Coi trọng tài sản trí tuệ văn hóa

Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa được xây dựng theo hướng hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa đồng bộ, phát huy nguồn lực sáng tạo, tài sản trí tuệ, khoa học công nghệ và bản sắc văn hóa Việt Nam. Trong đó, công nghiệp văn hóa được tiếp cận như một hệ thống các hoạt động kinh tế nhằm phát huy tài nguyên văn hóa, kết hợp với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và tài sản trí tuệ để tạo ra các sản phẩm, dịch vụ có giá trị kinh tế và xã hội, từ đó, góp phần phát triển con người, bảo tồn, phát huy bản sắc dân tộc, hướng tới nâng cao năng lực cạnh tranh và sức mạnh mềm quốc gia.

Dự thảo xác định các lĩnh vực như điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh và triển lãm, nghệ thuật biểu diễn, phần mềm và trò chơi giải trí, quảng cáo, thủ công mỹ nghệ, du lịch văn hóa, thiết kế sáng tạo, truyền hình và phát thanh, xuất bản… là những thành tố quan trọng của công nghiệp văn hóa.

Một trong những định hướng xuyên suốt của Dự thảo là chuyển từ cách tiếp cận hỗ trợ từng lĩnh vực sang xây dựng một hệ sinh thái công nghiệp văn hóa, trong đó kết nối các chủ thể sáng tạo, doanh nghiệp, hộ kinh doanh, hợp tác xã, cơ sở giáo dục, nghiên cứu, các tổ chức nghề nghiệp, quỹ đầu tư và các thiết chế văn hóa.

Trong đó, nhà nước giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt, tạo môi trường thuận lợi để các chủ thể cùng tham gia vào toàn bộ chuỗi giá trị, từ sáng tạo, phát triển, sản xuất, phân phối, phổ biến, thương mại hóa đến tiêu dùng và tái đầu tư. Dự thảo đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong toàn bộ chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa.

Một điểm đáng chú ý khác là Dự thảo dành sự quan tâm lớn tới tài sản trí tuệ trong công nghiệp văn hóa. Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa không chỉ coi đây là kết quả của hoạt động sáng tạo mà hướng tới xây dựng cơ chế để tài sản trí tuệ được nhận diện, quản lý, định giá, bảo hộ và khai thác hiệu quả hơn.

Song song với tài sản trí tuệ, nguồn nhân lực được xác định là một trong những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của công nghiệp văn hóa. Dự thảo đề xuất phát triển nguồn nhân lực theo hướng liên ngành, gắn đào tạo với thực tiễn sản xuất, kinh doanh và nhu cầu của thị trường; đồng thời chú trọng phát hiện, đào tạo tài năng, thu hút nhân lực chất lượng cao, chuyên gia, nghệ sĩ, nghệ nhân và các nhà sáng tạo.

Một điểm mới có ý nghĩa nền tảng là định hướng xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về phát triển công nghiệp văn hóa, kết nối dữ liệu từ trung ương tới địa phương. Hệ thống này được kỳ vọng tạo cơ sở để quản lý, thống kê, đánh giá quy mô, cơ cấu, tốc độ tăng trưởng và mức đóng góp của các ngành công nghiệp văn hóa; đồng thời hỗ trợ hoạch định, điều chỉnh chính sách dựa trên dữ liệu thực tế. Dự thảo cũng đặt ra việc xây dựng bộ chỉ số đánh giá năng lực sáng tạo, hiệu quả kinh tế, tác động xã hội, mức độ thụ hưởng văn hóa của người dân và sức lan tỏa của giá trị văn hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Theo kế hoạch, dự án Luật sẽ được trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI vào tháng 10/2026. Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa được kỳ vọng tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, khơi thông nguồn lực để đưa văn hóa trở thành động lực tăng trưởng và gia tăng sức mạnh mềm quốc gia.