Doanh nghiệp “khát” nhân lực AI

Nguồn cung chưa đáp ứng đủ cả lượng lẫn chất

Về nguồn nhân lực AI, giới chuyên gia công nghệ cũng như giới chuyên gia kinh tế đưa ra nhận định, nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực AI tại Việt Nam đang tăng trưởng nhanh chóng nhưng nguồn cung chưa đáp ứng đủ cả về số lượng lẫn chất lượng. Hiện mỗi năm thị trường thiếu từ 150.000 - 200.000 nhân lực công nghệ, trong đó nhóm chuyên về AI là thiếu hụt nghiêm trọng nhất. Giai đoạn 2025-2030, nhu cầu nhân sự AI dự kiến tăng tới 74%, tập trung vào các mảng như khoa học dữ liệu, kỹ sư vận hành AI, bảo mật - an ninh mạng và đặc biệt là chuyên gia có kinh nghiệm triển khai thực chiến. Dẫn số liệu báo cáo khảo sát xu hướng tuyển dụng (MEOS) quý III/2026 của ManpowerGroup, giới chuyên gia chỉ ra, có 83% doanh nghiệp sẵn sàng chi trả mức đãi ngộ vượt trội cho người có khả năng ứng dụng AI một cách hiệu quả và trách nhiệm, riêng khu vực phía Nam tỷ lệ này lên tới 88%.

Lý giải về thực tế trên, ông Bùi Thanh Minh, Phó Tổng Giám đốc Thường trực, Giám đốc Đổi mới sáng tạo Tập đoàn Misa cho biết, thị trường lao động AI rơi vào nghịch lý khi công nghệ đi trước còn con người theo sau. Tình trạng thiếu hụt kỹ sư chuyên sâu diễn ra trên diện rộng, từ nghiên cứu, phát triển đến vận hành sản phẩm ở cả quy mô tập đoàn lẫn doanh nghiệp (DN) khởi nghiệp. Còn theo TS Phan Thanh Đức, Trưởng khoa Công nghệ thông tin và Kinh tế số, Học viện Ngân hàng cho hay, trong số những lĩnh vực thiếu hụt nhân lực AI, hiện có ngành ngân hàng. Trong ngành Ngân hàng, nhân lực AI ngày càng giữ vai trò trọng yếu ở các vị trí như quản trị dữ liệu, mô hình rủi ro, gian lận, khách hàng số và tuân thủ. Những vị trí chuyên môn cao, từ kỹ sư dữ liệu, nhà khoa học dữ liệu, chuyên gia học máy (ML/DL) cho tới chuyên gia GenAI/NLP phục vụ tổng đài thông minh, tóm tắt hồ sơ tín dụng, hay trích xuất chứng từ đang được các tổ chức tín dụng ráo riết tìm kiếm.

Phó Tổng Giám đốc Thường trực, Giám đốc Đổi mới sáng tạo Tập đoàn Misa cho biết thêm, sự khan hiếm nhân lực AI càng căng thẳng khi các đơn hàng quốc tế đổ về. Một DN công nghệ quy mô vừa tại Hà Nội đã phải treo mức thu nhập 45-50 triệu đồng/tháng, trả đủ lương thời gian thử việc và cung cấp sẵn tài khoản dịch vụ AI trả phí nhằm tuyển kỹ sư cho các dự án từ Mỹ và Nhật Bản. Tuy nhiên, hành trình tìm kiếm ứng viên kinh nghiệm trên 3 năm, vừa thông thạo tiếng Anh vừa từng làm dự án thực tế chẳng khác nào “mò kim đáy bể”, khiến vị trí tuyển dụng phải chờ người suốt nhiều tháng. Trong khi đó, theo bà Trần Lê Ngọc Đoan, Giám đốc Nhân sự Bosch Global Software Technologies Việt Nam cho hay, hãng cần nhân lực giỏi học máy hoặc khoa học dữ liệu kết hợp chặt chẽ với am hiểu nghiệp vụ thực tế. Thế nhưng dù đã tuyển dụng hàng trăm vị trí, DN vẫn chưa thể lấp đầy khoảng trống và buộc phải chuyển hướng tự đào tạo nội bộ.

Mặt bằng lương nhảy vọt

Đối mặt tình trạng thiếu hụt nhân lực AI dù liên tục thông báo tuyển dụng, nhiều đại diện DN Việt cho hay, làn sóng tuyển dụng AI đã vượt ra ngoài ngành công nghệ thuần túy để thâm nhập mạnh mẽ vào tài chính ngân hàng, thương mại điện tử, sản xuất và giáo dục. Thị trường ghi nhận mức lương bình quân khoảng 20 triệu đồng/tháng cho sinh viên mới tốt nghiệp, 35 triệu đồng cho nhân viên cơ bản, từ 25 - 38 triệu đồng và có thể đạt mức 40 đến 60 triệu đồng đối với cấp quản lý. Còn kỹ sư AI có từ 2 - 4 năm kinh nghiệm sở hữu mức thù lao 30 - 60 triệu đồng/tháng, cao hơn hẳn mức 20 - 35 triệu đồng của kỹ sư công nghệ thông thường. Ở cấp độ quản lý, con số này dao động trong khoảng 70 - 120 triệu đồng/tháng hoặc cao hơn tùy theo độ chuyên sâu của lĩnh vực.

Theo bà Võ Thị Bích Thủy, Giám đốc Vận hành Manpower Việt Nam, hiện kỹ sư AI là nhóm được săn lùng nhiều nhất, đồng thời nhu cầu đang mở rộng sang các mảng AI tạo sinh, mô hình ngôn ngữ lớn và bảo mật. Về mặt bằng chung, nhân sự mảng này đang nhận thu nhập cao hơn 20 - 25% so với đồng nghiệp cùng cấp bậc ở các mảng công nghệ khác, thậm chí một số chuyên môn khan hiếm có thể nhận mức gấp đôi. Còn vị trí nghiên cứu viên AI và học máy cấp cao thuộc nhóm khó tuyển nhất do đòi hỏi năng lực tự nghiên cứu thuật toán mới đi liền với khả năng thương mại hóa vào đời sống. Một kỹ sư AI và học máy có từ 7 - 10 năm kinh nghiệm tại TP Hồ Chí Minh có thể đạt mức lương 4.500 USD/tháng, tương đương khoảng 118 triệu đồng. Khoảng cách thu nhập nới rộng kỷ lục ở nhóm lãnh đạo cao cấp, vị trí Giám đốc AI tại các DN lớn được chào mời mức thù lao từ 15.000 -25.000 USD/tháng, tương đương khoảng 390 - 650 triệu đồng, chưa tính các khoản thưởng, bảo hiểm hay cổ tức ưu đãi.

Giới chuyên gia nhận định, tình trạng thiếu hụt nhân lực AI sẽ tiếp tục leo thang trong một đến hai năm tới khi các ứng dụng thông minh ngày càng mở rộng diện phủ sóng. Trước tình hình khan hiếm ứng viên có sự kết hợp giữa kỹ thuật và hiểu biết chuyên ngành, các DN khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Trung Đông (APME) đang đồng loạt chuyển đổi chiến lược. Cũng liên quan tới nhân lực bán dẫn, AI, mới đây, TP Hồ Chí Minh đề xuất dùng ngân sách thành phố hỗ trợ cho các DN trong việc đào tạo lại, đào tạo bổ sung, đào tạo nâng cao trình độ kỹ năng nghề cho người lao động đang làm việc tại các DN nhằm nâng cao năng suất.

Theo đó, chương trình chỉ áp dụng cho các ngành trọng điểm của thành phố như vi mạch, bán dẫn hay trí tuệ nhân tạo AI. Tham gia khóa đào tạo trình độ Trung học nghề, Trung cấp sẽ được hỗ trợ 100% học phí; trình độ Cao đẳng được hỗ trợ 70% học phí, và hỗ trợ 50% cho trình độ Đại học... Người lao động phải cam kết làm việc gấp hai lần thời gian đào tạo và phải bồi thường nếu vi phạm. Theo UBND thành phố, việc cam kết là mấu chốt để bảo vệ ngân sách không bị lãng phí và giúp doanh nghiệp ổn định được nguồn nhân lực chất lượng cao sau khi đầu tư.