Chủ tịch Hà Nội: Chấm dứt tình trạng bị động trong phòng, chống úng ngập

Hiệu quả bước đầu từ các công trình chống ngập

Theo Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Trương Hải Long, đến đầu tháng 8/2026, thành phố đã cơ bản đưa vào vận hành các hạng mục chính của 10 công trình xây dựng khẩn cấp gồm 5 hồ điều hòa và 5 dự án cải tạo hệ thống thoát nước. Các công trình này góp phần nâng đáng kể năng lực điều tiết nước, bổ sung hàng triệu mét khối dung tích chứa, tạo điều kiện hạ mực nước tại các hồ trước mỗi đợt mưa lớn để tăng khả năng tiếp nhận nước.

Hiệu quả đã được ghi nhận rõ rệt tại nhiều khu vực từng thường xuyên trở thành "điểm nóng" ngập úng như: Đại lộ Thăng Long, Ngoại giao Đoàn, Resco Ecohome, Ciputra, đường Võ Chí Công hay khu vực Mỹ Đình. Tại nhiều nơi, tình trạng ngập sâu kéo dài đã cơ bản được khắc phục; nếu còn xảy ra thì thời gian, độ sâu và phạm vi ngập đều giảm đáng kể.

Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy việc ưu tiên nguồn lực đầu tư cho hạ tầng thoát nước đang phát huy hiệu quả. Sau nhiều năm đối mặt với những trận mưa lớn gây ùn tắc giao thông, ảnh hưởng sinh hoạt và sản xuất, hệ thống tiêu thoát nước của Thủ đô đã từng bước được cải thiện. Tuy nhiên, kết quả này mới chỉ là bước khởi đầu. Thực tế cho thấy nhiều khu vực vẫn xuất hiện ngập cục bộ khi mưa lớn do hệ thống thoát nước chưa đồng bộ, địa hình trũng thấp hoặc chịu tác động từ các dự án đang triển khai.

Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Nguyễn Phi Thường cho biết, hệ thống thoát nước hiện nay mới đáp ứng khoảng 20% quy hoạch được phê duyệt từ năm 2013. Trong khi đó, quá trình đô thị hóa nhanh, mật độ xây dựng ngày càng lớn cùng những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu đã khiến áp lực lên hệ thống thoát nước tăng mạnh…

Trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, thành phố đã tính toán nâng tiêu chuẩn thiết kế hệ thống thoát nước theo các kịch bản biến đổi khí hậu, đồng thời nghiên cứu các giải pháp mới như hồ ngầm, bể chứa nước, mô hình "thành phố bọt biển" và kết hợp hạ tầng xanh - hạ tầng xám nhằm nâng cao khả năng chống ngập trong dài hạn.

Theo Giám đốc Sở Xây dựng, giải pháp căn cơ vẫn là đẩy nhanh các công trình đầu mối theo quy hoạch, đặc biệt là cụm công trình Liên Mạc với trạm bơm công suất 170m3/giây - một trong những cửa xả chiến lược của hệ thống thoát nước Hà Nội. Sở đã báo cáo Thành ủy, UBND TP và đang tập trung tháo gỡ các vướng mắc để đẩy nhanh tiến độ các dự án này. Mỗi công trình trạm bơm, hồ điều hòa hay tuyến tiêu thoát nước được hoàn thành sẽ góp phần giảm thêm các điểm ngập, từng bước nâng cao năng lực chống ngập cho Thủ đô.

Chuyển từ ứng phó sang chủ động

Chủ tịch UBND TP Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, chống úng ngập là một trong 5 nhiệm vụ trọng tâm mà Thành ủy, HĐND và UBND TP tập trung chỉ đạo quyết liệt thời gian qua. Thành phố đã dành nguồn lực đầu tư rất lớn cho lĩnh vực này và triển khai nhiều công trình với tiến độ khẩn trương. Trong khoảng 6 tháng, hàng loạt dự án chống ngập đã được triển khai, đưa vào vận hành, góp phần nâng cao năng lực tiêu thoát nước của Thủ đô.

Về nhiệm vụ thời gian tới, Chủ tịch UBND TP Vũ Đại Thắng yêu cầu chấm dứt tình trạng bị động trong công tác phòng, chống úng ngập. Trong đó, chính quyền cơ sở phải chủ động rà soát các điểm có nguy cơ ngập, chuẩn bị đầy đủ phương tiện, thiết bị, trạm bơm lưu động và lực lượng ứng trực để sẵn sàng xử lý ngay khi xảy ra mưa lớn, không chờ đến khi có chỉ đạo mới triển khai.

Đây không chỉ là yêu cầu về trách nhiệm quản lý mà còn là sự thay đổi trong phương thức điều hành đô thị. Khi thời tiết ngày càng diễn biến bất thường, khả năng dự báo và chuẩn bị trước sẽ quyết định hiệu quả phòng chống thiên tai hơn là xử lý tình huống khi sự cố đã xảy ra.

Cùng với đó, thành phố cũng yêu cầu tổ chức chống ngập theo lưu vực thay vì xử lý cục bộ từng điểm; tăng cường kết nối dữ liệu giữa hệ thống thoát nước với hệ thống điều hành giao thông và camera AI để phát hiện sớm các điểm ngập, hỗ trợ điều hành theo thời gian thực.

Chủ tịch UBND TP cũng yêu cầu sớm hoàn thiện Đề án tổng thể xử lý úng ngập gắn với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, trình thành phố trong tháng 9. Đề án phải xác định rõ lộ trình đầu tư, phân vùng chống ngập, công khai các mục tiêu, tiến độ và trách nhiệm của từng cơ quan, từng dự án để người dân và báo chí theo dõi, giám sát.

Bên cạnh đó, ông Vũ Đại Thắng đề nghị Sở Xây dựng tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện quy hoạch thoát nước theo hướng tách bạch hệ thống thoát nước mưa và hệ thống thu gom, xử lý nước thải, bảo đảm đầu tư đồng bộ, nâng cao hiệu quả vận hành, đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Ông Vũ Đại Thắng cũng yêu cầu rà soát lại toàn bộ tiêu chuẩn, quy chuẩn thiết kế hệ thống thoát nước. Đặc biệt, đối với định hướng xây dựng "thành phố bọt biển", đề nghị Sở Xây dựng sớm cụ thể hóa thành các tiêu chuẩn kỹ thuật, quy chuẩn xây dựng và giải pháp ứng dụng trong các dự án phát triển đô thị.

Đối với các hồ điều hòa đã hoàn thành, chính quyền địa phương được giao xây dựng phương án đầu tư cảnh quan, quản lý, bảo vệ công trình, ngăn chặn tình trạng lấn chiếm, đổ rác để phát huy tối đa giá trị sử dụng…

Chủ tịch Hà Nội cũng nhấn mạnh yêu cầu: các sở, ngành, địa phương triển khai nghiêm các nhiệm vụ được giao, phối hợp chặt chẽ trong công tác vận hành hệ thống thoát nước và phòng, chống úng ngập, phấn đấu giảm thiểu tối đa ảnh hưởng của mưa bão, bảo đảm đời sống và sinh hoạt của người dân trong mùa mưa năm 2026.