Cựu chiến binh Lê Xuân Niêm và hành trình tiếp lửa từ ký ức

Nặng lòng với nghĩa tình đồng đội

Rời quân ngũ năm 1992 với tỉ lệ thương tật trên cơ thể sau 27 năm cống hiến, người cựu chiến binh Lê Xuân Niêm không chọn cho mình một cuộc sống an nhàn. Từng làm công tác chính sách trong quân đội, ông luôn mang trong mình nỗi day dứt khôn nguôi về những đồng đội đã nằm xuống mà danh tính hay phần mộ vẫn còn thất lạc nơi rừng sâu, suối lạnh.

Với quan niệm trách nhiệm của người lính không kết thúc khi tiếng súng ngừng vang, mà tiếp diễn ở việc tri ân những người đã ngã xuống, năm 1992, ông sáng lập Trung tâm Giáo dục truyền thống và lịch sử trong điều kiện "4 tự": tự nguyện, tự lo, tự làm, tự chịu trách nhiệm.

Điểm nổi bật trong hoạt động của Trung tâm là các chương trình “về nguồn” – hành trình đưa con người trở lại với những địa danh lịch sử, nơi ghi dấu sự hy sinh của các thế hệ cha anh.

Nhiều chuyến đi Về nguồn đã được tổ chức bởi Trung tâm Giáo dục        Truyền thống và Lịch sử. Ảnh: NVCC.

Hơn 30 năm qua, đã có hàng triệu lượt người tham gia những chuyến đi này, từ cựu chiến binh, thanh niên xung phong đến học sinh, sinh viên. Những chuyến đi ấy không đơn thuần là tham quan, mà là những bài học sống động về lịch sử, nơi mỗi bước chân đều gắn với lòng biết ơn và niềm tự hào dân tộc.

Có những hành trình đặc biệt để lại dấu ấn sâu sắc, như chuyến đi “Theo dấu chân thần tốc” rước tượng Bác Hồ từ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh vào Nam, hay các chuyến thăm chiến trường xưa tại Lào, viếng Nghĩa trang Trường Sơn, Đường 9... Trong không khí trang nghiêm, xúc động ấy, những người tham gia không chỉ tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ mà còn tự nhắc nhở mình phải sống xứng đáng hơn với sự hy sinh của thế hệ đi trước.

Từ những hoạt động cụ thể đó, đạo lý “uống nước nhớ nguồn” được chuyển hóa thành hành động thiết thực. Trung tâm không chỉ tổ chức các hoạt động tri ân, mà còn tham gia tìm kiếm, báo tin phần mộ liệt sĩ, chăm lo đời sống gia đình chính sách, góp phần lan tỏa phong trào “đền ơn đáp nghĩa” trong cộng đồng. Đây chính là điểm cốt lõi làm nên giá trị bền vững trong công việc của ông Niêm – biến ký ức lịch sử thành trách nhiệm hiện tại.

Giữ lửa ký ức, truyền sức sống cho hiện tại

Điều khiến nhiều người cảm phục là nghị lực bền bỉ của người đứng đầu Trung tâm. Dù mang chân giả, sức khỏe không còn như trước, ông vẫn không ngừng di chuyển, trực tiếp dẫn dắt các hoạt động. Hình ảnh người thương binh tóc bạc lặng lẽ bước đi giữa các đoàn “về nguồn” đã trở thành biểu tượng sống động của tinh thần “tàn nhưng không phế”, truyền cảm hứng mạnh mẽ cho thế hệ trẻ hôm nay.

Không dừng lại ở việc kể lại lịch sử, ông còn đổi mới cách tiếp cận bằng việc kết hợp giáo dục với trải nghiệm thực tế. Nhờ đó, lịch sử không còn khô khan trên trang sách mà trở nên gần gũi, dễ cảm nhận, giúp người trẻ không chỉ “biết” mà còn “hiểu” và “sống” cùng những giá trị của quá khứ. Đây chính là cách “tiếp lửa” bền vững, đưa truyền thống đi vào đời sống một cách tự nhiên và sâu sắc.

Bên cạnh các hoạt động “về nguồn”, Trung tâm còn tổ chức hàng nghìn cuộc gặp mặt, giao lưu, tri ân; hỗ trợ nhiều gia đình chính sách khó khăn; đồng thời triển khai các hoạt động giao lưu quốc tế, hội thảo và triển lãm, góp phần quảng bá truyền thống yêu nước, tinh thần cách mạng Việt Nam ra cộng đồng trong và ngoài nước.

Hơn ba thập kỷ bền bỉ, hành trình của ông Lê Xuân Niêm là minh chứng cho sức mạnh của niềm tin và trách nhiệm công dân. Không ồn ào, không phô trương, nhưng những việc làm của ông đã âm thầm vun đắp, gìn giữ và lan tỏa đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.

Ở đó, hình ảnh ông hiện lên giản dị mà cao quý: một người lính suốt đời không rời “trận tuyến” của ký ức, của lòng tri ân và của niềm tin vào thế hệ tương lai.