Chính sách cho người yếu thế
TPHCM đang từng bước hoàn thiện hệ thống chính sách an sinh theo hướng bao trùm và bền vững, với trọng tâm là người yếu thế. Từ cấp giấy tờ tùy thân cho “nhân khẩu đặc biệt” đến mở rộng trợ cấp xã hội, chăm lo y tế, giáo dục, nhà ở. Những chính sách này giúp giảm gánh nặng trước mắt, đồng thời khẳng định một cách tiếp cận mới: “không để ai bị bỏ lại phía sau”.
Một trong những điểm sáng đáng chú ý của TPHCM từ đầu năm đến nay là nỗ lực “đi tìm danh tính” cho những người yếu thế. Hơn 3.000 trường hợp “nhân khẩu đặc biệt”, từ người lang thang cơ nhỡ, bệnh tâm thần đến trẻ em trong cơ sở bảo trợ, từng đứng ngoài hệ thống quản lý dân cư, nay đang được TPHCM cấp giấy khai sinh, thẻ căn cước. Chỉ trong thời gian ngắn, hàng nghìn trường hợp đã được hoàn thiện giấy tờ, mở ra cánh cửa để họ tiếp cận các quyền cơ bản.
Đây không đơn thuần là câu chuyện thủ tục hành chính. Khi một người có căn cước, họ có thể tiếp cận y tế, giáo dục, trợ cấp, thậm chí là cơ hội việc làm. Trong bối cảnh chuyển đổi số, việc làm sạch dữ liệu dân cư, xác thực thuê bao di động còn góp phần bảo vệ người dân trước các rủi ro lừa đảo, tạo môi trường sống an toàn hơn. Tuy nhiên, cấp giấy tờ chỉ là bước khởi đầu. Điều quan trọng hơn là thiết kế một hệ thống chính sách đủ bao trùm để những con người vừa “được nhận diện” ấy không tiếp tục bị bỏ lại phía sau. Dự thảo nghị quyết mới của TPHCM về trợ giúp xã hội cho các đối tượng đặc thù cho thấy rõ nỗ lực này.
Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận theo hướng thống nhất và công bằng. Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, việc tồn tại nhiều chính sách khác nhau giữa các khu vực đã bộc lộ bất cập. Việc xây dựng một khung chính sách chung giúp giảm chênh lệch thụ hưởng, nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách. Quan trọng hơn, chính sách mới mở rộng đáng kể phạm vi hỗ trợ. Ngoài đối tượng người cao tuổi neo đơn, người bệnh hiểm nghèo hay người khuyết tật, dự thảo còn bổ sung nhóm người lang thang, xin ăn vào diện được nuôi dưỡng lâu dài tại cơ sở bảo trợ xã hội. Đây là bước tiến thể hiện rõ tinh thần nhân văn, thay vì xử lý mang tính tình huống, thành phố hướng tới giải pháp căn cơ, lâu dài.
Mức trợ cấp được điều chỉnh theo hướng tăng dần, với tổng kinh phí dự kiến khoảng 244 tỷ đồng mỗi năm. Khi ngân sách được phân bổ cho những người dễ tổn thương nhất, đó chính là cách tái phân phối công bằng trong xã hội. Song song đó, TPHCM cũng đang chuyển từ “hỗ trợ” sang “bảo đảm quyền tiếp cận”. Trong giáo dục, việc miễn, giảm học phí, hỗ trợ 100% bảo hiểm y tế cho học sinh đã trực tiếp giảm gánh nặng cho hàng triệu gia đình. Trong y tế, mô hình chăm sóc sức khỏe chủ động tại cộng đồng, khám sàng lọc miễn phí, hay việc tích hợp bảo hiểm y tế vào căn cước công dân đã giúp người dân tiếp cận dịch vụ dễ dàng hơn.
Một điểm đáng ghi nhận khác là cách làm linh hoạt của thành phố trong huy động nguồn lực. Bên cạnh nguồn lực từ ngân sách, TPHCM còn kết hợp với doanh nghiệp, tổ chức xã hội để triển khai các chương trình như hỗ trợ nhà ở cho công nhân, mở rộng cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế, giáo dục. Sự chung tay này giúp chính sách đi vào đời sống nhanh hơn và hiệu quả hơn. Ngoài ra, đề án cho phép người dân tra cứu quyền lợi an sinh bằng mã số định danh cá, khi thông tin được công khai, minh bạch, dễ tiếp cận chính sách, và có thể giám sát quá trình thực hiện.
Nhìn tổng thể, những chính sách dành cho người yếu thế của TPHCM đang cho thấy một chuyển động rõ ràng, từ hỗ trợ đơn lẻ sang xây dựng hệ sinh thái an sinh toàn diện. Ở đó, mỗi người dân dù ở hoàn cảnh nào cũng đều có cơ hội tiếp cận các dịch vụ cơ bản và được bảo vệ trước những rủi ro của cuộc sống. TPHCM kiên trì với mục tiêu “không để ai bị bỏ lại phía sau”, quyết tâm xây dựng những chính sách cụ thể, thiết thực, ngày càng đi vào chiều sâu.
