Đặt đồ ăn trực tuyến, động lực tăng trưởng của kinh tế số

55.000 tỷ đồng đặt đồ ăn

Dẫn số liệu báo cáo thường niên “Các nền tảng giao đồ ăn Đông Nam Á” lần 6 do Công ty đầu tư mạo hiểm Momentum Works (Singapore) vừa công bố, giới chuyên gia kinh tế cho hay, năm 2025, tổng giá trị giao dịch đặt đồ ăn qua ứng dụng tại Việt Nam là 2,1 tỷ USD (tương đương khoảng 55.000 tỷ đồng). So với năm 2024, quy mô thị trường giao đồ ăn trực tuyến tại Việt Nam trong năm 2025 tăng trưởng 19%. Tại Đông Nam Á, Việt Nam có thị trường giao đồ ăn online nhỏ nhất nhóm được Momentum Works thống kê, sau Indonesia, Thái Lan, Philippines, Malaysia và Singapore. Quy mô thị trường 6 nước năm qua đạt 22,7 tỷ USD. Tăng trưởng mạnh nhất là Thái Lan, ở mức 22%, đạt quy mô 5,1 tỷ USD.

Số liệu báo cáo thể hiện, trong 2,1 tỷ USD mà người Việt chi tiêu để đặt món trên 3 nền tảng ShopeeFood, GrabFood và beFood thì ShopeeFood, GrabFood là 2 kênh chính, cùng chiếm 48% thị phần. Trong khi đó, beFood nắm 4%, ngoài ra Xanh SM Ngon là nền tảng mới gia nhập trong thời gian gần đây nên chưa ghi nhận doanh số. Theo giới chuyên gia kinh tế, việc đặt đồ ăn thức uống đã khá phổ biến tại các đô thị lớn như Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng trong vài năm trở lại đây. Một giai đoạn, các ứng dụng như GrabFood, ShopeeFood và GoFood từng cạnh tranh gay gắt với số tiền khủng đổ vào khuyến mãi cho người dùng.

Ông Nguyễn Minh Tuấn - CEO của AFA Capital, Giám đốc điều hành kiêm đồng sáng lập Cộng đồng Cố vấn tài chính Việt Nam (VWA) cho rằng, sự lan tỏa này là kết quả tất yếu của quá trình đô thị hóa và số hóa dịch vụ. Khi nhịp sống nhanh hơn, chi phí cơ hội của thời gian tăng lên, người tiêu dùng sẵn sàng trả thêm tiền để đổi lấy sự tiện lợi. Đặt đồ ăn qua ứng dụng đáp ứng đúng nhu cầu đó. Không chỉ dừng ở các đô thị lớn, xu hướng này đang lan sang các thành phố và khu công nghiệp, nơi lực lượng lao động trẻ, sử dụng smartphone thành thạo và có nhu cầu tiêu dùng tập trung theo khung giờ cố định.

Bài toán phát triển bền vững

Theo nhận định của giới chuyên gia kinh tế, thị trường Đông Nam Á có những đặc điểm rất phù hợp với mô hình giao đồ ăn bởi vì dân số trẻ, mật độ đô thị cao, thói quen ăn uống phong phú và tỷ lệ sử dụng điện thoại thông minh lớn. Việt Nam là một trong những thị trường có tốc độ tăng trưởng tốt nhất.

Mặc dù có mức tăng trưởng 2 con số, nhưng theo nhận định của giới chuyên gia kinh tế, thị trường đặt đồ ăn trực tuyến qua ứng dụng tại Việt Nam còn không ít khó khăn, thách thức. Bằng chứng là, trong vài năm qua, ngoài GoFood rút lui theo ứng dụng mẹ là GoJek, cũng có thêm những cái tên khác là Baemin, Loship cũng không trụ nổi trên thị trường và đành phải rút lui.

Nhiều tài xế công nghệ cho biết, GrabFood và ShopeeFood vẫn “giữ chân” được họ nhờ lượng đơn đều dù mức chiết khấu cao (25 - 30%/đơn, có đơn lên tới gần 50%). Trong khi đó, Xanh SM Ngon thì lựa chọn phương án ưu tiên sự ổn định và thu nhập thực tế của tài xế, hướng tới mô hình giao hàng bền vững, thân thiện và ít phụ thuộc khuyến mãi…

Theo ông Nguyễn Minh Tuấn, dư địa tăng trưởng của thị trường giao đồ ăn vẫn còn lớn, nhưng động lực trong tương lai sẽ không chỉ đến từ số lượng đơn hàng. Việc mở rộng sang các dịch vụ liên quan như giao hàng nhanh, bếp trung tâm (cloud kitchen) hay tích hợp với hệ sinh thái thanh toán và thương mại điện tử sẽ quyết định vị thế của các doanh nghiệp. Và trong khoảng 10 năm tới, giao đồ ăn sẽ là một mắt xích trong chuỗi dịch vụ tiêu dùng số, chứ không tồn tại độc lập. Dữ liệu người dùng, trí tuệ nhân tạo và khả năng cá nhân hóa sẽ đóng vai trò then chốt trong việc giữ chân khách hàng.

Chia sẻ dưới góc độ doanh nghiệp, bà Lê Thị Thu Hà - Giám đốc chuỗi nhà hàng tại Hà Nội cho rằng, các nền tảng giao đồ ăn đã trở thành kênh bán hàng không thể thiếu, nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức. Đơn hàng online giúp doanh nghiệp tiếp cận nhiều khách hơn, nhưng biên lợi nhuận bị thu hẹp do chiết khấu và phí dịch vụ. Do vậy doanh nghiệp buộc phải tối ưu quy trình, chuẩn hóa sản phẩm để thích nghi. Ở chiều ngược lại, các nền tảng cũng đang tìm cách hỗ trợ đối tác nhà hàng thông qua dữ liệu, công cụ marketing và các giải pháp quản lý đơn hàng, nhằm tạo ra mối quan hệ hợp tác lâu dài thay vì chỉ là giao dịch ngắn hạn.