Đằng sau cuộc chiến giữa hãng xe Mỹ Tesla và trang tin ô tô Trung Quốc

Tranh chấp giữa Tesla và trang tin ô tô Trung Quốc D1EV không chỉ xoay quanh một cuộc thử nghiệm phần mềm lái xe, mà còn đặt ra câu hỏi về ranh giới giữa quyền đánh giá độc lập của truyền thông, giới hạn kỹ thuật do nhà sản xuất kiểm soát và quy định quản lý hoạt động kiểm nghiệm sản phẩm tại Trung Quốc.

Ngày 8/11/2026, D1EV tổ chức một cuộc thi đánh giá hệ thống hỗ trợ lái xe tại thành phố Trường Sa, tỉnh Hồ Nam, với sự tham gia của một chiếc Tesla Model Y và một mẫu GAC Aion Ray7. Theo thông tin do D1EV công bố và được trang CarNewsChina dẫn lại ngày 11/11, chiếc Model Y sử dụng phần mềm hỗ trợ lái FSD phiên bản V14.2.2 được kích hoạt không chính thức. FSD là tên gọi hệ thống hỗ trợ lái xe tiên tiến của Tesla, viết tắt của Full Self-Driving.

Hai ngày sau cuộc thử nghiệm, tranh chấp bùng lên khi Tesla gửi văn bản pháp lý tới D1EV, yêu cầu chấm dứt việc kích hoạt, thử nghiệm và phát tán nội dung liên quan đến phần mềm này.

Tesla muốn kiểm soát việc sử dụng FSD ngoài phạm vi cho phép

Theo bài viết của National Business Daily ngày 10/11, văn bản do Bàng Nghĩa Thành, CEO D1EV, công bố trên mạng xã hội cho thấy Tesla cáo buộc chiếc xe được sử dụng trong cuộc thi đã bị can thiệp trái phép để kích hoạt phần mềm hỗ trợ lái vốn chưa được phép hoạt động trên một số xe Tesla tại Trung Quốc.

Tesla yêu cầu D1EV lập tức dừng mọi hoạt động bẻ khóa, kích hoạt, thử nghiệm và phát tán nội dung liên quan đến phần mềm hỗ trợ lái của hãng. Doanh nghiệp này cũng yêu cầu gỡ bỏ các video, bài viết và nội dung liên quan trên những nền tảng của D1EV, đồng thời thông báo cho các nền tảng bên thứ ba gỡ nội dung đã đăng lại.

Tesla còn yêu cầu D1EV cung cấp bằng văn bản số VIN – mã nhận dạng phương tiện – của toàn bộ xe liên quan trong vòng 48 giờ kể từ khi nhận được thông báo; phối hợp khôi phục phần mềm về trạng thái xuất xưởng và đưa ra cam kết bằng văn bản không tiếp tục thực hiện các hành vi bẻ khóa, đảo ngược kỹ thuật hoặc truy cập trái phép vào hệ thống của hãng.

Tesla cảnh báo có thể báo cáo vụ việc với cơ quan công an và theo đuổi trách nhiệm pháp lý nếu các yêu cầu không được đáp ứng.

Phản ứng trước văn bản này, Bàng Nghĩa Thành tuyên bố không chấp nhận gỡ nội dung và cho rằng hoạt động của D1EV không trái pháp luật. Theo National Business Daily, ông còn công khai đáp trả: “Cứ đến đi, chúng tôi chờ các anh”.

Trong bài viết ngày 11/11, CarNewsChina dẫn thông tin từ Jiemian News cho biết Bàng Nghĩa Thành giải thích D1EV từng nhiều lần đề nghị Tesla cung cấp phiên bản phần mềm thử nghiệm chính thức để thực hiện đánh giá. Theo ông, việc thử nghiệm nhằm cung cấp thông tin thực tế cho người tiêu dùng và thúc đẩy quá trình đưa FSD V14 vào thị trường Trung Quốc.

Bàng Nghĩa Thành nói cuộc thử nghiệm đã đi qua nhiều điều kiện vận hành, gồm đường cao tốc, đường đô thị, ban đêm và trời mưa lớn, với tổng quãng đường hơn 800 km. Ông cho rằng các video ngắn chỉ ghi lại những tình huống FSD hoạt động tốt có thể tạo cảm giác hệ thống này xử lý được mọi tình huống, trong khi thử nghiệm dài hơn cho thấy bức tranh đầy đủ hơn.

Chi tiết này cho thấy tranh chấp không đơn thuần là việc một trang tin đăng video đánh giá sản phẩm. Vấn đề trực tiếp là D1EV đã sử dụng một phiên bản phần mềm được kích hoạt không chính thức để thử nghiệm và công khai kết quả, trong khi Tesla phản đối cách tiếp cận đó.

Quy định kiểm nghiệm sản phẩm trở thành tâm điểm tranh cãi

Một căn cứ được Tesla viện dẫn trong văn bản gửi D1EV là Quy phạm hoạt động đánh giá trực tuyến, do Cục Quản lý Không gian mạng Trung Quốc và Tổng cục Giám sát thị trường Trung Quốc ban hành tháng 6/2026.

Theo văn bản được công bố trên trang chính thức của Cục Quản lý Không gian mạng Trung Quốc ngày 8/6, hoạt động đánh giá trực tuyến bao gồm việc thử nghiệm, phân tích dữ liệu so sánh, trích dẫn kết quả kiểm định chuyên môn hoặc đưa ra nhận xét dựa trên trải nghiệm sử dụng sản phẩm, sau đó công bố bằng bài viết, video hoặc phát trực tiếp.

Quy định này đặt ra những yêu cầu cụ thể đối với hoạt động kiểm nghiệm. Điều 4 nêu rõ, nếu đánh giá có thực hiện thử nghiệm các tính năng hoặc hiệu suất sản phẩm, đơn vị tổ chức phải thuê cơ quan kiểm nghiệm có giấy phép và năng lực phù hợp thực hiện theo tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. Cơ sở đánh giá phải công khai tiêu chuẩn áp dụng và lưu giữ mẫu thử, dữ liệu, hình ảnh, video để bảo đảm khả năng truy xuất.

Trong khi đó, Điều 3 yêu cầu mẫu sản phẩm được lựa chọn phải là hàng hóa thông thường mà người tiêu dùng có thể mua trên thị trường, có nguồn gốc truy xuất được; không được sử dụng sản phẩm đặc biệt được chuẩn bị riêng cho hoạt động đánh giá. Nếu chỉ nhận xét dựa trên cảm nhận, quan sát và trải nghiệm chủ quan mà không tiến hành thử nghiệm, đơn vị đánh giá phải thông báo rõ tính chất này theo Điều 5.

Như vậy, quy định của Trung Quốc không đơn giản cấm truyền thông đánh giá sản phẩm. Văn bản phân biệt giữa thử nghiệm kỹ thuật và nhận xét dựa trên trải nghiệm, đồng thời đặt ra các điều kiện khác nhau đối với từng hoạt động.

Tuy nhiên, việc D1EV sử dụng một chiếc Tesla có phần mềm được kích hoạt không chính thức đặt ra vấn đề về tính chất và nguồn gốc của mẫu thử. Nếu chiếc xe không còn ở trạng thái phần mềm thông thường mà người tiêu dùng có thể tiếp cận, liệu nó có đáp ứng yêu cầu về mẫu sản phẩm trong quy định hay không là câu hỏi cần được làm rõ. Tương tự, việc cuộc thi có thuộc phạm vi thử nghiệm tính năng, hiệu suất phải do đơn vị kiểm nghiệm đủ điều kiện thực hiện hay không cũng cần căn cứ vào cách thức tổ chức và nội dung đánh giá cụ thể.

FSD là một trong những công nghệ được Tesla sử dụng để quảng bá năng lực hỗ trợ lái của xe. Tuy nhiên, khả năng sử dụng phần mềm không chỉ phụ thuộc vào phần cứng được trang bị trên xe mà còn chịu sự kiểm soát của nhà sản xuất và các điều kiện pháp lý tại từng thị trường.

Theo National Business Daily, FSD V14 chưa được mở chính thức tại Trung Quốc, dù trên các nền tảng mạng xã hội đã xuất hiện video ghi lại những chiếc xe sử dụng phiên bản này. Tờ báo cũng cho biết một số sản phẩm của bên thứ ba được rao bán trên các sàn thương mại điện tử với quảng cáo có thể kích hoạt những tính năng FSD bị giới hạn.