Chú trọng giữ gìn sức khỏe trong những ngày nghỉ lễ

TS.BSCKII. Kiều Xuân Thy, Điều hành Cơ sở 3, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cho biết, kỳ nghỉ dài là khoảng thời gian được nhiều người mong đợi sau những ngày làm việc căng thẳng. Đây là dịp để nghỉ ngơi, tái tạo năng lượng và gắn kết gia đình. Tuy nhiên, thời tiết nắng mưa thất thường hiện nay có thể làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh đường hô hấp, cảm cúm, bệnh truyền nhiễm theo mùa hoặc ảnh hưởng đến người có bệnh mạn tính.

Theo TS.BSCKII Kiều Xuân Thy, để kỳ nghỉ diễn ra an toàn, người dân cần chuẩn bị kỹ lưỡng, duy trì chế độ sinh hoạt hợp lý và không chủ quan với những dấu hiệu bất thường của cơ thể.

Một trong những vấn đề thường gặp trong các chuyến đi xa là ăn uống thất thường. Nhiều người có xu hướng bỏ bữa, ăn muộn, sử dụng thức ăn nhanh, thực phẩm tiện lợi hoặc thử nhiều món lạ tại các điểm du lịch. Điều này có thể làm tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa, ngộ độc thực phẩm, tăng lipid máu hoặc làm nặng thêm các bệnh mạn tính sẵn có.

Người dân không nên bỏ bữa sáng, bởi đây là bữa ăn quan trọng giúp duy trì năng lượng cho cả ngày, đặc biệt với người cao tuổi và người mắc đái tháo đường. Khi ăn uống trong kỳ nghỉ, cần ưu tiên nguyên tắc ăn chín, uống sôi; tránh các món tái, sống, hải sản không rõ nguồn gốc để hạn chế nguy cơ rối loạn tiêu hóa hoặc ngộ độc thực phẩm.

Người dân cũng nên bổ sung rau xanh, trái cây để cung cấp vitamin, chất xơ, hạn chế táo bón và hỗ trợ sức đề kháng. Trong quá trình di chuyển, nhất là khi đi lại ngoài trời nắng nóng, cần uống đủ nước, trung bình khoảng 1,5 - 2 lít mỗi ngày và có thể tăng hơn tùy mức vận động, thời tiết. Không nên lạm dụng nước ngọt có gas, rượu bia.

Với những chuyến đi đường dài, việc chuẩn bị một số đồ ăn nhẹ lành mạnh như hạt, trái cây sấy, sữa chua hoặc bánh mì nguyên cám có thể giúp tránh bỏ bữa, hạn chế tình trạng hạ đường huyết hoặc mệt mỏi khi chưa kịp dùng bữa chính.

Nhóm người có bệnh nền cần đặc biệt lưu ý trong kỳ nghỉ lễ. Người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, hen phế quản, bệnh gan, bệnh thận hoặc rối loạn lipid máu có thể dễ gặp biến chứng khi thay đổi môi trường, lịch sinh hoạt và chế độ ăn uống.

Người bệnh cần chuẩn bị đủ thuốc đang sử dụng cho cả kỳ nghỉ, nên mang dư vài ngày để phòng trường hợp chuyến đi kéo dài hoặc phát sinh sự cố. Thuốc cần được sắp xếp trong hộp riêng, có nhãn rõ ràng để tránh nhầm lẫn. Đặc biệt, người bệnh không được tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi liều điều trị dù cảm thấy sức khỏe ổn định.

Khi đi xa, người có bệnh nền nên mang theo hồ sơ y tế cơ bản, đơn thuốc gần nhất, thẻ bảo hiểm y tế và số điện thoại của bác sĩ điều trị hoặc người thân để liên lạc khi cần. Đây là những thông tin quan trọng trong trường hợp phải khám, cấp cứu tại cơ sở y tế ở nơi khác.

Chế độ ăn cũng cần phù hợp với từng bệnh lý. Người tăng huyết áp, bệnh tim mạch nên ăn nhạt, hạn chế rượu bia, tránh vận động quá sức. Người mắc đái tháo đường không nên bỏ bữa, cần hạn chế tinh bột, đồ ngọt và có thể mang theo kẹo nhỏ để phòng hạ đường huyết. Người bị hen phế quản, bệnh phổi cần mang theo thuốc xịt cắt cơn, tránh môi trường ô nhiễm, khói bụi. Người có bệnh gan, dạ dày nên hạn chế bia rượu, thức ăn nhiều dầu mỡ, cay chua để tránh kích ứng.

Trong kỳ nghỉ, nếu xuất hiện các biểu hiện bất thường như đau ngực, khó thở, chóng mặt, sốt cao, tiêu chảy nhiều lần, người dân cần đến cơ sở y tế gần nhất để được đánh giá. Không nên tự ý tăng liều thuốc hoặc dùng thêm thuốc lạ khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Bên cạnh ăn uống và dùng thuốc, vận động và nghỉ ngơi hợp lý cũng là yếu tố quan trọng. Kỳ nghỉ lễ thường đi kèm nhiều hoạt động ngoài trời như leo núi, tắm biển, đi bộ đường dài. Người dân nên duy trì vận động nhẹ nhàng, phù hợp với thể trạng, có thể đi bộ hoặc tập nhẹ 20 - 30 phút mỗi ngày để duy trì sự dẻo dai và tăng cường lưu thông máu.

Khi di chuyển đường dài bằng ô tô, tàu hỏa hoặc máy bay, nên đứng dậy, vận động nhẹ, xoay trở tay chân sau mỗi 1 - 2 giờ để phòng nguy cơ huyết khối tĩnh mạch sâu. Người có bệnh tim mạch, hô hấp không nên leo núi cao, bơi xa, lặn biển hoặc tham gia hoạt động đòi hỏi gắng sức quá mức. Việc ngủ đủ giấc, tránh thức khuya liên tục cũng giúp cơ thể phục hồi và tăng cường sức đề kháng.

Thời tiết nắng mưa thất thường trong dịp nghỉ lễ là điều kiện thuận lợi cho một số bệnh truyền nhiễm xuất hiện. Người dân cần chú ý phòng các bệnh đường hô hấp như cảm cúm, viêm họng, viêm phổi bằng cách tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người và giữ vệ sinh cá nhân.

Để phòng sốt xuất huyết, cần tránh muỗi đốt bằng cách sử dụng kem chống muỗi, ngủ màn, mặc quần áo dài khi cần thiết và loại bỏ nước đọng quanh nơi ở. Với bệnh tay chân miệng và các bệnh lây qua tiếp xúc, cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, nhất là trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi chăm sóc trẻ nhỏ.

An toàn thực phẩm cũng cần được đặt lên hàng đầu trong kỳ nghỉ. Người dân nên lựa chọn quán ăn sạch sẽ, thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, tránh sử dụng đồ ăn ôi thiu, bảo quản không đúng cách hoặc không bảo đảm vệ sinh.

TS.BSCKII Kiều Xuân Thy khuyến nghị mỗi gia đình nên chuẩn bị một túi thuốc và vật dụng y tế cơ bản khi đi xa. Túi thuốc có thể gồm thuốc hạ sốt, giảm đau thông dụng như paracetamol; oresol để bù nước, điện giải; thuốc tiêu chảy; thuốc chống dị ứng; thuốc say tàu xe; cùng các thuốc điều trị bệnh nền theo đơn bác sĩ.

Các vật dụng y tế cần thiết gồm nhiệt kế, băng gạc, dung dịch sát trùng, khẩu trang, dung dịch rửa tay nhanh. Ngoài ra, khi đi du lịch ngoài trời, người dân nên mang theo kính râm, kem chống nắng, viên muối bù nước hoặc các vật dụng phù hợp với điều kiện thời tiết và lịch trình.

Một số loại trà thảo dược như trà hoa cúc, trà atiso, trà gừng, trà sen có thể được sử dụng với lượng vừa phải để hỗ trợ thư giãn, tiêu hóa hoặc giảm cảm giác khó chịu khi di chuyển. Tuy nhiên, trà thảo dược không thay thế hoàn toàn nước lọc. Người có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc điều trị cần hỏi ý kiến bác sĩ nếu muốn sử dụng thường xuyên để tránh tương tác thuốc.

Kỳ nghỉ lễ dài là dịp để thư giãn tinh thần, du lịch, khám phá và gắn kết gia đình. Tuy nhiên, niềm vui chỉ trọn vẹn khi mỗi người chủ động bảo vệ sức khỏe. Ăn uống khoa học, vận động phù hợp, chuẩn bị đầy đủ thuốc men, vật dụng y tế và phòng bệnh theo mùa là những nguyên tắc cần thiết để có một kỳ nghỉ an toàn.