Điện xanh trở thành lợi thế cạnh tranh quốc gia

Ông Hoàng Quang Phòng khẳng định, để duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải tái cấu trúc mô hình tăng trưởng theo hướng xanh hơn, đồng thời bảo đảm an ninh năng lượng gắn với chuyển dịch bền vững.

Vị này phân tích rõ, năng lượng không đơn thuần là đầu vào của sản xuất mà đang trở thành yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh quốc gia. Đặc biệt, khả năng cung ứng điện xanh ngày càng tác động trực tiếp đến quyết định đầu tư của các tập đoàn đa quốc gia, khả năng duy trì đơn hàng xuất khẩu cũng như mức độ tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi giá trị toàn cầu.

“Các thị trường xuất khẩu chiến lược của Việt Nam như Liên minh châu Âu (EU), Hoa Kỳ, Nhật Bản và Hàn Quốc đang liên tục siết chặt các hàng rào kỹ thuật liên quan đến giảm phát thải carbon, truy xuất nguồn gốc năng lượng, đánh giá ESG và tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo trong sản xuất”, Phó Chủ tịch VCCI dẫn chứng.

Chỉ ra lợi thế hiện nay của thị trường năng lượng xanh, giới chuyên gia khẳng định, hành lang pháp lý về phát triển năng lượng và cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) đang từng bước được hoàn thiện, từ định hướng tại Nghị quyết 70, Nghị quyết 253 đến Nghị định 243. Đây là những bước tiến quan trọng, tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp nguồn điện xanh, qua đó thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng.

Tuy nhiên, từ việc hoàn thiện chính sách đến triển khai thực tế vẫn còn một khoảng cách cần được thu hẹp. Các quy định hướng dẫn thực thi DPPA, phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS), cơ chế giá điện theo thời gian sử dụng, quy định đấu nối, tiêu chuẩn kỹ thuật, dịch vụ phụ trợ và cơ chế tài chính vẫn cần tiếp tục được hoàn thiện.

Đáng chú ý, việc phát triển BESS được xem là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả của DPPA, nhất là trong bối cảnh nguồn điện tái tạo có tính biến động cao.

TS. Trần Huỳnh Ngọc, chuyên gia cao cấp về hệ thống điện của AMPERES – Alluvium Group cho rằng, DPPA đang bước sang một giai đoạn mới. Theo lộ trình phát triển, đoạn đầu tập trung xây dựng hành lang pháp lý. Sau đó là chuyển các quy định thành những giao dịch có thể vận hành ổn định, minh bạch và hiệu quả trên thực tế.

TS. Ngọc chia sẻ thêm, kết hợp DPPA với hệ thống lưu trữ năng lượng BESS là một hướng phát triển đáng chú ý. Tuy nhiên, thách thức hiện nay là chưa có cơ chế đầy đủ để chuyển giá trị kỹ thuật của BESS thành dòng tiền. Ngoài ra, cần làm rõ cách xác định công suất tính giá cũng như phân bổ rủi ro trong hợp đồng.

Do đó, để DPPA và BESS phát huy hiệu quả, các chuyên gia cho rằng cần sự đồng bộ của toàn bộ hệ sinh thái chính sách, từ quy hoạch, đầu tư, đấu nối, vận hành hệ thống điện đến cơ chế giá và các công cụ tài chính.

Khi điểm nghẽn được tháo gỡ sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn về nguồn điện, đồng thời còn góp phần thúc đẩy thị trường năng lượng xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và hỗ trợ Việt Nam thực hiện các mục tiêu chuyển dịch năng lượng, phát triển bền vững.