Đẩy mạnh chuyển đổi số để nâng cao chất lượng giám sát và phản biện xã hội

Hoàn thiện thể chế, pháp luật phải đi đôi với kiểm tra, giám sát

Ông Đường cho biết, Hội đồng tư vấn của UBTƯ MTTQ Việt Nam là một tổ chức tập hợp những người có trí tuệ, kinh nghiệm, bản lĩnh chính trị, có kiến thức khoa học, công nghệ trên các lĩnh vực; phần lớn đã nghỉ hưu nhưng còn sức khỏe, còn nhiệt huyết cống hiến. Trong nhiệm kỳ vừa qua, các Hội đồng tư vấn của UBTƯ MTTQ Việt Nam đã ngày càng khẳng định được vai trò của mình trong việc tham gia vào các hoạt động giám sát và phản biện xã hội - một chức năng hiến định và các văn kiện của Đảng đã quy định.

Ông Đường cho hay, trong gần 2 năm qua, thực hiện chủ trương xây dựng tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực và hiệu quả, nhiều dự thảo văn kiện quan trọng của Đảng và Nhà nước, trong đó có dự thảo Hiến pháp sửa đổi, Luật Đất đai sửa đổi và một số điều đã được các Hội đồng tư vấn góp ý, phản biện và đã được các cơ quan hữu quan tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện.

Nhiều cuộc giám sát xã hội, việc thi hành chính sách pháp luật do Thường trực UBTƯ MTTQ Việt Nam tiến hành có sự tham gia của các thành viên Hội đồng tư vấn đã góp phần nâng cao hiệu lực và hiệu quả của các cuộc giám sát. Hoạt động giám sát và phản biện xã hội của các Hội đồng tư vấn của UBTƯ MTTQ Việt Nam là một phương thức không thể thiếu trong việc phát huy dân chủ và tăng cường đồng thuận xã hội ở nước ta hiện nay.

Bước vào kỷ nguyên mới, Văn kiện Đại hội lần thứ XIV của Đảng xác định tiếp tục xây dựng và hoàn thiện thể chế, cùng với việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại là các đột phá chiến lược.

Việc tăng cường các hoạt động giám sát và phản biện xã hội với tư cách là một cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước mang tính nhân dân là một đòi hỏi khách quan. Bởi xây dựng và hoàn thiện thể chế, pháp luật phải đi đôi với kiểm tra, giám sát. Trong đó có giám sát và phản biện xã hội để một mặt làm phương tiện tháo gỡ các điểm nghẽn, mở đường cho việc thực hiện các đột phá chiến lược khác; mặt khác phải tăng cường công tác kiểm soát quyền lực nhằm đảm bảo cho quá trình xây dựng và thực thi chính sách, pháp luật được tiến hành minh bạch, khách quan, vì lợi ích chung của xã hội.

Bên cạnh đó, đi đôi với việc thực hiện nhiệm vụ chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, phải tiếp tục xây dựng và hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực cả bên trong mỗi cơ quan, tổ chức; giữa các cơ quan, tổ chức trong cùng một cấp; giữa các cơ quan, tổ chức cấp trên đối với cơ quan, tổ chức cấp dưới; và đặc biệt là cơ chế kiểm soát từ bên ngoài. Gồm các cơ chế kiểm soát của nhân dân và của các tổ chức chính trị - xã hội, nghề nghiệp của nhân dân, trong đó giám sát và phản biện xã hội của MTTQ các cấp giữ vai trò nòng cốt.

“ Việc thực hiện đột phá chiến lược về xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại phải gắn chặt với việc tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát. Bởi xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ và hiện đại đòi hỏi nguồn lực đầu tư rất lớn. Có tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, trong đó có giám sát xã hội của nhân dân do MTTQ các cấp chủ trì thì mới góp phần phòng chống được tình trạng tham nhũng, lãng phí, thất thoát nguồn lực; tăng cường tính minh bạch trong đầu tư công, trong việc sử dụng nguồn lực quốc gia”, ông Đường nói.

Giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận các cấp góp phần thực hiện các đột phá chiến lược

Để tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Hội đồng tư vấn trong việc thực hiện các đột phá chiến lược, ông Đường đề nghị, cần tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao, quyết liệt của Đảng đoàn, Ban Thường trực UBTƯ Việt Nam đối với công tác của các Hội đồng tư vấn.

Trong đó coi giám sát và phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam các cấp là nhiệm vụ trọng tâm trong việc góp phần thực hiện các đột phá chiến lược. Đề nghị Đảng đoàn, Ban Thường trực UBTƯ MTTQ Việt Nam ra nghị quyết chuyên đề lãnh đạo, chỉ đạo công tác giám sát và phản biện xã hội đối với các Hội đồng tư vấn. Trong đó có định hướng lãnh đạo cụ thể đối với từng Hội đồng nhằm góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy đảng, chính quyền, MTTQ các cấp về vị trí, vai trò, tầm quan trọng, và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giám sát và phản biện xã hội phục vụ việc thực hiện các đột phá chiến lược.

Ông Đường cũng đề nghị, tiếp tục xây dựng và hoàn thiện thể chế về giám sát và phản biện xã hội của MTTQ nói chung, tổ chức và hoạt động của các Hội đồng tư vấn nói riêng. Các thể chế pháp luật quy định về giám sát và phản biện xã hội trong các đạo luật hiện có như: Luật MTTQ Việt Nam năm 2015, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân còn quy định khá chung chung, thiếu cụ thể, thiếu chế tài bắt buộc đủ mạnh nên hiệu lực thực thi trên thực tế còn hạn chế.

Bên cạnh đó, cần nghiên cứu đổi mới tổ chức và hoạt động của các Hội đồng tư vấn để tăng tính chủ động trong các hoạt động. Trong đó có quyền được đề xuất dự thảo văn bản cần phải được phản biện và quyền được đề nghị tham gia các đoàn giám sát, nhất là giám sát việc thực hiện các đột phá chiến lược trong những năm tới.

Đồng thời gắn với việc kiện toàn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn ở chính quyền địa phương hiện nay. Cần phải phát huy vai trò của các Hội đồng tư vấn trong các hoạt động giám sát xã hội đối với các tổ chức Đảng và các cơ quan Nhà nước trong việc tổ chức và thực hiện chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước, nhất là việc tổ chức thực hiện các đột phá chiến lược của chính quyền địa phương hai cấp.

Cùng với đó, tăng cường phối hợp trong giám sát và phản biện xã hội của các Hội đồng tư vấn với giám sát và thẩm tra của các Ủy ban và Hội đồng Dân tộc của Quốc hội. Sự phối hợp này cần được quy định thành quy chế hoạt động giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Đoàn Chủ tịch UBTƯ  MTTQ Việt Nam. Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ cách thức giám sát và phản biện xã hội.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng, hiệu lực, hiệu quả của công tác giám sát và phản biện xã hội.