Đa dạng hóa sinh kế giúp dân thoát nghèo
Từ con bò giống, đàn gà, đàn dê đến những vườn cây ăn quả, hàng nghìn hộ dân ở Hà Tĩnh có thêm điều kiện phát triển sản xuất, cải thiện thu nhập. Không chỉ hỗ trợ tư liệu ban đầu, các chương trình giảm nghèo còn hướng đến trang bị kiến thức, kỹ thuật để người dân chủ động tạo dựng sinh kế, từng bước ổn định cuộc sống.
Trao sinh kế, mở hướng thoát nghèo
Ở thôn Hải Hà, xã Kỳ Lạc (Hà Tĩnh), con bò giống được hỗ trợ đầu năm 2026 là tài sản đáng quý đối với gia đình ông Doãn Đức Trí (65 tuổi). Nhiều năm qua, cuộc sống của gia đình ông luôn trong cảnh chật vật. Vợ con ốm đau thường xuyên, bản thân ông cũng không có sức khỏe tốt nên việc làm ăn, phát triển kinh tế gặp nhiều trở ngại.
Với những hộ gia đình như ông Trí, để có thêm một tài sản phục vụ sản xuất không phải chuyện dễ dàng. Bởi vậy, khi được địa phương lựa chọn hỗ trợ bò giống, ông xem đây là cơ hội để gia đình từng bước cải thiện cuộc sống.
Kỳ Lạc là xã miền núi của Hà Tĩnh, địa hình cách trở, điều kiện sản xuất còn nhiều hạn chế. Sinh kế của người dân chủ yếu dựa vào nông nghiệp và chăn nuôi, trong khi nguồn lực đầu tư phát triển kinh tế hộ gia đình còn khó khăn. Đến cuối năm 2025, địa phương có 109 hộ nghèo, chiếm 3,17% và 140 hộ cận nghèo, chiếm 4,07%.
Thực tế triển khai các chương trình giảm nghèo tại Hà Tĩnh cho thấy, chăn nuôi vẫn là hướng phát triển chủ đạo trong nhiều mô hình. Các loại vật nuôi như lợn, bò, gà, dê, ong được lựa chọn tùy theo điều kiện đất đai, nguồn thức ăn và kinh nghiệm sản xuất của người dân.
Bên cạnh đó, các mô hình trồng cây ăn quả cũng được triển khai tại những địa bàn có lợi thế. Ở các huyện miền núi trước đây như Hương Khê, Hương Sơn, Vũ Quang, Can Lộc, việc hỗ trợ cây cam, bưởi và một số cây trồng phù hợp tạo thêm hướng phát triển kinh tế cho các hộ có đất sản xuất.
Từ hỗ trợ ban đầu đến sinh kế lâu dài
Không chỉ dừng lại ở những mô hình riêng lẻ, trong giai đoạn 2021 - 2025, Hà Tĩnh đã dành nguồn lực đáng kể để triển khai các dự án đa dạng hóa sinh kế, phát triển sản xuất thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững.
Theo báo cáo tổng kết của UBND tỉnh Hà Tĩnh, Dự án 2 về đa dạng hóa sinh kế, phát triển mô hình giảm nghèo được phân bổ tổng kinh phí hơn 145 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách Trung ương trên 106 tỷ đồng, ngân sách địa phương hơn 10,3 tỷ đồng và nguồn huy động khác hơn 28,5 tỷ đồng.
Từ nguồn kinh phí này, toàn tỉnh đã triển khai 537 dự án, gồm 534 mô hình chăn nuôi lợn, bò, gà, dê, ong và các vật nuôi khác; 1 dự án trồng cam, bưởi và 2 dự án phi nông nghiệp. Tổng số hộ tham gia lên tới 9.150 hộ.
Cùng với đó, Tiểu dự án 1 thuộc Dự án 3 về hỗ trợ phát triển sản xuất trong lĩnh vực nông nghiệp được phân bổ hơn 63 tỷ đồng. Nguồn vốn gồm trên 45,7 tỷ đồng ngân sách Trung ương, hơn 4,4 tỷ đồng ngân sách địa phương và gần 12,9 tỷ đồng từ các nguồn huy động khác.
Theo Chi cục Phát triển nông thôn và Quản lý chất lượng Hà Tĩnh, việc lựa chọn cây trồng, vật nuôi trong các dự án được thực hiện trên cơ sở điều kiện sản xuất và lợi thế của từng địa phương. Chăn nuôi chiếm tỷ trọng lớn, song các mô hình trồng trọt cũng được quan tâm nhằm mở rộng phương thức sản xuất, tạo thêm nguồn thu cho người dân.
Theo số liệu từ UBND tỉnh Hà Tĩnh, các mô hình giảm nghèo đã góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập và giúp hơn 8.600 hộ thoát nghèo bền vững. Riêng các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất trong lĩnh vực nông nghiệp đã giúp gần 2.000 hộ thoát nghèo, thoát cận nghèo bền vững trong giai đoạn 2021 - 2025.
Những kết quả này có sự đóng góp từ nhiều nguồn lực. Ngoài ngân sách nhà nước, sự tham gia đối ứng của người dân và nguồn lực xã hội hóa cũng góp phần mở rộng quy mô, tăng khả năng duy trì các mô hình. Tuy nhiên, hiệu quả của một mô hình sinh kế không chỉ được đo bằng số lượng con giống hay diện tích cây trồng được hỗ trợ. Điều quan trọng hơn là sau khi nhận hỗ trợ, người dân có đủ điều kiện duy trì sản xuất, có kiến thức phòng ngừa rủi ro, tìm được đầu ra cho sản phẩm và từng bước nâng cao thu nhập hay không.
Bởi vậy, trong định hướng thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2026 - 2030, Hà Tĩnh tiếp tục đề xuất hỗ trợ đa dạng hóa sinh kế, phát triển và nhân rộng các mô hình giảm nghèo trong sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và những lĩnh vực phù hợp.
Từ những con giống được trao đến các mô hình sản xuất được hình thành, mục tiêu cuối cùng vẫn là giúp người dân có thêm việc làm, thu nhập và khả năng tự chủ về kinh tế.