Đất ngập nước Tràm Chim “thức giấc”, chim trời kéo về kín lối
Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp phục hồi sinh cảnh, Vườn quốc gia Tràm Chim đang từng bước “hồi sinh” hệ sinh thái đất ngập nước, thu hút hàng nghìn cá thể chim, cò quay về cư trú, tạo nên bức tranh thiên nhiên giàu sức sống.
Hồi sinh sinh cảnh, chim trời rợp cánh trở lại
Những ngày gần đây, tại Vườn quốc gia Tràm Chim (tỉnh Đồng Tháp), dễ dàng bắt gặp từng đàn chim, cò bay kín bầu trời, sà xuống các vùng nước để kiếm ăn. Khung cảnh tưởng chừng chỉ còn trong ký ức về vùng Đồng Tháp Mười xưa nay đang dần hiện hữu trở lại, sống động và đầy sinh khí.
Sự chuyển mình này không đến từ ngẫu nhiên mà là kết quả của quá trình kiên trì, bền bỉ của tập thể cán bộ, nhân viên vườn – những người âm thầm gắn bó với công tác bảo tồn suốt nhiều năm qua. Từ việc điều tiết nguồn nước theo mùa, cải tạo mặt đất, đến phục hồi thảm thực vật bản địa, tất cả được triển khai một cách khoa học, đồng bộ nhằm tái tạo môi trường sống phù hợp cho các loài thủy sinh và chim nước.
Nhờ đó, nhiều loài thực vật đặc trưng như nhĩ cán tím, nhĩ cán vàng (rong trứng), hoa súng… đã phát triển trở lại với mật độ ngày càng tăng. Đáng chú ý, quần xã năng kim – nguồn thức ăn tự nhiên quan trọng của nhiều loài chim, đã được phục hồi gần 100ha tại vùng lõi, tạo nền tảng quan trọng cho việc tái lập nguồn thức ăn, đặc biệt hướng tới mục tiêu đón đàn sếu đầu đỏ quay về trong tương lai.
Trên các bãi cỏ, đầm nước và lung sen, hàng loạt loài chim quen thuộc như cò trắng, cò ốc, le le… xuất hiện dày đặc. Xen lẫn là những loài quý hiếm như giang sen, cà kheo, bồ nông chân xám. Có thời điểm, số lượng chim, cò tập trung lên đến hàng nghìn cá thể, tạo nên bức tranh thiên nhiên vừa hùng vĩ, vừa yên bình.
Theo ông Đoàn Văn Nhanh, Phó Giám đốc Trung tâm Bảo tồn và Hợp tác quốc tế - Vườn quốc gia Tràm Chim, kết quả này là minh chứng rõ nét cho hiệu quả bước đầu của công tác phục hồi sinh cảnh. Sự chung tay của cộng đồng vùng đệm cùng nỗ lực của đơn vị quản lý đã góp phần đưa các loài chim quay trở lại ngày càng nhiều, phát đi tín hiệu tích cực cho hệ sinh thái đất ngập nước.
Tràm Chim – vùng đất ngập nước mang tầm quốc tế
Vườn quốc gia Tràm Chim nằm tiếp giáp bốn xã Tràm Chim, Phú Thọ, Tam Nông và An Hòa của tỉnh Đồng Tháp, với tổng diện tích hơn 7.300ha. Đây là một trong số ít vùng đất ngập nước còn bảo tồn gần như nguyên vẹn các đặc trưng tiêu biểu của hệ sinh thái Đồng Tháp Mười xưa, đồng thời là nơi cư trú của hàng trăm loài thực vật, chim nước và thủy sinh quý hiếm.
Năm 2012, Vườn quốc gia Tràm Chim được công nhận là khu Ramsar thứ tư của Việt Nam và là khu Ramsar thứ 2.000 của thế giới, khẳng định giá trị sinh thái đặc biệt quan trọng trên bản đồ bảo tồn quốc tế.
Không chỉ dừng lại ở con số, sự trở lại của những cánh chim còn mang theo niềm tin về một hệ sinh thái đang được tái tạo theo hướng bền vững, giàu sức sống.
Những “người giữ rừng” và hành trình bền bỉ
Ẩn sau bức tranh thiên nhiên ấy là câu chuyện của những con người thầm lặng ngày đêm gìn giữ rừng tràm – lực lượng kiểm lâm và cán bộ kỹ thuật của Vườn quốc gia Tràm Chim kiên trì với hành trình phục hồi hệ sinh thái.
Với diện tích hơn 7.300ha, trong đó khoảng 3.000ha rừng tràm, Vườn quốc gia Tràm Chim không chỉ là “lá phổi xanh” của vùng mà còn là nơi cư trú của hàng trăm loài động, thực vật quý hiếm. Tuy nhiên, công tác bảo tồn luôn đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, thay đổi chế độ thủy văn và tác động từ con người.
Trước thực tế đó, Ban Quản lý Vườn quốc gia Tràm Chim đã chủ động triển khai các giải pháp tổng thể: kiểm soát mực nước theo từng tiểu khu, phục hồi sinh cảnh tự nhiên, tăng cường giám sát từ xa nhằm theo dõi sự di cư và sinh trưởng của các loài chim. Mỗi giải pháp đều được nghiên cứu kỹ lưỡng, dựa trên đặc điểm sinh học và quy luật tự nhiên của hệ sinh thái đất ngập nước.
Đáng chú ý, sự xuất hiện trở lại của đàn bồ nông chân xám gồm 6 cá thể tại khu A1 sau 6 năm vắng bóng đã mang lại nhiều tín hiệu lạc quan. Đây là loài chim quý hiếm, nằm trong Sách đỏ Việt Nam và thế giới, đòi hỏi môi trường sống ổn định, ít bị xáo trộn.
Theo Tổ chức Quốc tế về bảo tồn thiên nhiên (WWF) tại Việt Nam, bồ nông chân xám ưa thích những khu vực có không gian thoáng, nguồn thức ăn dồi dào và mức độ tác động của con người thấp. Việc loài chim này quay trở lại và lưu trú tại Vườn quốc gia Tràm Chim cho thấy điều kiện sinh thái tại đây đang được cải thiện rõ rệt.
Không chỉ mang ý nghĩa bảo tồn, sự phục hồi của hệ sinh thái còn mở ra cơ hội phát triển du lịch sinh thái, góp phần tạo sinh kế cho người dân vùng đệm. Lượng khách tham quan tăng lên khi chim, cò xuất hiện nhiều hơn đã giúp cải thiện thu nhập, thúc đẩy kinh tế địa phương.
Từ một vùng đất chịu nhiều tác động, Tràm Chim hôm nay đang từng bước chuyển mình, trở thành điểm sáng trong công tác bảo tồn đất ngập nước của cả nước. Thành quả đó là kết tinh của tâm huyết, trách nhiệm và tình yêu thiên nhiên của những con người thầm lặng – những người đang tiếp tục viết nên câu chuyện “hồi sinh” cho vùng đất giàu giá trị sinh thái này.
