Đợi một sức sống mới ở Làng Văn hóa

Được Thủ tướng phê duyệt quy hoạch từ năm 1997, sau gần 30 năm, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Làng Văn hóa) đã dần định hình diện mạo của một không gian văn hóa đặc thù giữa vùng bán sơn địa phía Tây Thủ đô.

Trên diện tích hơn 1.500ha, với hồ Đồng Mô trải rộng và các cụm làng dân tộc được dựng theo nguyên mẫu kiến trúc truyền thống, Làng Văn hóa không chỉ là điểm tham quan mà còn là nơi diễn ra nhiều hoạt động giao lưu, thực hành văn hóa cộng đồng. Những ngày hội như “Sắc Xuân trên mọi miền Tổ quốc”, Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam 19/4 hay tuần lễ “Đại đoàn kết các dân tộc - Di sản Văn hóa Việt Nam” đã trở thành những sự kiện quen thuộc, quy tụ đông đảo nghệ nhân, đồng bào các dân tộc và du khách từ nhiều địa phương.

Mỗi năm, Làng đón khoảng 600.000 lượt khách, trong đó gần một nửa là học sinh, sinh viên và người trẻ. Bình quân hàng năm có hơn 70 lượt cộng đồng dân tộc với hơn 1.000 đồng bào cùng hàng trăm tiểu thương từ nhiều tỉnh, thành tham gia trình diễn nghề thủ công, ẩm thực, lễ hội, phong tục tập quán. Những con số ấy cho thấy nơi đây đã phần nào trở thành điểm gặp gỡ của các sắc màu văn hóa Việt Nam, vượt ra ngoài ý nghĩa của một công trình tham quan đơn thuần.

Dẫu vậy, sau nhiều năm vận hành, không ít ý kiến cho rằng tiềm năng của Làng Văn hóa vẫn chưa được khai thác tương xứng. Với quy mô lớn, vị trí nằm giữa trục du lịch Ba Vì - Đồng Mô và quỹ không gian rộng hiếm có, nơi đây vẫn thiếu những hoạt động đủ sức giữ chân du khách dài ngày, thiếu các dịch vụ văn hóa - nghỉ dưỡng đồng bộ cũng như những sản phẩm trải nghiệm thực sự hấp dẫn. Không ít thời điểm, một không gian được kỳ vọng rất lớn lại mang cảm giác thưa vắng, chưa khai thác hết tiềm năng.

Bởi vậy, việc Chính phủ quyết định chuyển giao Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam về cho Hà Nội quản lý từ ngày 1/7 tới được xem như một dấu mốc đáng chú ý. Đây không chỉ là sự thay đổi về mô hình quản lý hành chính, mà còn mở ra kỳ vọng về một hướng phát triển mới cho toàn bộ khu vực phía Tây Thủ đô.

Theo Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy, Bộ đã xây dựng kế hoạch bàn giao và phối hợp với Hà Nội để hoàn thiện các bước chuyển giao, bảo đảm quá trình tiếp nhận diễn ra chặt chẽ, hiệu quả, không làm gián đoạn hoạt động của Làng Văn hóa. Khối lượng công việc còn nhiều, liên quan đến tổ chức bộ máy, cơ sở vật chất, tài chính, nhân sự và cơ chế vận hành, song mục tiêu lớn nhất vẫn là duy trì ổn định và phát huy tốt hơn giá trị của thiết chế văn hóa đặc biệt này.

Điều đáng chú ý là Hà Nội đang đặt câu chuyện phát triển Làng Văn hóa trong một tầm nhìn rộng hơn, gắn với chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch và không gian xanh phía Tây. Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng cho rằng việc tiếp nhận Làng Văn hóa sẽ góp phần hình thành một cực tăng trưởng mới cho khu vực phía Tây Thủ đô. Khi kết nối đồng bộ với Vườn quốc gia Ba Vì, hồ Đồng Mô cùng các trục giao thông và hệ thống thiết chế văn hóa - du lịch hiện đại, nơi đây có thể trở thành không gian phát triển đa mục tiêu, vừa bảo tồn giá trị văn hóa dân tộc, vừa thúc đẩy du lịch, dịch vụ, công nghiệp văn hóa và kinh tế xanh.

Có lẽ, điều được chờ đợi nhất sau cuộc chuyển giao này không chỉ là những công trình mới hay nguồn lực đầu tư mới, mà là một “sức sống” mới cho Làng Văn hóa. Một không gian văn hóa chỉ thực sự sống động khi ở đó có sự hiện diện thường xuyên của cộng đồng, có những trải nghiệm khiến người trẻ muốn quay lại, có các hoạt động văn hóa diễn ra tự nhiên thay vì chỉ dừng ở những dịp lễ hội.

Nhiều người kỳ vọng cuộc chuyển giao lần này sẽ trở thành cú hích để Làng Văn hóa thực sự là điểm hẹn văn hóa của Thủ đô và cả nước.