Doanh nghiệp “chây ì”, người dân lo lắng

Theo Quyết định số 684/GP-UBND, ngày 9/9/2017 của UBND tỉnh Gia Lai, Công ty TNHH Kinh doanh hàng xuất khẩu Quang Đức (viết tắt công ty Quang Đức, có trụ sở tại 29A Trường Chinh, phường Pleiku, tỉnh Gia Lai) được phép khai thác đá xây dựng bằng phương pháp lộ thiên tại mỏ đá thuộc xã Ia Bă, huyện Ia Grai (nay là xã Ia Grai). Diện tích khu vực khai thác là 3,57ha, mức sâu khai thác thấp nhất 13,5m, công suất khai thác 50.000m3 đá nguyên khối/năm, thời hạn khai thác 6 năm kể từ ngày cấp phép.

Theo quyết định này, sau khi hết thời hạn khai thác, doanh nghiệp phải thực hiện đóng cửa mỏ, phục hồi môi trường, đất đai sau khai thác và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ báo cáo theo quy định của pháp luật về khoáng sản. Tuy nhiên, đến nay đã gần 3 năm kể từ khi hết hạn khai thác, doanh nghiệp vẫn chưa hoàn tất việc hoàn thổ, để lại khu vực mỏ trong tình trạng nham nhở, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn.

Ghi nhận của phóng viên Báo Đại đoàn kết tại khu vực mỏ đá cho thấy, nhiều vị trí bị đào bới sâu tạo thành các hố nước đọng lớn. Một số vách đá cao từ 4 - 5m dựng đứng, xung quanh là đá lớn, đá nhỏ nằm ngổn ngang. Toàn bộ khu vực mỏ trở nên hoang hóa, môi trường bị ảnh hưởng nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn đối với người dân, đặc biệt là trẻ em khi đi qua khu vực này.

Không chỉ gây ảnh hưởng đến môi trường, việc chậm hoàn thổ còn khiến nhiều hộ dân có đất liên quan đến hoạt động khai thác của doanh nghiệp gặp khó khăn. Anh Puih Ty (43 tuổi) - trú tại làng Bẹk, xã Ia Grai cho biết, năm 2017, Công ty Quang Đức có mượn khoảng 1.000m2 đất của gia đình anh để làm nhà ở cho công nhân, dựng trụ điện, mở đường phục vụ hoạt động khai thác đá.

“Thời điểm đó, công ty cam kết sau khi khai thác xong sẽ hoàn trả lại hiện trạng ban đầu. Nhưng nhiều năm nay tôi liên hệ với công ty thì không được. Tôi cũng đã phản ánh đến chính quyền địa phương, nhưng đến nay sự việc vẫn chưa được giải quyết” - anh Ty nói và cho biết, không chỉ đất của gia đình anh, doanh nghiệp còn mượn thêm đất của làng để phục vụ hoạt động khai thác. Tuy nhiên, sau khi dừng hoạt động, công ty không tiến hành hoàn trả mặt bằng mà để lại nhiều hố sâu, đá nằm ngổn ngang, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho người dân.

Cùng chung bức xúc, anh Trần Văn C. (41 tuổi, trú tại xã Ia Grai) cho biết, mỏ đá đã dừng khai thác khoảng 2 - 3 năm nay. Theo anh C. sau khi kết thúc khai thác, doanh nghiệp phải san lấp, trả lại mặt bằng cho người dân. Thế nhưng thực tế, khu vực này vẫn còn nhiều hố sâu, rất nguy hiểm, đặc biệt vào mùa mưa nước đọng lại càng khó nhận biết.

Trao đổi với phóng viên Báo Đại đoàn kết, ông Rơ Châm Tin - Phó Chủ tịch UBND xã Ia Grai cho biết, chính quyền địa phương đã nắm được phản ánh của người dân và đã tiến hành kiểm tra thực tế tại khu vực mỏ đá để báo cáo lên cấp trên. “Trước những vấn đề người dân phản ánh, UBND xã đã có ý kiến gửi UBND tỉnh. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục tổng hợp ý kiến, lập báo cáo cụ thể để đề xuất hướng xử lý dứt điểm”  - ông Tin nói.

Theo thông tin từ UBND xã Ia Grai, ngày 6/8/2025, Công ty Quang Đức đã có văn bản gửi UBND tỉnh và Sở Nông nghiệp và Môi trường (NNMT) tỉnh Gia Lai đề nghị phê duyệt đề án đóng cửa mỏ khoáng sản do mỏ đã hết hạn khai thác.

Sau đó, ngày 22/12/2025, Sở NNMT tỉnh Gia Lai ban hành giấy mời số 706, mời Công ty Quang Đức cùng các đơn vị liên quan tham dự cuộc họp thẩm định các khu vực đề nghị đóng cửa mỏ khoáng sản.

Tiếp đó, ngày 14/1/2026, Sở NNMT tỉnh Gia Lai ban hành Văn bản số 425 yêu cầu doanh nghiệp giải trình, bổ sung hồ sơ đề án đóng cửa mỏ đá xây dựng tại xã Ia Grai.

Theo nội dung văn bản, cơ quan chuyên môn yêu cầu Công ty Quang Đức làm rõ số liệu sản lượng khai thác liên quan đến diện tích khai thác; đồng thời cung cấp hóa đơn, chứng từ chứng minh đã hoàn thành các nghĩa vụ tài chính liên quan đến hoạt động khai thác khoáng sản như thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường, tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, tiền thuê đất và các nghĩa vụ tài chính khác có liên quan, có xác nhận của cơ quan thuế.

Việc doanh nghiệp chậm hoàn thiện hồ sơ và chậm thực hiện đóng cửa mỏ, phục hồi môi trường không chỉ gây ảnh hưởng đến cảnh quan, môi trường mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho người dân. Nhiều ý kiến cho rằng cơ quan chức năng cần sớm có biện pháp xử lý dứt điểm, buộc doanh nghiệp thực hiện đầy đủ trách nhiệm theo quy định của pháp luật, đảm bảo quyền lợi và sự an toàn cho người dân địa phương.