Định hướng phát triển kinh tế biển của khu vực ven biển Đà Nẵng
Các chuyên gia đều cho rằng khu vực ven biển Đà Nẵng với bán đảo Sơn Trà là “độc nhất vô nhị”, nhưng cần phân vai từng khu vực để phát triển kinh tế biển các phường ven biển nói riêng, TP Đà Nẵng nói chung một cách tổng thể, bền vững.
Cụ thể hóa cơ chế để tăng thẩm quyền
Ngày 12/6, Trường ĐH Kinh tế (ĐH Đà Nẵng) phối hợp UBND phường Sơn Trà TP Đà Nẵng tổ chức Tọa đàm góp ý đề án “Tập trung khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế biển, gắn với triển khai thực hiện một số chủ trương lớn và khâu đột phá theo tinh thần Nghị quyết số 36-NQ/TW giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2035”.
Đề án nhằm định vị phát triển của phường Sơn Trà trong tổng thể không gian ven biển phía Đông TP Đà Nẵng; các khâu đột phá cần ưu tiên trong giai đoạn 2026–2030; các giải pháp phát triển kinh tế biển gắn với bảo vệ môi trường và nâng cao sinh kế cộng đồng; các cơ chế, chính sách và nguồn lực cần thiết để tổ chức thực hiện.
Ông Đinh Vui, Chủ tịch UBND phường Sơn Trà, cho biết sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, phường Sơn Trà hợp nhất các địa bàn có vị trí đặc biệt quan trọng ở phía Đông TP Đà Nẵng, hội tụ nhiều lợi thế nổi bật về biển, du lịch, dịch vụ, cảng biển, kinh tế đô thị và các giá trị văn hóa cộng đồng.
Đây là cửa ngõ hướng biển của thành phố, tập trung nhiều hoạt động kinh tế biển quan trọng, từ khai thác thủy sản, dịch vụ hậu cần nghề cá, logistics, thương mại, du lịch biển đến các hoạt động dịch vụ đô thị gắn với biển.
Bên cạnh tiềm năng và lợi thế rất lớn, địa phương cũng đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức như áp lực bảo vệ môi trường tại khu vực ven biển và cảng cá; những yêu cầu ngày càng cao về phát triển du lịch bền vững; thích ứng với biến đổi khí hậu; bài toán chuyển đổi sinh kế cho ngư dân; yêu cầu nâng cao chất lượng không gian sống cộng đồng.
PGS.TS Bùi Quang Bình, đại diện nhóm nghiên cứu đề án Trường ĐH Kinh tế cho biết thêm, phường Sơn Trà là không gian đặc thù hiếm có trong hệ thống đô thị Việt Nam, bởi đồng thời hội tụ biển – cảng – đô thị – bán đảo sinh thái – cộng đồng ngư nghiệp.
Trong cấu trúc phát triển của TP Đà Nẵng, khu vực Sơn Trà giữ vai trò quan trọng trong không gian du lịch biển phía Đông. Đặc biệt, du lịch biển tại Sơn Trà không chỉ là hoạt động kinh tế đơn thuần mà còn gắn chặt với cảnh quan tự nhiên, hệ sinh thái rừng – biển và sinh kế của cộng đồng dân cư ven biển.
“Đề xuất TP Đà Nẵng nghiên cứu cơ chế riêng cho các phường ven biển, tăng thẩm quyền thực chất, rõ nội dung được quyết định, đề xuất và phối hợp. Với các cơ chế đặc thù như Nghị quyết 136, khung pháp lý đã có, nhưng cấp phường vẫn cần phân cấp, ủy quyền và quy trình phối hợp cụ thể. Trọng tâm là không xin thêm quyền mới mà cụ thể hóa cơ chế hiện có để cấp phường có căn cứ pháp lý, quy trình phối hợp và nguồn lực triển khai”. PGS.TS Bùi Quang Bình nói.
Phân vai theo lợi thế các khu vực
PGS.TS Đoàn Ngọc Phi Anh, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Kinh tế, cho biết Nghị quyết số 36-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã xác định phát triển bền vững kinh tế biển là một trong những định hướng chiến lược quan trọng của đất nước trong thế kỷ 21.
Với TP Đà Nẵng nói chung và phường Sơn Trà nói riêng, kinh tế biển không chỉ là lợi thế tự nhiên mà còn là nền tảng quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao chất lượng sống của người dân, bảo vệ môi trường và củng cố vị thế của địa phương trong tiến trình hội nhập và phát triển.
PGS.TS Bùi Quang Bình, Trường ĐH Kinh tế, cho rằng nếu phát triển theo hướng du lịch lưu trú đại trà, mở rộng các hoạt động dịch vụ tương tự các khu vực ven biển khác, phường Sơn Trà khó có thể cạnh tranh với các phường đã phát triển mạnh về lưu trú và dịch vụ đô thị như An Hải, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ quá tải hạ tầng và suy giảm môi trường biển – sinh thái.
Ngược lại, nếu lựa chọn cách tiếp cận bảo tồn thuần túy, hạn chế các hoạt động du lịch và kinh tế biển nhằm bảo vệ môi trường, thì tiềm năng du lịch biển, khả năng tạo sinh kế cho cộng đồng ngư nghiệp và nguồn lực tăng trưởng kinh tế – xã hội của phường sẽ không được khai thác hiệu quả, dẫn đến thiếu động lực phát triển dài hạn.
Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu bắt buộc: Phường Sơn Trà (mới) cần một mô hình phát triển trong đó kinh tế biển được xác định là trục trung tâm, du lịch biển là ngành mũi nhọn, nhưng phải được phát triển theo hướng khác biệt, có kiểm soát, gắn chặt với việc giải quyết các vấn đề xã hội, sinh kế cộng đồng và bảo vệ môi trường sinh thái. Đây là điều kiện tiên quyết để bảo đảm phát triển bền vững và nâng cao chất lượng sống của người dân địa phương.
“Phường Sơn Trà không được định hướng phát triển như một đơn vị kinh tế độc lập, mà là một cấu phần trong không gian biển phía Đông thành phố Đà Nẵng. Theo mô hình phân vai và liên kết chức năng: Khu vực An Hải giữ vai trò trung tâm lưu trú, dịch vụ đô thị và thương mại.
Phường Sơn Trà phát triển du lịch biển – sinh thái – trải nghiệm, kinh tế biển cộng đồng và dịch vụ biển. Các khu vực ven biển khác phát triển du lịch nghỉ dưỡng và dịch vụ quy mô lớn. Sự phân vai này giúp hình thành chuỗi giá trị du lịch biển và kinh tế biển hoàn chỉnh, giảm cạnh tranh nội vùng, tăng hiệu quả tổng thể và bảo đảm phát triển bền vững cho toàn bộ không gian biển phía Đông thành phố”, PGS.TS Bùi Quang Bình gợi mở.
Về định hướng tổ chức không gian theo trục kinh tế biển, PGS.TS Bùi Quang Bình đề xuất không gian Thọ Quang chuyển đổi chức năng từ trung tâm hậu cần nghề cá truyền thống sang không gian kinh tế biển đa chức năng, có giá trị gia tăng cao hơn và thân thiện với môi trường. Từng bước phát triển các hoạt động dịch vụ biển, du lịch trải nghiệm gắn với nghề cá, không gian sinh hoạt cộng đồng ven biển và các hoạt động kinh tế phù hợp với điều kiện môi trường mới.
Không gian Mân Thái trở thành hạt nhân của mô hình du lịch biển cộng đồng, gắn với chuyển đổi sinh kế theo hướng bền vững.
Theo đó, cần phát triển các sản phẩm du lịch dựa trên trải nghiệm thực tế, kết hợp giữa hoạt động đánh bắt, đời sống ngư dân, văn hóa làng chài và không gian ven biển, nhằm tạo ra giá trị khác biệt và nâng cao thu nhập cho người dân.
Không gian Nại Hiên Đông kết nối đô thị – dịch vụ biển, là điểm trung chuyển các dòng dịch vụ, thương mại và du lịch phục vụ nhu cầu của du khách và cư dân.
Đồng thời, việc phát triển không gian này cần gắn với tăng cường liên kết với các khu vực ven biển như Thọ Quang và Mân Thái, nhằm bảo đảm tính liên thông trong tổ chức không gian theo trục kinh tế biển.
