Đăng ký hộ tịch không phụ thuộc nơi cư trú, địa giới hành chính

Ngày 9/4, Quốc hội nghe: Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về các dự án: Luật Hộ tịch (sửa đổi). Báo cáo tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, các chủ trương, đường lối của Đảng, các văn bản pháp luật về sắp xếp tinh gọn tổ chức bộ máy trong thời gian qua có tác động trực tiếp đến mô hình tổ chức, hoạt động của các cơ quan đăng ký, quản lý hộ tịch; đồng thời, yêu cầu đổi mới toàn diện việc giải quyết thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công không phụ thuộc địa giới hành chính; liên thông phần mềm, nâng cao chất lượng dịch vụ công trực tuyến, dịch vụ số cho người dân và doanh nghiệp, hướng tới cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, cá nhân hoá và dựa trên dữ liệu.

Do đó, theo ông Tùng, việc xây dựng dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi) nhằm bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; khắc phục những hạn chế, bất cập của Luật Hộ tịch năm 2014 và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành; phù hợp với việc tổ chức, sắp xếp bộ máy hành chính nhà nước, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp. Đẩy mạnh việc hiện đại hóa, chuyển đổi số toàn diện công tác đăng ký, quản lý hộ tịch. Tăng cường đơn giản hóa, cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí thực hiện thủ tục hành chính, thực hiện thủ tục hành chính không phụ thuộc vào địa giới hành chính, đăng ký hộ tịch trực tuyến toàn trình. Bảo đảm phối hợp chặt chẽ, thông suốt giữa các cơ quan, tổ chức có liên quan trong việc chia sẻ, kết nối liên thông dữ liệu để đăng ký, quản lý hộ tịch.

Dự thảo Luật Hộ tịch gồm 4 Chương, 30 Điều (giảm 3 chương, 47 điều so với Luật Hộ tịch năm 2014).

Về những nội dung sửa đổi, ông Tùng cho hay về thẩm quyền đăng ký hộ tịch giao Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện đăng ký tất cả các sự kiện, thông tin hộ tịch. Hộ tịch được đăng ký không phụ thuộc nơi cư trú, không phụ thuộc địa giới hành chính.

Về tiếp nhận, giải quyết yêu cầu đăng ký hộ tịch, dự thảo Luật chỉ quy định thẩm quyền, đối tượng, phạm vi của từng thủ tục đăng ký hộ tịch; các quy định cụ thể về thành phần hồ sơ, thời hạn, trình tự, thủ tục đăng ký hộ tịch – là những nội dung dễ biến động, dự thảo Luật giao Chính phủ quy định chi tiết.

Người yêu cầu có quyền lựa chọn nộp hồ sơ, nhận kết quả đăng ký hộ tịch theo phương thức trực tuyến hoặc trực tiếp hoặc gửi qua dịch vụ bưu chính; dự thảo Luật giao Chính phủ quy định chi tiết theo hướng trực tuyến toàn trình đối với hầu hết các thủ tục về hộ tịch (trừ thủ tục đăng ký kết hôn, giám hộ phải có mặt tại cơ quan đăng ký hộ tịch khi nhận kết quả là những việc có điều kiện, cần thể hiện rõ sự tự nguyện, khả năng đáp ứng của các bên).

Về Sổ hộ tịch, chủ yếu sử dụng dữ liệu điện tử, chỉ có việc đăng ký kết hôn mới sử dụng đồng thời sổ điện tử và số giấy (phù hợp với đặc thù, truyền thống hai bên nam, nữ phải có mặt để thể hiện sự tự nguyện, ký vào Sổ đăng ký kết hôn, Giấy chứng nhận kết hôn). Giấy tờ hộ tịch bao gồm: Giấy khai sinh, Giấy chứng nhận kết hôn, Giấy chứng tử và Văn bản xác nhận hộ tịch. Chính phủ sẽ quy định cụ thể về việc cấp giấy tờ hộ tịch (bản điện tử, bản giấy, bản chính, bản sao).

Thẩm tra dự thảo Luật, Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành với phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật. Theo đó, dự thảo Luật quy định về hộ tịch; quyền, nghĩa vụ, nguyên tắc, thẩm quyền, phương thức thực hiện đăng ký hộ tịch; Cơ sở dữ liệu hộ tịch và quản lý nhà nước về hộ tịch. Ngoài ra, có ý kiến trong Uỷ ban đề nghị thể hiện nội dung phạm vi điều chỉnh một cách khái quát hơn theo hướng Luật này quy định về hộ tịch, đăng ký hộ tịch và quản lý nhà nước về hộ tịch.

Ông Hiếu cho hay, đa số ý kiến trong Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp tán thành về sự cần thiết, tính hợp lý của thủ tục hành chính quy định tại dự thảo Luật, đặc biệt là chủ trương thực hiện thủ tục hành chính phi địa giới. Đồng thời tán thành với quy định của dự thảo Luật về phân quyền cho cấp trung ương và cấp địa phương đối với các nội dung về quản lý và đăng ký hộ tịch, đặc biệt là phân quyền triệt để việc đăng ký hộ tịch cho Ủy ban nhân dân cấp xã.

Về việc ứng dụng, thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Uỷ ban này đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát để bổ sung, hoàn thiện các quy định của dự thảo Luật, tạo thuận lợi cho việc thúc đẩy ứng dụng các thành tựu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong công tác quản lý nhà nước về hộ tịch và thực hiện đăng ký hộ tịch.