Cuộc “đại phẫu” thủ tục hành chính

Nhìn lại con số các thủ tục hành chính (TTHC) được bãi bỏ trong những ngày qua cho thấy vì sao sau rất nhiều năm thực hiện cải cách hành chính, trong thực tế doanh nghiệp và người dân vẫn phải kêu trời vì sự chậm trễ trong việc giải quyết các thủ tục.

Có nghĩa là trong khi các điều kiện kinh doanh chính thức bị bãi bỏ, những thủ tục hành chính “hành dân” vẫn ẩn mình đâu đó. Ở một số nơi mọc ra các “quy định nội bộ”, các văn bản hướng dẫn không tên hoặc những yêu cầu bổ sung hồ sơ vô lý. Đây chính là những “giấy phép con” biến tướng, làm vô hiệu hóa nỗ lực cải cách từ cấp thượng tầng.

Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu quyết liệt cắt giảm 50% thời gian thực hiện và chi phí tuân thủ TTHC. Đồng thời, đẩy mạnh phân cấp để các Bộ chỉ giữ lại xử lý không quá 30% tổng số thủ tục, chuyển giao phần lớn về cho địa phương giải quyết. Đây là một đòn đánh trực diện vào tình trạng “ôm đồm” quyền lực và cơ chế “xin - cho” vốn là rào cản bấy lâu nay.

Thủ tướng Lê Minh Hưng đã khẳng định tại cuộc họp chiều 29/4: “Cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh là giải pháp nhanh nhất, ngắn nhất tác động ngay tới mục tiêu tăng trưởng hai con số”.

Đặc biệt, sau ngày 20/4, các Bộ: Công an, Công thương, Tài nguyên và Môi trường, Xây dựng đã được “lệnh” rà soát đặc biệt vào 4 nhóm lĩnh vực nhạy cảm: phòng cháy chữa cháy; khu công nghiệp; đánh giá tác động môi trường và cấp phép xây dựng – những khu vực vẫn được coi là “pháo đài” của sự rườm rà gây khó khăn cho người dân và doanh nghiệp bấy lâu nay.

Thái độ của Thủ tướng rất rõ ràng là cắt giảm phải thực chất. Một trong những điểm nhấn trong thái độ của Thủ tướng chính là việc yêu cầu Bộ Tư pháp và Văn phòng Chính phủ phải thực hiện nghiêm vai trò “gác cửa”. Thủ tướng đã cảnh báo: Bộ trưởng phải chịu trách nhiệm nếu để lọt các thủ tục, điều kiện kinh doanh không phù hợp, gây khó cho doanh nghiệp.

Đây là sự chuyển dịch quan trọng từ việc “quản lý” sang “phục vụ”. Thủ tướng không chấp nhận việc “cắt thủ tục này, mọc giấy phép kia”. Thái độ cứng rắn này cho thấy Chính phủ đang quyết tâm quét sạch những “rào cản ẩn mình” dưới dạng thông tư, hướng dẫn nội bộ - những thứ vốn làm nản lòng cả những nhà đầu tư tâm huyết nhất.

Trong các cuộc họp Thường trực Chính phủ gần đây, Thủ tướng Lê Minh Hưng luôn nhấn mạnh yêu cầu lắng nghe và tiếp thu trực tiếp ý kiến từ các hiệp hội, doanh nghiệp. Thái độ cầu thị nhưng quyết đoán này buộc bộ máy bên dưới phải chuyển động. Không thể có chuyện “trên nóng, dưới lạnh” khi người đứng đầu Chính phủ liên tục đôn đốc và sẵn sàng thay thế những mắt xích yếu kém.

Mục tiêu tăng trưởng “hai con số” mà Thủ tướng kiên định theo đuổi chỉ có thể đạt được khi dòng chảy hành chính thực sự thông suốt. Mỗi thủ tục được cắt bỏ, mỗi giây phút chờ đợi được rút ngắn chính là một viên gạch xây dựng nên niềm tin của nhân dân vào một Chính phủ liêm chính, hành động.

Chưa bao giờ công tác cải cách TTHC lại được đặt lên bàn nghị sự với tần suất và áp lực lớn như thời gian qua. Chính phủ không còn nói về mục tiêu chung chung mà định lượng bằng những con số “sát sườn”: xóa bỏ hàng loạt thông tư, nghị định chồng chéo. Việc vận hành Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và đẩy mạnh Cổng dịch vụ công trực tuyến không chỉ là bước tiến công nghệ, mà là một đòn giáng mạnh vào tư duy “xin - cho” đã tồn tại hàng thập kỷ.

Tuy nhiên, để mệnh lệnh của Chính phủ thực sự thẩm thấu vào đời sống, chúng ta không thể chỉ dừng lại ở việc “tỉa cành” – tức là chỉ cắt giảm số lượng văn bản. Cần một cuộc “đại phẫu” về tư duy và cơ chế kiểm soát quyền lực:

Phải có chế tài xử lý nghiêm, thậm chí thay thế ngay những cán bộ, người đứng đầu đơn vị để xảy ra tình trạng trì trệ, gây khó dễ. Không thể để một vài “mắt xích” yếu làm hỏng cả hệ thống.

Thay vì bắt doanh nghiệp phải chứng minh mình “trong sạch” trước khi làm, hãy để họ làm và cơ quan nhà nước thực hiện giám sát, hậu kiểm. Đây là bước chuyển từ tư duy “quản không được thì cấm” sang tư duy “đồng hành cùng phát triển”.

Tiếng nói của doanh nghiệp và người dân phải trở thành căn cứ để đánh giá thi đua, chứ không phải những bản báo cáo thành tích đẹp đẽ của các bộ, ngành.

Quyết liệt cắt giảm TTHC là một cuộc chiến không có hồi kết và không có chỗ cho sự thỏa hiệp. Chính phủ đã mở đường bằng những quyết sách táo bạo, nhưng để con đường đó thực sự bằng phẳng, cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị để quét sạch những rào cản đang ngáng đường phát triển, khi đó công cuộc cải cách mới thực sự thành công.