Văn hóa Phật giáo góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc

Tinh thần “hộ quốc an dân”, đồng hành cùng dân tộc

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Minh – Viện trưởng Viện Dân tộc học và Tôn giáo học (Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam), các giá trị văn hóa Phật giáo đã thấm đượm vào tư tưởng, lối sống, văn hóa, mỹ tục của nhân dân. Đặc biệt là văn hóa Phật giáo đã góp phần xây dựng đạo đức và cốt cách của con người, đồng hành cùng dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đoàn kết dân tộc và thúc đẩy hòa hợp, hòa giải, hòa đồng, hòa bình cho chúng sinh và cho thế giới; phát triển văn học, nghệ thuật và kiến trúc; thúc đẩy giáo dục và phát triển tri thức nhân loại; từ thiện, an sinh xã hội và phát triển bền vững với tinh thần "không để ai bị bỏ lại phía sau".

PGS.TS Nguyễn Văn Minh cũng cho rằng, Hội thảo khoa học quốc gia "Văn hóa Phật giáo Việt Nam trong kỷ nguyên số: Thực tiễn và định hướng phát triển" diễn ra trong bối cảnh đất nước đang chuyển đổi với tốc độ rất nhanh chóng trên mọi lĩnh vực. Trong đó, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư được triển khai toàn diện, nhất là chương trình chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 theo Quyết định số 749/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, đã phát triển mạnh mẽ các công nghệ lõi như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), công nghệ quét 3D, bản sao số, thực tế ảo,…

Thực tế đó đang tái cấu trúc toàn diện đời sống chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa, mở ra những phương thức hoàn toàn mới trong việc tiếp cận, lưu trữ, quản trị dữ liệu và lan tỏa tri thức của nhân loại. Trong bối cảnh đó, văn hóa Phật giáo Việt Nam đứng trước những cơ hội lịch sử to lớn: không chỉ mở rộng không gian hoằng pháp, đổi mới phương thức hướng dẫn phật tử, lưu trữ lâu dài, hiệu quả di sản văn hóa của Phật giáo, mà còn đưa văn hóa Phật giáo tiếp cận đến đông đảo công chúng ở trong và ngoài nước, đặc biệt là thế hệ trẻ; đồng thời góp phần kiến tạo phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

“Tương lai của Phật giáo nói chung và văn hóa Phật giáo Việt Nam nói riêng trong kỷ nguyên số gắn bó chặt chẽ với khả năng chủ động làm chủ công nghệ để gìn giữ và làm giàu bản sắc văn hóa dân tộc, phụng sự nhân sinh và lan tỏa các giá trị nhân văn cốt lõi. Sự chủ động, đóng góp của Phật giáo Việt Nam cùng sự đồng hành của giới khoa học, của các nhân sĩ, trí thức sẽ làm tiền đề vững chắc cho sự phát triển bền vững của văn hóa Phật giáo, văn hóa dân tộc Việt Nam trong kỷ nguyên mới” - PGS.TS Nguyễn Văn Minh nhấn mạnh.

Phát huy giá trị của văn hóa Phật giáo trong nguồn lực chung của các tôn giáo

Thượng tọa Thích Minh Hiền, Phó Trưởng ban Văn hóa Trung ương GHPG Việt Nam trong phát biểu tại hội thảo đã nhấn mạnh: Hội thảo đặt văn hóa Phật giáo trong mối quan hệ với khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Truyền thống “hộ quốc an dân”, tinh thần lục hòa, từ bi và khoan dung đã góp phần gắn kết cộng đồng và vun đắp đồng thuận xã hội. Là thành viên của MTTQ Việt Nam, Giáo hội kiên định đường hướng “Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội”; trong kỷ nguyên số, khi không gian mạng vừa kết nối vừa tiềm ẩn nguy cơ chia rẽ, việc lan tỏa các giá trị ấy càng có ý nghĩa thiết thực.

Tham gia thảo luận, TS Nguyễn Văn Thanh, Ủy viên đoàn Chủ tịch, Trưởng ban Dân tộc và Tôn giáo Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam khẳng định: Phật giáo đã du nhập vào Việt Nam hơn 2.000 năm qua. Trong quá trình đó, Phật giáo luôn gắn bó, đồng hành với dân tộc và bồi đắp nên một truyền thống rất tốt đẹp: "Hộ quốc an dân", đồng hành cùng dân tộc trong mọi thời đại.

Để phát huy tốt nguồn lực đó, chúng ta đã có hệ thống chính sách, pháp luật tương đối hoàn chỉnh về tín ngưỡng, tôn giáo nói chung và các chính sách xã hội khác. Tuy nhiên, cần tiếp tục bổ sung, hoàn thiện hệ thống chủ trương, chính sách pháp luật về tín ngưỡng tôn giáo nói riêng và chính sách xã hội nói chung. Qua đó, phát huy các giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp và nguồn lực của các tôn giáo (trong đó có Phật giáo) vào việc xây dựng và phát triển đất nước bền vững.

Hiện nay, có hàng trăm ngôi chùa Việt ở bên ngoài tổ quốc trên khắp các châu lục. Đây là cơ sở quan trọng để phối hợp cùng các lĩnh vực khác, hình thành nên các trung tâm văn hóa của người Việt Nam ở nước ngoài, tập hợp và đoàn kết kiều bào hướng về Tổ quốc. Giáo hội Phật giáo Việt Nam cần tiếp tục củng cố, xây dựng và đào tạo đội ngũ tăng tài, tăng ni có đạo hạnh, tinh thần dấn thân, khát vọng cống hiến cho xã hội. Mỗi vị tăng tài là một hình ảnh tốt đẹp về văn hóa, đoàn kết, hòa hợp và đạo đức. Tinh thần Phật giáo là tinh thần vô thường, vô ngã, dấn thân cống hiến vì cộng đồng chứ không vì vị kỷ cá nhân.

“Giáo hội Phật giáo Việt Nam là tổ chức thành viên rất tích cực của MTTQ Việt Nam. Ngoài các hoạt động an sinh xã hội, từ thiện nhân đạo, Phật giáo còn tham gia tích cực vào các chương trình phát triển kinh tế - xã hội, các phong trào thi đua yêu nước. Chính vì vậy, Giáo hội Phật giáo cần tăng cường ký kết các chương trình phối hợp giữa Ban Thường trực MTTQ các cấp với Hội đồng Trị sự, Ban Trị sự Phật giáo các cấp, hoặc giữa các ban chuyên môn. Sự phối hợp này giúp nhân lên sức mạnh, lan tỏa các giá trị tốt đẹp của Phật giáo rộng rãi hơn trong xã hội.” – TS Nguyễn Văn Thanh chia sẻ.

Tiếp tục phát huy di sản văn hóa Phật giáo, xây dựng và củng cố khối đại đoàn kết dân tộc

Đề cập đến vai trò của văn hóa Phật giáo trong phát triển và xây dựng con người Việt Nam đương đại, Thượng tọa Thích Minh Hiền cho rằng: Văn hóa Phật giáo đã và sẽ góp phần không nhỏ trong việc xây dựng một nền văn hóa tốt đẹp, tiến bộ trong quá khứ, hiện tại cũng như trong tương lai của dân tộc Việt Nam. Văn hóa Phật giáo Việt Nam hôm nay đang đứng trước vận hội mới, một kỷ nguyên mới, nếu chúng ta biết chuẩn hóa chuyên môn, bồi dưỡng người kế thừa và lấy sự trưởng thành của con người làm thước đo thì chắc chắn văn hóa Phật giáo sẽ mãi là nguồn lực tinh thần cho một xã hội văn minh, nhân ái, giàu bản sắc.

Chia sẻ về kết quả của Hội thảo khoa học quốc gia "Văn hóa Phật giáo Việt Nam trong kỷ nguyên số: Thực tiễn và định hướng phát triển", Hòa thượng Thích Thọ Lạc, Trưởng ban Văn hóa Trung ương GHPG Việt Nam khẳng định: Hội thảo đã làm rõ nền tảng giá trị của văn hóa Phật giáo trong xây dựng con người, phát triển bền vững và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc; đánh giá thực trạng bảo tồn, số hóa và phát huy di sản Phật giáo trong môi trường số; đề xuất định hướng phát triển công tác văn hóa của Giáo hội trong thời gian tới.

 Tại hội thảo, các đại biểu đã nghe báo cáo đề dẫn, 5 tham luận tại phiên thứ nhất và 3 nội dung chuyên đề tại phiên thứ hai, cùng nhiều ý kiến thảo luận của các chư tôn đức và các nhà khoa học. Những trao đổi ấy, cùng với 45 tham luận in trong kỷ yếu và 15 tham luận công bố trên Tạp chí Dân tộc học và Tôn giáo học, đã tạo nên một bức tranh tương đối toàn diện về văn hóa Phật giáo Việt Nam trong bối cảnh mới.

Trên cơ sở các ý kiến chính được đúc rút từ hội thảo, Ban Văn hóa Trung ương GHPG Việt Nam sẽ tổng hợp để tiếp tục đề xuất các định hướng các vấn đề lớn của văn hóa Phật giáo Việt Nam trong thời kỳ mới. Đồng thời cũng đề xuất về việc chú trọng đào tạo đội ngũ tăng ni, cư sĩ, trí thức vừa am tường giáo lý, vừa có năng lực khoa học và công nghệ; nghiên cứu các nguyên tắc định hướng về nội dung và ứng xử của hoạt động văn hóa Phật giáo trên không gian mạng. Đồng thời, tăng cường phối hợp với các viện nghiên cứu, các trường đại học để kết quả nghiên cứu được chuyển hóa thành chính sách, chương trình hành động cụ thể.