Đề xuất nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài

Cần thiết ban hành Luật Đầu tư (sửa đổi)

Theo Bộ Tài chính, thời gian qua, khu vực kinh tế có vốn ĐTNN đã không ngừng phát triển, ngày càng khẳng định vai trò là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế, đóng góp tích cực vào tăng trưởng, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng, đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Thể chế, pháp luật về đầu tư ngày càng hoàn thiện, tạo khung pháp lý tương đối đầy đủ, toàn diện cho khu vực kinh tế có vốn ĐTNN.

Bên cạnh những kết quả đạt được, chất lượng và hiệu quả thu hút, quản lý, sử dụng ĐTNN chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế và yêu cầu phát triển mới của đất nước. Tỷ lệ nội địa hóa còn thấp; liên kết giữa doanh nghiệp có vốn ĐTNN với doanh nghiệp trong nước chưa chặt chẽ; hàm lượng công nghệ, mức độ chuyển giao công nghệ, hoạt động nghiên cứu và phát triển còn hạn chế; tỷ lệ dự án thâm dụng lao động, tài nguyên, đất đai, năng lượng, gia công, lắp ráp còn cao; còn tình trạng chuyển giá ở một số doanh nghiệp, cạnh tranh thu hút đầu tư theo số lượng ở một số địa phương.

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn, bối cảnh quốc tế và khu vực đang diễn ra những chuyển biến sâu sắc, phức tạp và khó lường. Quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, dịch chuyển đầu tư theo hướng đa dạng hóa địa bàn sản xuất, bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng, phát triển công nghệ chiến lược, chuẩn xanh, chuẩn dữ liệu, xu hướng áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu và yêu cầu ngày càng cao về an ninh kinh tế đang làm thay đổi căn bản phương thức cạnh tranh trong thu hút đầu tư quốc tế.

Cạnh tranh giữa các quốc gia không còn dựa vào chi phí thấp và ưu đãi đầu vào, mà ngày càng dựa vào chất lượng thể chế, hạ tầng, nhân lực, dữ liệu, năng lượng, khả năng tiếp nhận công nghệ, năng lực đổi mới sáng tạo và độ tin cậy chiến lược.

Ông Tạ Anh Tuấn nhấn mạnh: Để thể chế hóa các chủ trương, định hướng lớn của trung ương và Bộ Chính trị, việc ban hành Luật Đầu tư (sửa đổi) tại Kỳ họp thứ 2 (tháng 10/2026) của Quốc hội để bổ sung các chính sách vượt trội, đột phá, phát huy mạnh mẽ hơn nữa vai trò của kinh tế có vốn ĐTNN là cần thiết và cấp bách.

Việc ban hành Luật Đầu tư (sửa đổi) sẽ giúp nâng cao hiệu quả thu hút, quản lý và sử dụng vốn ĐTNN, tạo sức bật góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng 02 con số trong giai đoạn tới.

Sửa đổi, bổ sung về ngành, nghề và điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài

Trong văn bản gửi tới Chính phủ, Bộ Tài chính đề xuất sửa đổi, bổ sung về ngành, nghề và điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài. Trong đó có nội dung bổ sung quy định về việc nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà ĐTNN.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn giải thích, việc sửa đổi dựa trên Nghị quyết số 10-NQ/TW về: Rà soát, mở rộng việc tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài theo lộ trình phù hợp; đẩy nhanh lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán trên cơ sở cải cách thực chất về khả năng tiếp cận thị trường; đồng thời, thực hiện nhiệm vụ của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam về rà soát quy định pháp luật về tỷ lệ sở hữu nước ngoài để tăng tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa và đưa ra khỏi danh mục những ngành nghề không cần thiết hạn chế về tỷ lệ sở hữu nước ngoài.

Mặt khác, việc quy định về điều kiện liên doanh mà không hạn chế về tỷ lệ sở hữu của nhà ĐTNN đồng nghĩa với việc nhà ĐTNN có quyền sở hữu đến 99,9% vốn điều lệ trong tổ chức kinh tế.

Ông Tạ Anh Tuấn cho rằng, quy định này về cơ bản không có ý nghĩa về mặt quản lý nhà nước và bảo đảm an ninh, quốc phòng nhưng lại tạo ra rào cản về tiếp cận thị trường, làm tăng chi phí tuân thủ và thủ tục hành chính cho nhà ĐTNN.

Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút ĐTNN đang chuyển từ cạnh tranh về chi phí sang cạnh tranh về chất lượng thể chế, khả năng tiếp cận thị trường, hạ tầng, nhân lực, công nghệ và mức độ ổn định chính sách, việc chủ động rà soát và loại bỏ các hạn chế không còn cần thiết là yêu cầu tất yếu.

Bên cạnh đó, đối với các ngành, lĩnh vực không liên quan trực tiếp đến quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội hoặc các lợi ích công cộng thiết yếu, việc duy trì hạn chế về tỷ lệ sở hữu có thể làm tăng chi phí gia nhập thị trường, hạn chế khả năng huy động nguồn vốn và công nghệ quốc tế và làm giảm tính hấp dẫn của môi trường đầu tư Việt Nam.

Vì vậy, việc rà soát, nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà ĐTNN là cần thiết nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 10-NQ/TW, cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao tính minh bạch, ổn định và khả năng cạnh tranh của Việt Nam trong thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế.