Chuẩn hóa ngành chế biến thủy sản Quảng Ninh - Bài 2: Di dời vào cụm công nghiệp: Lối thoát cho thương hiệu thủy sản Quảng Ninh

Theo văn bản số 3789/VP.UBND-NLN1 về việc tăng cường quản lý nhà nước liên quan đến hoạt động sơ chế, chế biên thuỷ sản trên địa bàn tỉnh, ngày 29/04/2026 của UBND tỉnh Quảng Ninh. Hạn chót đến ngày 30/05/2026, thực hiện đợt cao điểm tổng rà soát, kiểm tra, khắc phục và xử lý vi phạm trong sản xuất, kinh doanh chế biến thuỷ sản trên địa bàn; Tăng cường kiểm tra xử lý nghiêm các hành vi vi phạm liên quan đến đất đai, môi trường, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, xuất xứ nguyên liệu theo quy định của pháp luật; xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân có hành vi tiếp tay buông lỏng quản lý  để phát sinh hoạt động gây ô nhiễm môi trường, các “điểm nóng” về an ninh trật tự, gây ảnh hưởng đến môi trường và sức khoẻ nhân dân.

Một trong những giải pháp trọng tâm được tỉnh Quảng Ninh đề ra là đưa hoạt động sản xuất vào khuôn khổ quy hoạch, thay thế dần mô hình nhỏ lẻ, phân tán. Khi được bố trí trong các khu, cụm chế biến tập trung, các cơ sở sẽ có điều kiện tiếp cận hạ tầng đồng bộ, đặc biệt là hệ thống xử lý môi trường.

Đây là yếu tố then chốt để giải quyết tận gốc tình trạng ô nhiễm kéo dài, đồng thời tạo nền tảng cho việc kiểm soát chất lượng sản phẩm. Việc sản xuất tập trung cũng tạo điều kiện để chuẩn hóa quy trình, từng bước áp dụng các tiêu chuẩn như ISO, HACCP, GMP. Đây không chỉ là yêu cầu về kỹ thuật mà còn là điều kiện bắt buộc nếu muốn nâng cao giá trị sản phẩm và tham gia thị trường xuất khẩu.

Theo Quyết định số 80/QĐ-TTg, ngày 11/02/2023 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt quy hoạch tỉnh Quảng Ninh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, một số địa phương đã chủ động xây dựng cụm công nghiệp thu hút đầu tư xây dựng cụm công nghiệp để thu hút đầu tư hoạt động sơ chế , chế biến thuỷ sản như Ba Chẽ, Đầm Hà, Vân Đồn, Cẩm Phả (cũ).

Cụ thể, tại Cụm công nghiệp Nam Sơn, Công ty CP Thuỷ sản BNA Ba Chẽ đầu tư, xây dựng nhà máy chế biến thuỷ sản; Khu công nghiệp chế biến công nghệ cao nuôi trồng thuỷ sản Đầm Hà, Công ty CP SEAGOLD đã đầu tư xây dựng nhà máy sơ chế, chế biến thuỷ sản để thực hiện sơ chế, chế biến sản phẩm hàu ruột. Các cụm công nghiệp ở đặc khu Vân Đồn và Cẩm Phả (cũ) cũng đang trong quá trình hoàn thiện cơ sở hạ tầng, còn các địa phương khác đang vướng mắc do địa điểm di dời chưa hoàn thiện hạ tầng và thiếu chi phí di dời...

Theo ông Đỗ Văn Kiên, chủ xưởng sơ chế hàu tại phường Hà An, tỉnh Quảng Ninh cho biết: “Trước nay tôi vẫn nghĩ làm trên đất ở gia đình thì không vi phạm, vì ban đầu cũng nhỏ lẻ. Nhưng sau thì mở rộng nhà xưởng do số lượng đơn hàng ngày một nhiều, có ngày đến 2-3 tấn hàu cần tách, rửa. Sau khi thấy thông báo của tỉnh, địa phương tôi mới biết là đất ở không phù hợp quy hoạch. Chúng tôi sẵn sàng di dời vào khu công nghiệp, chỉ hơi tiếc vì đầu tư nhà xưởng mới đầu tư lại sau bão. Nhưng được vận động, tôi hiểu vào khu công nghiệp sẽ không lo ngại về vi phạm môi trường, lại có quy hoạch bài bản nên yên tâm hơn”.

Tuy nhiên, việc chuyển đổi không thể chỉ dừng ở vận động. Cần có lộ trình rõ ràng, đi kèm với các biện pháp đủ mạnh. Các cơ sở đủ điều kiện cần được hỗ trợ để nâng cấp, chuyển đổi. Ngược lại, những cơ sở không đáp ứng yêu cầu, đặc biệt là vi phạm kéo dài, cần bị xử lý dứt điểm, buộc dừng hoạt động.

Theo chỉ đạo của ông Nguyễn Văn Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh, tại văn bản số 3545/VP. UBND-NLN1 về việc tham mưu các giải pháp quản lý nhà nước hoạt động sơ chế, chế biến thuỷ sản trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh ngày 22/4/2026 và văn bản số 3789/VP.UBND-NLN1 về việc tăng cường quản lý nhà nước liên quan đến hoạt động sơ chế, chế biên thuỷ sản trên địa bàn tỉnh, ngày 29/04/2026. Yêu cầu các địa phương, sở, ngành phải tăng cường rà soát, kiểm tra, kiên quyết xử lý các cơ sở vi phạm về đất đai, môi trường, an toàn thực phẩm; đồng thời đẩy nhanh tiến độ sắp xếp lại hoạt động sản xuất theo hướng tập trung.

Đáng chú ý, quan điểm chỉ đạo nhấn mạnh việc chấm dứt tình trạng “phạt cho tồn tại”, ông Nguyễn Văn Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh đã yêu cầu các địa phương làm rõ trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân trong công tác quản lý đối với hoạt động sơ chế, chế biến thủy sản trên địa bàn. Những tồn tại kéo dài phải được kiểm điểm, xác định rõ trách nhiệm, không để tình trạng buông lỏng quản lý tiếp diễn. Yêu cầu gắn trách nhiệm người đứng đầu trong tổ chức thực hiện, bảo đảm việc xử lý vi phạm được triển khai nghiêm túc, tránh tình trạng né tránh, đùn đẩy.

Song song với đó, cần có cơ chế hỗ trợ các cơ sở tiếp cận vốn, đổi mới công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực để nâng cao năng lực sản xuất. Thực tế cho thấy, mô hình sản xuất nhỏ lẻ không còn phù hợp trong bối cảnh hiện nay. Khi tiêu chuẩn ngày càng cao, chỉ những cơ sở được tổ chức bài bản, trong môi trường đạt chuẩn mới có thể tồn tại.

Chuẩn hóa không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà là bước chuyển về tư duy phát triển. Và để thực hiện điều đó, điều quan trọng nhất là phải chấm dứt sự “dễ dãi” trong quản lý. Khi kỷ cương được thiết lập, khi trách nhiệm được làm rõ, ngành chế biến thủy sản Quảng Ninh mới có thể bước sang một giai đoạn phát triển mới – bền vững hơn, hiệu quả hơn và đủ sức cạnh tranh trên thị trường trong nước cũng như quốc tế.