Chuyển đổi số gắn với năng suất và tăng trưởng

Phát triển doanh nghiệp công nghệ số

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đặt mục tiêu đến năm 2030, kinh tế số chiếm tối thiểu 30% GDP. Chính phủ mới đây ban hành Quyết định số 1033/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phát triển kinh tế số và xã hội số giai đoạn 2026 - 2030. Chương trình đặt mục tiêu phấn đấu đưa tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP đạt khoảng 30%; hỗ trợ tối thiểu 500.000 doanh nghiệp (DN) nhỏ và vừa chuyển đổi số; có ít nhất 5 DN công nghệ số ngang tầm các nước tiên tiến...

Theo ông Bùi Trung Nghĩa - Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), để đạt được những mục tiêu này, cần phát triển DN công nghệ số Việt Nam trở thành lực lượng nòng cốt, đồng thời phát huy vai trò dẫn dắt của các DN công nghệ lớn và DN nhà nước trong thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Cùng với việc nâng cao năng lực công nghệ, DN cần chủ động áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật về an ninh mạng, tăng cường phối hợp, trao đổi và cung cấp thông tin với cơ quan nhà nước theo quy định pháp luật.

Từ thực tế hoạt động của cộng đồng DN, ông Nghĩa cho rằng việc đưa các hoạt động số mang tính cốt lõi vào mô hình sản xuất, kinh doanh có thể tạo ra những thay đổi thực chất về hiệu quả. Quá trình này giúp DN tối ưu hóa quy trình, cải thiện khả năng xử lý thông tin, khai thác tốt hơn các yếu tố công nghệ và qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng lao động.

Tuy nhiên, một trong những rào cản lớn hiện nay là nguồn lực tài chính. Trong bối cảnh khoảng 98% cộng đồng DN là DN nhỏ và vừa, dù nhận thức được sự cần thiết của ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số, nhiều DN vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng.

"Hạn chế về nguồn lực tài chính khiến nhiều DN khó đầu tư máy móc, công nghệ, phần mềm quản trị, dữ liệu số, bảo mật, tự động hóa, thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc và ứng dụng trí tuệ nhân tạo" - ông Nghĩa nhấn mạnh.

Doanh nghiệp trong không gian số mới

Từ góc độ DN, bà Đỗ Thị Thúy Hương - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội DN điện tử Việt Nam cho rằng, quá trình chuyển đổi số của các DN điện tử Việt Nam đã được triển khai từ sớm, với mục tiêu không chỉ dừng ở việc tham gia chuỗi cung ứng mà từng bước nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị.

Theo bà Hương, nhiều DN Việt Nam đã có những bước tiến, từng bước thoát khỏi vị trí ở đáy chuỗi giá trị. Chuyển đổi số đóng vai trò quan trọng trong tiến trình này, giúp DN nâng cao năng lực cạnh tranh và gia tăng giá trị cho sản phẩm.

Để đi xa hơn, DN cần tập trung nâng cao những năng lực cốt lõi. Trước hết là năng lực công nghệ và đổi mới sáng tạo. Theo bà Hương, chuyển đổi số không chỉ là đưa một số phần mềm vào hoạt động quản trị mà cần hướng tới số hóa toàn bộ quá trình sản xuất và quản trị. Chỉ khi số hóa toàn diện, DN mới có thể chuyển từ tư duy ứng dụng công nghệ sang từng bước làm chủ công nghệ.

Thứ hai là năng lực chất lượng và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Khi tham gia chuỗi giá trị ở vị trí cao hơn, lợi thế giá rẻ không còn đủ. Các đối tác ngày càng quan tâm đến chất lượng, khả năng giao hàng, truy xuất nguồn gốc, an toàn thông tin, tiêu chuẩn ESG và năng lực xử lý rủi ro. Đây là những yếu tố quyết định khả năng mở rộng sản xuất và phát triển bền vững của DN.

Thứ ba là nguồn nhân lực. "Công nghệ có thể mua, máy móc có thể đầu tư nhưng để vận hành máy móc, chỉ có con người" - bà Hương nêu quan điểm. Do đó, đầu tư cho nguồn nhân lực có đủ năng lực làm việc và kết nối với các DN đầu chuỗi cần được coi là điều kiện quan trọng trong quá trình chuyển đổi số.

Bên cạnh đó là năng lực liên kết. Theo bà Hương, những liên kết hiệu quả sẽ tạo điều kiện để DN cùng đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và giải quyết các yêu cầu ngày càng cao từ DN đầu chuỗi. Cuối cùng là năng lực đáp ứng nhanh và hiệu quả trước những thay đổi của thị trường.

Ông Nguyễn Hoa Cương - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược cho rằng, không gian chính sách mới đang tạo ra hành lang pháp lý thuận lợi hơn để nền kinh tế và cộng đồng DN khai thác tiềm năng của kinh tế số.

Theo ông Cương, xét theo nghĩa rộng, kinh tế số là quá trình số hóa và ứng dụng nền tảng số vào tất cả ngành nghề truyền thống. Đây là việc sử dụng các công cụ, phương thức và tiến bộ công nghệ để mở rộng hoạt động kinh tế trong một không gian phát triển mới.

Với cách tiếp cận này, tiềm năng phát triển kinh tế số của Việt Nam vẫn còn rất lớn. Trong một thế giới ngày càng phẳng hơn về kết nối, thị trường xuyên biên giới đang giúp DN tiếp cận và kết nối với người tiêu dùng trên toàn cầu nhanh hơn.