Độc đáo ngày hội ẩm thực mỗi năm chỉ có một lần ở xứ Lạng
Ngày 13/5 (tức 27/3 Âm lịch), khu vực hội Ba Xã tại xã Tân Đoàn rực đỏ trong mùi thơm của lợn quay lá mắc mật khi hàng trăm con lợn vàng óng đồng loạt xuất hiện phục vụ người dân và du khách trẩy hội. Không chỉ là ngày hội ẩm thực lớn bậc nhất xứ Lạng, đây còn là dịp lưu giữ nét văn hóa lâu đời của đồng bào Tày, Nùng giữa không khí náo nhiệt vùng cao.
Từ sáng sớm, dòng người từ nhiều nơi đã đổ về khu vực hội Ba Xã để tham quan, mua sắm và thưởng thức đặc sản lợn quay nổi tiếng của Lạng Sơn. Dọc khu vực chợ và các tuyến đường quanh hội, những dãy lợn quay vàng óng nối dài tạo nên khung cảnh đặc trưng chỉ xuất hiện mỗi năm một lần vào dịp 27/3 âm lịch.
Năm nay, tại khu vực lễ hội còn tổ chức phần thi lợn quay đẹp giữa các thôn, bản địa phương. Những con lợn quay nguyên con được đặt trang trọng trên mâm lớn, trang trí bằng rau xanh, nơ đỏ và các họa tiết truyền thống, thu hút đông đảo người dân và du khách dừng chân theo dõi, chụp ảnh.
Theo Ban tổ chức, phần thi được chấm dựa trên nhiều tiêu chí như màu sắc da lợn sau khi quay, độ giòn, kỹ thuật quay nguyên con, hương vị thịt, độ đều của lớp da và cách trình bày sản phẩm. Những con lợn đạt giải thường có lớp da vàng nâu óng đều, không cháy xém, phần thịt bên trong mềm, giữ được hương thơm đặc trưng của lá mắc mật.
Ông Hoàng Văn Duy, một hộ tham gia phần thi cho biết, để có được con lợn quay đẹp phải chọn lợn vừa tầm, thịt săn chắc, sau đó tẩm ướp nhiều loại gia vị địa phương rồi nhồi lá mắc mật trước khi quay liên tục nhiều giờ trên than hồng.
“Lợn quay ngon phải có lớp da giòn đều, màu đẹp tự nhiên và khi cắt ra vẫn giữ được độ ngọt của thịt bên trong. Năm nào gia đình tôi cũng chuẩn bị từ rất sớm để mang đi hội”, ông Duy chia sẻ.
Để phục vụ lượng lớn du khách trong ngày 27/3 âm lịch, các gia đình tham gia hội đã bắt đầu chuẩn bị lợn từ trước đó nhiều ngày. Từ chiều và đêm hôm trước lễ hội, nhiều lò quay đỏ lửa xuyên đêm để kịp hoàn thiện hàng trăm con lợn quay nguyên con đưa ra phục vụ khách đi hội ngay từ sáng sớm. Có hộ phải huy động thêm người thân cùng tham gia sơ chế, tẩm ướp và quay lợn liên tục suốt nhiều giờ để kịp lượng khách tăng mạnh trong ngày hội.
Không chỉ là nơi thưởng thức ẩm thực, hội Ba Xã từ lâu còn là dịp giao lưu văn hóa của đồng bào Tày, Nùng. Nhiều gia đình mặc trang phục truyền thống đi hội, gặp gỡ người quen, mua bán nông sản và tổ chức ăn uống ngay tại khu vực ven chợ. Không khí nhộn nhịp kéo dài từ sáng đến chiều khiến khu vực hội luôn đông kín người.
Bà Lương Thị Hạnh, du khách đến từ thành phố Lạng Sơn cho biết: “Tôi năm nào cũng xuống hội Ba Xã vì không khí rất đặc biệt. Đi đến đâu cũng thấy mùi thơm của lợn quay mắc mật, người dân thì thân thiện, vui vẻ đúng chất lễ hội vùng cao”.
Theo người dân địa phương, trước đây hội Ba Xã nổi tiếng với các hoạt động giao duyên qua làn điệu sli, lượn của nam nữ thanh niên vùng cao. Thời gian gần đây, lễ hội ngày càng được nhiều người biết đến nhờ nét văn hóa ẩm thực đặc sắc, đặc biệt là món lợn quay lá mắc mật – đặc sản được xem như “thương hiệu” của xứ Lạng.
Hiện nay, hội Ba Xã không chỉ là ngày hội truyền thống của người dân địa phương mà còn trở thành điểm đến thu hút đông đảo du khách mỗi dịp tháng 3 âm lịch. Hình ảnh hàng trăm con lợn quay đỏ lửa phủ kín khu vực chợ đã trở thành dấu ấn riêng của lễ hội vùng cao giữa lòng xứ Lạng.
