Đại tướng Lương Tam Quang: Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật giải quyết những vấn đề cấp bách của thực tiễn

Ngày 7/8, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Đại biểu Quốc hội Hoàng Quốc Khánh (Đoàn Lai Châu) thống nhất với quy định giao người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương chịu trách nhiệm toàn diện trong việc tổ chức đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh của các hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và giám sát việc khắc phục hậu quả do hành vi vi phạm gây ra.

Tại khoản 4 Điều 13 quy định: “Các tổ chức, cá nhân có thành tích trong xây dựng, thẩm định, thẩm tra, thực hiện Nghị quyết này được khen thưởng theo quy định của pháp luật. Xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, trục lợi, nhũng nhiễu của cán bộ, công chức trong quá trình triển khai thực hiện Nghị quyết này”. Liên quan đến vấn đề trên, ông Khánh thống nhất với quy định khen thưởng đối với tổ chức, cá nhân có thành tích trong xây dựng, thẩm định, thẩm tra và tổ chức thực hiện Nghị quyết; đồng thời đồng tình với chủ trương xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, trục lợi, nhũng nhiễu trong quá trình triển khai thực hiện.

Tuy nhiên, ông Khánh cũng đề nghị nghiên cứu sửa đổi theo hướng quy định bao quát hơn. Đó là xử lý nghiêm mọi hành vi tham nhũng, tiêu cực, trục lợi, nhũng nhiễu và các hành vi vi phạm pháp luật của cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền và cá nhân có liên quan trong quá trình triển khai thực hiện Nghị quyết theo quy định của pháp luật. Đồng thời cho rằng, quy định theo hướng này sẽ bảo đảm thống nhất với nguyên tắc mọi chủ thể thực thi công vụ, thực hiện nhiệm vụ được giao đều phải chịu trách nhiệm trước pháp luật; đồng thời phù hợp với yêu cầu xây dựng nền hành chính liêm chính, tăng cường kỷ luật, kỷ cương và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực theo các chủ trương của Đảng và quy định của pháp luật hiện hành.

Phát biểu giải trình ý kiến các đại biểu Quốc hội đặt ra, Đại tướng Lương Tam Quang, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an cho biết, Cơ quan chủ trì soạn thảo đã có báo cáo dự kiến tiếp thu giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội thảo luận tại Tổ về dự án nghị quyết và sẽ tiếp tục phối hợp với Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội tiếp thu ý kiến thảo luận tại hội trường ngày hôm nay.

Tại phiên họp, một số ý kiến của đại biểu Quốc hội cho rằng, cần mở rộng phạm vi điều chỉnh của dự thảo nghị quyết để áp dụng đối với tất cả các hoạt động về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, không chỉ áp dụng đối với ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Giải trình về nội dung này, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, Nghị quyết số 04, Hội nghị Trung ương 2, khóa XIV chỉ cho phép ban hành nghị quyết đặc thù của Quốc hội, để xử lý vi phạm pháp luật trong ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Do vậy, Cơ quan chủ trì soạn thảo đang chấp hành đúng chủ trương của Trung ương và phạm vi điều chỉnh của nghị quyết chỉ áp dụng để xử lý đối với các vi phạm trong ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Chưa áp dụng đối với các hoạt động khác trong khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Bên cạnh đó, đây là nghị quyết đặc thù mang tính chất thí điểm. Sau khi thi hành, sẽ tổng kết báo cáo cấp có thẩm quyền có thể mở rộng hoặc thu hẹp phạm vi của nghị quyết. Nhiều vấn đề sẽ được nghiên cứu, tiếp thu để bổ sung trong quá trình xây dựng các bộ luật.

Về ý kiến tích hợp nội dung của nghị quyết này vào dự án của Bộ luật Hình sự (sửa đổi) đang xây dựng, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, theo chỉ đạo của Trung ương, việc xây dựng nghị quyết này để giải quyết những vấn đề cấp bách của thực tiễn. Dự kiến, nghị quyết này sẽ có hiệu lực ngay sau khi được Quốc hội thông qua.

Trong khi đó, dự án của Bộ luật Hình sự (sửa đổi) sẽ được Quốc hội cho ý kiến lần đầu tại Kỳ họp chuyên đề xây dựng pháp luật tháng 8/2026 và sẽ xem xét thông qua Kỳ họp thứ hai (dự kiến vào tháng 10/2026). Chính vì vậy, khi nghị quyết này được thông qua sẽ có hiệu lực thi hành sớm hơn để áp dụng vào thực tiễn. Do đó, Cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghị, Quốc hội thông qua nghị quyết tại kỳ họp này. Bên cạnh đó, Cơ quan chủ trì soạn thảo đã nghiên cứu để tích hợp các nội dung của nghị quyết vào dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) để đảm bảo tính thống nhất của pháp luật.

Tại phiên họp, các đại biểu cũng cho ý kiến, đề nghị mở rộng phạm vi để áp dụng việc loại trừ trách nhiệm hình sự đối với các vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, thực hiện chỉ đạo của cấp có thẩm quyền, Cơ quan chủ trì soạn thảo đang tiếp tục xây dựng hồ sơ nghị quyết về cơ chế chính sách đặc thù để xử lý các vi phạm có liên quan đến những ý kiến của đại biểu Quốc hội và sẽ trình Quốc hội cho ý kiến sớm nhất.

Bộ trưởng Lương Tam Quang khẳng định, thời gian tới, Cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ phối hợp với Cơ quan thẩm tra và các cơ quan có liên quan nghiên cứu tiếp thu, giải trình đầy đủ các ý kiến của các đại biểu Quốc hội đã phát biểu tại các phiên họp ở Tổ cũng như ở Hội trường về nghị quyết này, để đảm bảo chất lượng trước khi trình Quốc hội thông qua.

Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh, hầu hết các ý kiến đại biểu Quốc hội đều thống nhất về sự cần thiết ban hành Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.