Đà Nẵng: Rộn ràng Tết Độc lập của đồng bào Mường ở Trà My

Giữ gìn bản sắc văn hóa

Ông Bùi Văn Hồng, người Mường ở thôn Đồng Trầu cho biết, Tết Độc lập đã trở thành sinh hoạt văn hóa được bà con mong đợi mỗi dịp Quốc khánh 2/9.

Từ những ngày đầu đến Trà My sinh sống, cộng đồng người Mường duy trì những bữa cơm sum họp, gặp gỡ người thân, bạn bè trong ngày lễ lớn của đất nước.

Theo thời gian, những cuộc gặp gỡ trong mỗi gia đình, dòng họ dần mở rộng thành hoạt động chung của cộng đồng, tạo nên một ngày hội ngày càng sôi nổi, đầm ấm.

“Tết Độc lập là dịp để các gia đình quây quần, chuẩn bị những món ăn truyền thống, treo cờ Tổ quốc và cùng nhau đón mừng Quốc khánh. Bà con tổ chức thêm các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao và trò chơi dân gian, qua đó tái hiện nhiều nét đặc trưng trong đời sống của người Mường”, ông Hồng chia sẻ.

Theo ông Hồng, điều đáng quý là Tết Độc lập ngày càng thu hút sự tham gia của nhiều thế hệ. Người cao tuổi vừa tham gia ngày hội, vừa truyền dạy cho con cháu những phong tục, tập quán và câu chuyện về nguồn cội.

Thanh niên đảm nhận các phần việc tổ chức, biểu diễn văn nghệ, thi đấu thể thao; trẻ nhỏ hào hứng tham gia trò chơi dân gian, qua đó tạo nên sự gắn kết giữa các thế hệ trong cộng đồng.

Tại làng Mường, ngày hội mở đầu bằng các nghi thức dâng hương, báo công, cúng Tết Độc lập và “dậy chiêng”. Đây là những nghi thức mang ý nghĩa mở hội, cầu mong cuộc sống bình an, no ấm, đồng thời thể hiện sự tri ân, nhắc nhớ về cội nguồn và những giá trị truyền thống được cộng đồng gìn giữ.

Sau phần nghi lễ, không khí ngày hội trở nên sôi động với các phần thi đan lát, chế biến món ăn truyền thống, kéo co, ném còn, nhảy sạp, đánh mảng. Tiếng chiêng hòa cùng những làn điệu dân ca, tiếng đàn nhị, sáo Mường vang lên giữa núi rừng, tạo nên không gian văn hóa đặc sắc, vừa gần gũi vừa giàu bản sắc.

Ông Bùi Văn Dùng, Trưởng Ban hộ Bùi tự quản, xã Trà My cho biết: “Điểm nhấn của ngày hội là không gian ẩm thực với nhiều món ăn truyền thống như xôi hông ba màu, gà nấu măng mưng, thịt quấn lá bưởi, canh xương sắn, rau rừng, ếch đá nướng và rượu cần. Từ nguyên liệu quen thuộc của núi rừng, qua bàn tay chế biến của người dân, những món ăn không chỉ phục vụ ngày hội mà còn trở thành cách để giới thiệu nét văn hóa ẩm thực Mường đến du khách”.

Ông Bùi Văn Dùng nói thêm, hiện nay, cộng đồng người Mường tại địa phương hiện có hơn 120 hộ, với hơn 1.000 nhân khẩu, sinh sống tập trung tại thôn Đồng Trầu. Phần lớn bà con di cư từ Hòa Bình và Phú Thọ vào Trà My lập nghiệp trong giai đoạn 1980 đến 1985.

Theo ông Dùng, khi đến vùng đất mới, người Mường mang theo ngôn ngữ, phong tục, tập quán, kiến trúc nhà sàn, nghề đan lát cùng những nét ẩm thực đặc sắc. Tiếng cồng chiêng, đàn nhị, sáo và các sinh hoạt cộng đồng cũng được gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ.

Phát triển du lịch làng Mường

Theo lãnh đạo xã Trà My, việc tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao trong dịp Quốc khánh góp phần xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở, tạo không gian để đồng bào các dân tộc giao lưu, gặp gỡ và thắt chặt tình đoàn kết.

Tết Độc lập cũng là dịp để tuyên truyền, vận động người dân chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; phát huy tinh thần đoàn kết, chung sức xây dựng quê hương ngày càng phát triển.

Bà Võ Thị Thúy Hằng, Phó Chủ tịch UBND xã Trà My cho biết, địa phương đã xây dựng chương trình tổng thể về bảo tồn văn hóa các dân tộc, đồng thời lồng ghép các nguồn lực từ Chương trình mục tiêu quốc gia vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Năm 2026, xã xây dựng riêng kế hoạch tổ chức Ngày hội Tết Độc lập gắn với phát triển du lịch làng Mường, hướng tới đưa văn hóa trở thành một trong những điểm nhấn thu hút du khách.

Bà Hằng nói thêm, thời gian tới, chính quyền xã Trà My sẽ tăng cường quảng bá, kết nối với các đơn vị lữ hành, từng bước xây dựng các sản phẩm trải nghiệm tại làng Mường. Trong đó, nghề đan lát truyền thống được xác định là một “chất liệu” quan trọng để kết nối văn hóa với du lịch.

Tổ hợp tác đan lát hiện có khoảng 30 đến 35 thành viên, chủ động phối hợp sản xuất khi có đơn hàng. Một số hộ đã đưa sản phẩm tham gia các chương trình khởi nghiệp sáng tạo, hội thi và các gian hàng trưng bày, qua đó từng bước mở rộng thị trường.

Khi du khách đến làng Mường, ngoài việc tìm hiểu đời sống và văn hóa của người dân, còn có thể trực tiếp xem nghệ nhân đan lát, thử một số công đoạn và lựa chọn những sản phẩm thủ công làm quà.

Giữa núi rừng Trà My, sắc đỏ của cờ Tổ quốc hòa cùng sắc màu trang phục truyền thống, tiếng cười nói và những giai điệu văn hóa Mường tạo nên một bức tranh Tết Độc lập đầy sức sống.