Đề xuất bỏ quy định tất cả các giao dịch bất động sản đều bắt buộc phải công chứng

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) bày tỏ sự đồng tình với hướng dự thảo quy định các giao dịch công chứng phải được luật xác định rõ, nhất là các giao dịch liên quan đến đất đai, bất động sản như mua bán, chuyển nhượng, tặng cho, phân chia di sản, góp vốn. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng hiện nay giữa Luật Công chứng và một số luật chuyên ngành vẫn tồn tại những điểm chưa thống nhất, dẫn tới nguy cơ chồng chéo khi áp dụng trong thực tế.

Từ đó, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo cần rà soát đồng bộ với Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản để làm rõ trường hợp nào bắt buộc công chứng, trường hợp nào không bắt buộc. Nếu không xử lý triệt để, cùng một loại giao dịch nhưng có thể bị điều chỉnh khác nhau bởi các luật khác nhau, gây phiền hà, phát sinh chi phí và kéo dài thủ tục cho người dân. Việc hoàn thiện luật phải hướng tới mục tiêu giảm bớt những yêu cầu không thật sự cần thiết trong quá trình thực hiện giao dịch dân sự.

Đi thẳng vào thực tiễn giao dịch nhà đất, đại biểu Nguyễn Minh Tuấn (Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ) cho rằng nội dung người dân hiện đặc biệt quan tâm là công chứng bất động sản. Theo đại biểu, lĩnh vực này đang phát sinh nhiều vấn đề trong thực tế, vì vậy lần sửa luật này cần tạo điều kiện để giao dịch được thuận lợi hơn và hiệu quả hơn.

Đại biểu đề xuất, không nên quy định theo hướng tất cả các giao dịch bất động sản đều bắt buộc phải công chứng. Cần có sự linh hoạt hơn, có loại hợp đồng nên khuyến khích công chứng, có loại có thể để người dân tự lựa chọn theo nhu cầu.

Ngoài ra, cần làm rõ bản chất của hoạt động công chứng trong giao dịch bất động sản là công chứng về hình thức hay cả nội dung, và nếu giao dịch có dấu hiệu sai phạm, ví dụ như trốn thuế, thì công chứng viên có trách nhiệm đến đâu. Từ đó, đại biểu Tuấn đề nghị, cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu theo hướng linh động hơn, phù hợp với từng loại hợp đồng cụ thể.

Đại biểu Lê Thanh Hoàn (Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa) đề nghị cần cân nhắc thận trọng việc có nên coi hợp đồng đặt cọc để mua bán bất động sản là đối tượng thuộc thẩm quyền công chứng của công chứng viên hay không.

Đại biểu phân tích, theo pháp luật hiện hành, các hợp đồng mua bán, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng bất động sản, nhà ở là giao dịch bắt buộc công chứng hoặc chứng thực; trong khi đó, hợp đồng đặt cọc hiện không thuộc diện bắt buộc phải công chứng.

“Nếu coi đặt cọc là một phần không tách rời của giao dịch mua bán bất động sản thì sẽ kéo theo việc mở rộng thêm một loại hợp đồng phải công chứng. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy điều này có thể gây ra nhiều hệ lụy” đại biểu nói và bày tỏ băn khoăn, trong trường hợp bên mua vi phạm thỏa thuận đặt cọc, bên bán về nguyên tắc có quyền bán cho người khác, nhưng nếu hợp đồng đặt cọc đã được công chứng mà chưa được hủy thì có thể phát sinh vướng mắc pháp lý, thậm chí bị lợi dụng để gây bất lợi cho bên bán. Vì vậy đề nghị cân nhắc không quy định nội dung này trong dự thảo luật.