Đối thoại, trao đổi về nghề làm giấy truyền thống giữa Việt Nam - Hàn Quốc

Hội thảo là hoạt động thiết thực hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và hướng tới kỷ niệm 73 năm Ngày thành lập Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (02/12/1953 – 02/12/2026). Việc kết hợp trao đổi khoa học với trình diễn nghề và trải nghiệm thực hành góp phần tôn vinh tri thức, kỹ năng của nghệ nhân, nâng cao nhận thức của công chúng về giá trị di sản nghề thủ công và trách nhiệm gìn giữ, trao truyền văn hóa. Qua đó, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam tiếp tục phát huy thế mạnh nghiên cứu của Viện Hàn lâm trong bảo tồn, phát huy giá trị di sản, gắn kết hoạt động khoa học với đời sống cộng đồng và mở rộng hợp tác văn hóa Việt Nam – Hàn Quốc.

Bên cạnh đó, hội thảo là một trong những nội dung quan trọng thuộc khuôn khổ Dự án “Trưng bày Văn hóa Hàn Quốc” của Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, được triển khai từ năm 2019 đến năm 2028, do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hàn Quốc tài trợ thông qua Trung tâm Văn hóa Hàn Quốc tại Việt Nam. Đây là một hoạt động tiếp nối quá trình hợp tác giữa hai bảo tàng trong nghiên cứu, giới thiệu văn hóa và trao đổi chuyên môn.

Nghề làm giấy Hanji và giấy Dó chứa đựng tri thức về nguyên liệu, kỹ thuật chế tác, kinh nghiệm tổ chức lao động và những cách sử dụng giấy trong đời sống văn hóa. Trước biến đổi của sản xuất, thị trường và môi trường thực hành nghề, hội thảo tập trung trao đổi về điều kiện duy trì nghề, vai trò của nghệ nhân và cộng đồng, cùng khả năng ứng dụng giấy truyền thống trong nghệ thuật, giáo dục và bảo tồn tư liệu.

Tại Hội thảo, TS. Đinh Thị Mai - Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam nhấn mạnh ý nghĩa của hợp tác văn hóa song phương: “Những hoạt động hợp tác cụ thể, thiết thực giữa Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, Bảo tàng Dân gian Quốc gia Hàn Quốc và Trung tâm Văn hóa Hàn Quốc tại Việt Nam là minh chứng sinh động cho việc đưa quan hệ hợp tác văn hóa song phương đi vào chiều sâu, gắn kết hoạt động nghiên cứu khoa học với bảo tồn di sản và ngoại giao nhân dân”. Bài phát biểu đồng thời khẳng định vai trò, trách nhiệm của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam trong thúc đẩy nghiên cứu và lan tỏa các giá trị văn hóa Việt Nam ra thế giới, đề cao việc bảo vệ tri thức, tôn vinh nghệ nhân và duy trì vai trò chủ thể của cộng đồng trong bảo tồn di sản.

PGS.TS. Lê Hải Đăng, Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam cho biết: Bảo tồn di sản nghề thủ công vì thế cần được nhìn nhận như quá trình duy trì điều kiện để di sản tiếp tục được thực hành và trao truyền. Việc sưu tầm hiện vật, ghi chép quy trình hay lưu trữ hình ảnh là cần thiết, nhưng chưa đủ nếu thiếu sự tham gia của nghệ nhân, cộng đồng và thế hệ kế tiếp.

Hội thảo đã tập trung làm rõ các vấn đề, gồm: Nghề làm giấy Hanji và giấy Dó: Tri thức bản địa và giá trị đương đại; Từ làng nghề đến bảo tàng: Diễn giải di sản và kết nối công chúng; Thúc đẩy quan hệ hợp tác Việt Nam – Hàn Quốc qua đối thoại và giao lưu văn hóa.

Những tham luận và ý kiến tại hội thảo đã bổ sung cơ sở khoa học và thực tiễn cho công tác bảo tồn di sản nghề giấy, đồng thời mở thêm cơ hội hợp tác giữa các nhà nghiên cứu, bảo tàng, nghệ nhân và cộng đồng Việt Nam – Hàn Quốc. Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam mong muốn tiếp tục cùng các đối tác phát triển Phòng Hàn Quốc thành không gian học hỏi, giao lưu và đối thoại văn hóa, góp phần duy trì các nghề thủ công truyền thống trong đời sống đương đại.