Di sản lãnh tụ Fidel Castro để lại

Nếu tình hữu nghị Việt Nam - Cuba được viết nên bằng nhiều dấu mốc lịch sử, thì Quảng Trị là một trong những nơi mà những trang sử ấy được viết bằng những dấu chân của chính Lãnh tụ Fidel Castro. Ngày 15/9/1973 mãi mãi là một ngày đặc biệt trong lịch sử quan hệ Việt Nam - Cuba.

Chỉ ít tháng sau khi Hiệp định Paris được ký kết, trong khi chiến tranh vẫn còn diễn ra ác liệt, Fidel Castro đã trở thành nguyên thủ quốc gia nước ngoài đầu tiên và duy nhất đến thăm vùng giải phóng miền Nam Việt Nam tại Quảng Trị. Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh, một phần “vùng đất lửa” còn mùi thuốc súng và in hằn dấu tích bom đạn, phần còn lại bị địch tái chiếm từ bờ Nam sông Thạch Hãn trở vào phía Nam. Khi Lãnh tụ Fidel Castro đặt chân đến thị xã Đông Hà, nay là phường Đông Hà, chỉ cách bờ Nam sông Thạch Hãn chưa đầy 20km. Nòng pháo của địch ở bờ Nam sông Thạch Hãn vẫn luôn hướng về phía Bắc.

Đó không chỉ là một chuyến thăm ngoại giao. Đó là một hành động chính trị có tầm vóc lịch sử. Đó là sự lựa chọn đứng về phía Việt Nam vào đúng thời điểm Việt Nam cần những người bạn chân thành nhất. Và hơn thế nữa, đó là sự hiện diện của một người bạn giữa chiến trường. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, chiến tranh đã lùi xa, nhưng hình ảnh Fidel Castro giữa đất lửa Quảng Trị vẫn còn nguyên sức sống.

“Một thế kỷ sau ngày sinh của Fidel Castro, chúng ta thành kính tri ân một trong những người con ưu tú nhất, một lá cờ đầu kiên trung trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất và xây dựng đất nước. Đồng thời, chúng tôi bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc trước sự trọng thị và tình cảm mến mộ của nhân dân Việt Nam - những người qua bao thế hệ đã luôn gìn giữ, trân trọng và dành cho cuộc đời, sự nghiệp của Fidel Castro - một tình cảm đặc biệt, thủy chung và vô cùng sâu nặng.” Đó là lời phát biểu của Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền nước Cộng hòa Cuba tại Việt Nam Rogelio Polanco Fuentes, trong lễ kỷ niệm 100 năm ngày sinh Fidel Castro vừa được tổ chức tại Quảng Trị. Nơi mà Đại sứ nói rằng không đâu có ý nghĩa hơn khi có mặt tại công viên mang tên Fidel Castro, để cùng ôn lại sự nghiệp hoạt động cách mạng vẻ vang của Lãnh tụ lịch sử của Cách mạng Cuba.

Trong những năm tháng cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam diễn ra ác liệt nhất, Cuba đã đứng bên Việt Nam với một tinh thần đoàn kết đặc biệt. Và Fidel Castro đã trở thành biểu tượng cao đẹp nhất của tình cảm ấy. 

Câu nói bất hủ: “Vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình” đã vượt ra khỏi khuôn khổ của một lời phát biểu để trở thành biểu tượng của tình đồng chí, tình anh em và chủ nghĩa quốc tế trong sáng giữa hai dân tộc. Cuba đã dành cho Việt Nam nhiều sự hỗ trợ quý báu, trong đó có những công trình mang dấu ấn đặc biệt của tình hữu nghị hai nước.

Tri ân Chủ tịch Fidel Castro, năm 2018, tỉnh Quảng Trị xây dựng và đưa vào sử dụng Công viên Fidel Castro tại trung tâm thành phố Đông Hà. Đây là công viên đầu tiên ở Việt Nam mang tên Lãnh tụ Fidel Castro.

Fidel Castro, tên đầy đủ là Fidel Alejandro Castro Ruz, sinh ngày 13/8/1926 tại vùng Birán, tỉnh Oriente cũ, nay là tỉnh Holguín ở miền Đông Cuba. Năm 1945, ông vào Đại học La Habana và đến năm 1950 tốt nghiệp tiến sĩ ngành Luật dân sự, cử nhân ngành Luật ngoại giao.

Tên tuổi của Fidel gắn liền với vận mệnh quốc gia và cuộc sống của toàn thể nhân dân Cuba kể từ khi ông khởi binh tấn công pháo đài Moncada ngày 26/7/1953 ở Santiago, chống lại chính quyền quân sự do Batista đứng đầu. Cuộc tấn công đã mở đầu cho cuộc đấu tranh vũ trang anh dũng dẫn đến thắng lợi cuối cùng ngày 1/1/1959, lật đổ chế độ độc tài tay sai, lập nên nước Cộng hòa Cuba độc lập, tự do. Thắng lợi này không chỉ làm thay đổi vận mệnh của đảo quốc Caribe mà còn cổ vũ mạnh mẽ khát vọng độc lập, tự chủ và công bằng xã hội của nhiều dân tộc ở Mỹ Latinh cũng như các khu vực khác trên thế giới.

Lịch sử chỉ thực sự sống khi được kể lại bằng trái tim và bằng ngôn ngữ của thời đại. Đó cũng là sức hấp dẫn của bộ phim tài liệu “Fidel Castro - Hồ Chí Minh: Tầm nhìn cách mạng” do Bộ Quốc phòng Việt Nam và Bộ Các Lực lượng vũ trang Cách mạng Cuba phối hợp sản xuất vừa ra mắt vào đúng dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh lãnh tụ cách mạng Cuba Fidel Castro năm nay.

Qua hệ thống tư liệu lịch sử, hình ảnh và lời kể nhân chứng, tập phim tái hiện hành trình cách mạng của hai nhà lãnh đạo, từ đó làm rõ sự gặp gỡ trong tư tưởng về độc lập dân tộc gắn với con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội, cũng như vai trò của văn hóa, giáo dục và con người trong sự nghiệp cách mạng; qua đó khẳng định những giá trị tư tưởng và tầm nhìn của hai vị lãnh tụ vẫn có ý nghĩa đối với hôm nay.

Bộ phim một lần nữa tái hiện hình ảnh vị Tổng Tư lệnh với bộ quân phục màu xanh ô-liu đứng trên nóc một lô cốt cũ của địch, phất cao lá cờ của Mặt trận Dân tộc Giải phóng, nguồn cổ vũ vô cùng to lớn đối với đồng bào chiến sĩ ta lúc đó.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, người dân Việt Nam không quên câu nói bất hủ: “Vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình”. Trong những năm tháng khó khăn nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, câu nói ấy đã làm rung động bao trái tim của nhân dân Cuba và nhân dân Việt Nam, cũng như hàng triệu người có lương tri trên thế giới. Câu nói đó cùng với sự giúp đỡ hết lòng của Cuba là nguồn động viên vô cùng to lớn đối với nhân dân Việt Nam giữa lúc bom đạn ác liệt, khó khăn đủ bề vì cuộc chiến tranh kéo dài. Càng quý hơn khi lúc đó đất nước Cuba cũng đang chịu sự cấm vận, cũng khó khăn mà vẫn sẵn lòng giúp Việt Nam vô điều kiện.

Ngay trong chuyến thăm Việt Nam đầu tiên của Fidel, Cuba đã tặng Việt Nam 5 công trình kinh tế-xã hội vào loại tầm cỡ lúc bấy giờ với tổng trị giá khoảng 80 triệu USD và hơn 6 triệu USD để mua thiết bị, đồng thời cử chuyên gia về cầu đường sang Việt Nam tham gia cùng bộ đội Trường Sơn mở rộng đường mòn Hồ Chí Minh; giúp đào tạo trên 1.000 sinh viên Việt Nam và vận động ủng hộ Việt Nam gia nhập Liên hợp quốc…. Sự nhường cơm sẻ áo chí tình chí tình, nghĩa hiệp và đúng lúc.

Kỷ niệm 100 năm ngày sinh Fidel Castro, di sản lịch sử mà vị lãnh tụ để lại vẫn gắn chặt với công cuộc bảo vệ chủ quyền, độc lập và phẩm giá của Cuba, cũng như quan niệm về công bằng xã hội, trong đó con người được đặt ở vị trí trung tâm của các ưu tiên cách mạng.