Chuẩn trường nghề siết tiêu chí việc làm
Chuẩn cơ sở giáo dục nghề nghiệp với yêu cầu tỷ lệ người học sau tốt nghiệp có việc làm phù hợp hoặc học tiếp đạt từ 70% trở lên đang trở thành một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá chất lượng đào tạo của các trường nghề. Quy định này không chỉ tạo áp lực đổi mới đối với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp mà còn phản ánh xu hướng đào tạo gắn chặt với nhu cầu thực tế của thị trường lao động.
Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Chuẩn cơ sở giáo dục nghề nghiệp với nhiều tiêu chí cụ thể liên quan đến chất lượng đào tạo, việc làm sau tốt nghiệp, mức độ hài lòng của người học và chuyển đổi số trong quản trị, giảng dạy. Trong đó, một trong những yêu cầu đáng chú ý là tỷ lệ người học tốt nghiệp có việc làm phù hợp với ngành nghề được đào tạo hoặc tiếp tục học lên phải đạt từ 70% trở lên. Điều này phản ánh yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động đối với hệ thống đào tạo nghề.
Đặc biệt, trong bối cảnh doanh nghiệp thiếu hụt lao động kỹ thuật có tay nghề nhưng nhiều sinh viên vẫn gặp khó khăn khi tìm việc đúng chuyên môn, cơ sở đào tạo buộc phải thay đổi cách tiếp cận theo hướng “đào tạo những gì thị trường cần”. Nếu người học ra trường không tìm được việc hoặc phải làm trái ngành, chương trình đào tạo khó có thể xem là đáp ứng nhu cầu xã hội.
Trên thực tế, nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp hiện đã xem tỷ lệ sinh viên có việc làm sau tốt nghiệp là “thước đo” chất lượng đào tạo. Không ít trường công khai tỷ lệ việc làm trên website như một cam kết với người học và phụ huynh.
Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội cho biết nhiều ngành đào tạo của trường đạt tỷ lệ sinh viên có việc làm gần như tuyệt đối sau tốt nghiệp. Nhà trường cho rằng kết quả này đến từ mô hình đào tạo gắn với doanh nghiệp, trong đó sinh viên được thực hành thường xuyên và tham gia thực tập ngay tại nhà máy, doanh nghiệp trong quá trình học.
Trong khi đó, Trường Cao đẳng nghề Hải Dương thông tin tỷ lệ sinh viên có việc làm sau tốt nghiệp đạt khoảng 95%. Đại diện nhà trường cho biết trường đang hợp tác với nhiều doanh nghiệp để xây dựng chương trình đào tạo theo nhu cầu tuyển dụng thực tế. Một số ngành còn triển khai hình thức đào tạo theo “đơn đặt hàng” của doanh nghiệp nhằm bảo đảm đầu ra cho người học.
Ở nhóm ngành sức khỏe, Trường Cao đẳng Y tế Đồng Nai cho biết hơn 95% sinh viên có việc làm sau tốt nghiệp. Theo nhà trường, nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực điều dưỡng, dược và chăm sóc sức khỏe hiện vẫn ở mức cao, đặc biệt tại các cơ sở y tế ngoài công lập và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
Theo TS Đồng Văn Ngọc, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Cơ điện Hà Nội, các trường cao đẳng hiện thường đào tạo theo hướng 70% thực hành và 30% lý thuyết, gắn trực tiếp với nhu cầu việc làm của doanh nghiệp. Vì vậy, cơ hội việc làm của người học khá tốt.
Ông Ngọc cho biết do chương trình đào tạo gắn với doanh nghiệp nên nhiều sinh viên đã có việc làm và được trả lương ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. “Tại Trường Cao đẳng Cơ điện Hà Nội, có học viên được trả lương từ 10 đến 30 triệu đồng/tháng khi tham gia làm việc tại doanh nghiệp”, TS Đồng Văn Ngọc thông tin.
Nhiều trường nghề cho rằng yêu cầu tỷ lệ người học có việc làm từ 70% trở lên là phù hợp trong bối cảnh xã hội ngày càng quan tâm đến hiệu quả thực tế sau đào tạo. Tuy nhiên, các cơ sở đào tạo cũng nhìn nhận đây là áp lực không nhỏ, đặc biệt với những ngành nghề có nhu cầu lao động biến động hoặc tốc độ thay đổi công nghệ nhanh.
Theo các chuyên gia giáo dục nghề nghiệp, điểm quan trọng không chỉ là “có việc làm” mà còn phải là “việc làm phù hợp”. Nếu sinh viên làm trái ngành hoặc phải đào tạo lại quá nhiều khi vào doanh nghiệp thì chương trình đào tạo cần được xem xét điều chỉnh.
TS Lê Viết Khuyến nhìn nhận, quy định tỷ lệ 70% người học có việc làm không nên được coi là một áp lực về mặt báo cáo hay thành tích. Thay vào đó, hãy xem đây là bộ lọc tự nhiên để loại bỏ những cơ sở đào tạo yếu kém, không đáp ứng được nhu cầu xã hội.
Trong tương lai, khi hệ thống giáo dục nghề nghiệp đạt được sự ổn định, con số này có thể không dừng lại ở 70% mà sẽ hướng tới 85-90%. Khi đó, giáo dục nghề nghiệp sẽ thực sự trở thành lựa chọn ưu tiên của giới trẻ, góp phần quan trọng vào việc cơ cấu lại nguồn nhân lực, nâng cao năng suất lao động quốc gia và sức cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam trên trường quốc tế.
Chuyên gia này cũng đề xuất các trường cần có bộ phận chuyên trách về quan hệ doanh nghiệp và hỗ trợ việc làm. Việc theo dõi sát sao dấu chân của cựu sinh viên sau khi tốt nghiệp không chỉ giúp thu thập số liệu để đạt chuẩn mà còn là kênh phản hồi quý báu để cải thiện chất lượng đào tạo.
