Dạy thêm, học thêm nhìn từ phía khác

Ảnh minh họa.

Giỏi vẫn phải học thêm

Vẫn biết bể học là vô cùng, học cả đời vẫn không hết. Vả lại, nếu có điều kiện cho con cái học thêm, thêm giỏi thêm khôn thì càng tốt chứ sao. Con út bạn tôi khá thông minh, mới lên 4 tuổi đã thuộc hết mặt chữ cái, khi học mẫu giáo lớn cháu đã biết đọc hết cuốn sách Tiếng Việt lớp 1. Ấy vậy mà tuần đầu tiên khi vào lớp 1 cháu đã phải đi học thêm? Tất nhiên là cháu được học cách đánh vần như các bạn chưa biết chữ mới vào học.

Nhưng ở các cấp học từ phổ thông cơ sở đến trung học, tôi thấy các em đi học thêm quá nhiều. Khi hỏi mới được biết không phải các em chỉ học cho giỏi, cho chắc kiến thức đang học mà là “học trước”. Các em đang học lớp 9 đi học thêm để thi đỗ vào lớp 10, học sinh lớp 11 học trước chương trình lớp 12. Tất nhiên với những em học giỏi, thông minh thì việc học trước chương trình cũng không khó khăn lắm.

Trên thế giới cũng đã có hiện tượng trẻ em thông minh xuất chúng, học 1 năm ba, bốn lớp nhưng đó quyết không phải là hiện tượng phổ biến đáng khuyến khích để áp dụng cho số đông. Hơn nữa, học trước không có nghĩa là học giỏi và sẽ càng bất lợi khi kiến thức chính lớp các em học chưa vững lại mất thời gian, công sức, tiền của để học trước những điều trước sau cũng phải học. Khi mà kiến thức bên dưới còn chưa vững thì tiếp thu được bao nhiêu kiến thức học trước của lớp trên. Đó là chưa kể những giờ học thêm nhiều em cho rằng mình đã đóng tiền sòng phẳng cho thầy thì thích học thì học, thích chơi thì chơi và chất lượng những giờ học, buổi học thêm thường không cao.

Siết vẫn không xuể

Nhưng cũng thật không phải khi có một số người “đánh đồng”, rồi phủ định sạch trơn mọi giá trị của việc dạy thêm, học thêm bất kể thuộc hoàn cảnh đối tượng nào. Tôi nhớ, ngay từ 6/6/1997 Bộ GD&ĐT có công văn yêu cầu các sở GD&ĐT các tỉnh thành triển khai kế hoạch xử lý dứt điểm tình trạng dạy thêm, học thêm tràn lan. Có thể khẳng định quyết định trên của Bộ GD&ĐT được số đông phụ huynh học sinh và dư luận xã hội đồng tình ủng hộ. Từ đó đến nay, không có năm nào vấn đề trên không được đặt ra và không thể thống kê hết số văn bản của ngành GD&ĐT trong cả nước đề cập, chấn chỉnh việc dạy thêm, học thêm. Ngay trong hè này các trường ở Hà Nội thực hiện khá nghiêm chỉnh quy định của Bộ và Sở về việc không dạy thêm tràn lan trong hè.

Dù vậy tôi được biết nhiều giáo viên vẫn đang tiến hành việc dạy thêm ở các gia đình (không phải do nhà trường tổ chức) dưới hình thức cha mẹ học sinh tổ chức lớp, mời thầy cô đến phụ đạo, kèm cặp tại nhà. Một số giáo viên cho biết, tổ chức như thế việc dạy thêm lại nhàn nhã, thuận tiện hơn, nguồn thu cao hơn vì không phải nộp lại bất cứ một khoản nào cho nhà trường hay công đoàn, lại chủ động về thời gian. Không có luật nào cấm “gia sư”.

Ngay các sinh viên năm thứ nhất, thứ hai đã đi làm “gia sư” để kiếm thêm tiền, không lẽ những giáo viên được đào tạo đúng nghề lại không thể làm gia sư? Khi xã hội có nhu cầu, mà nhu cầu đó là chính đáng thì chắc chắn nhu cầu đó sẽ được đáp ứng và vẫn tồn tại. Thực tế các trường, phòng, sở thuộc ngành GD&ĐT không thể quản lý được tất cả các lò luyện thi, các điểm dạy thêm tại các gia đình riêng. Dù vậy, nếu chỉ “cấm hành chính” việc dạy thêm công khai một cách hình thức đơn thuần có thể sẽ dẫn đến không kiểm soát được việc “dạy chui”.

Để việc dạy và học lành mạnh

Yếu tố đầu tiên để việc dạy và học thêm được phát triển lành mạnh, tích cực phải trên cơ sở hoàn toàn tự nguyện từ yêu cầu chính đáng của người học chứ không phải là hình thức chống đối theo kiểu cô giáo bắt học sinh phải viết đơn “tự nguyện” như một số nơi đã làm. Lại càng không thể chấp nhận được việc cưỡng bức các cháu không muốn đi học thêm phải đi học thêm bằng nhiều cách khác nhau, trong đó có việc các cháu không đi học thêm thường nhận được kết quả không bằng các cháu đi học thêm.

Hơn nữa, bằng cách dạy, cách kiểm tra, học sinh và phụ huynh học sinh thấy chỉ các cháu đi học thêm mới có lợi thế về điểm và xếp loại. Như thế dù muốn hay không mọi học sinh đều “phải tự nguyện”. Thái độ thờ ơ, để việc dạy thêm tự do, tràn lan như bấy lâu nay cũng như việc cấm triệt để hoàn toàn việc dạy thêm với cả các đối tượng thật sự cần được học thêm thêm để tránh “phiền phức, mang tiếng...” đều không có lợi cho sự nghiệp giáo dục đào tạo.

Trẻ em vẫn cứ là trẻ em, ngoài thời gian học tập, giúp đỡ gia đình các em còn có nhu cầu được vui chơi- giải trí, tiếp xúc với thiên nhiên... Việc học thêm ngày nay còn do nhu cầu từ các phụ huynh. Nhiều bậc phụ huynh thời nay đặt ra cho các cháu một thời gian biểu dày đặc. Tất cả các môn học đó là hết sức quan trọng và cần thiết với các cháu hiện tại cũng như tương lai nhưng đáng lưu tâm là học ở đâu và khi nào để không biến các cháu thành những “ông già, bà già” trong lứa tuổi thiếu nhi, không đẩy sự học thêm đến quá tải, quá sức chịu đựng của các cháu. Nỗi bất hạnh của chúng ta là phương pháp giáo dục thiếu khoa học của người lớn.