyết toán; Kiểm toán Nhà nước thực hiện kiểm toán báo cáo quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành trước khi UBND tỉnh An Giang phê duyệt quyết toán.
Bổ sung điều kiện về kiểm tra hiện trạng, xác nhận khối lượng
Thẩm tra dự thảo Nghị quyết trên, ông Phan Văn Mãi, Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính cho rằng, về xử lý vướng mắc đối với việc khai thác, thu hồi khoáng sản (Điều 5) đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu bổ sung điều kiện chặt chẽ hơn về kiểm tra hiện trạng, xác nhận khối lượng, nguồn gốc, mục đích sử dụng, thời điểm thực hiện và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có liên quan.
Đồng thời, cần quy định rõ trách nhiệm xác định khối lượng khoáng sản đã sử dụng để cung cấp vật liệu thi công các công trình, dự án phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 và khối lượng khoáng sản còn dôi dư để quản lý, xử lý theo quy định của pháp luật, bảo đảm không hợp thức hóa hoạt động khai thác khoáng sản trái phép, không thất thoát tài nguyên và thống nhất với quy định của pháp luật về địa chất, khoáng sản và bảo vệ môi trường.
Bên cạnh đó, về xử lý vướng mắc đối với các dự án, công trình thi công xây dựng khi chưa hoàn thiện thủ tục về đầu tư công, đầu tư theo phương thức đối tác công tư, đầu tư (Điều 6, Điều 7 và Điều 8), Uỷ ban Kinh tế và Tài chính đề nghị nghiên cứu bổ sung điều kiện cho phép tiếp tục tổ chức thi công xây dựng nếu các hạng mục hoặc bộ phận công trình đã có thiết kế bản vẽ thi công được tư vấn độc lập thẩm tra theo quy định của Luật Xây dựng năm 2025.
Đồng thời, đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu làm rõ căn cứ pháp lý của việc dự thảo Nghị quyết quy định áp dụng trình tự, thủ tục đặc biệt cho các trường hợp này để thống nhất với quy định về dự án đầu tư công đặc biệt theo Luật Đầu tư công và thủ tục đầu tư đặc biệt quy định tại Luật Đầu tư. Bên cạnh đó, cũng cần nghiên cứu, đánh giá tác động của các cơ chế đặc thù như quy định tiến độ tính từ ngày bàn giao mặt bằng hay việc không phải gửi văn bản thông báo khởi công để đảm bảo sự đồng bộ với pháp luật hiện hành và hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước.