Động lực tăng trưởng từ kinh tế tuần hoàn

Điều kiện bắt buộc

Kinh tế xanh, kinh tế số không còn là xu hướng lựa chọn, mà đang là điều kiện để doanh nghiệp (DN) nâng cao năng suất, tăng sức cạnh tranh và thích ứng với giai đoạn phát triển mới. Hiện làn sóng chuyển đổi đang diễn ra mạnh trong cộng đồng DN, không chỉ số hóa quy trình, hay tự động hóa vận hành, nhiều DN đang tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, lấy dữ liệu, công nghệ và phát triển bền vững làm nền tảng. Như trong lĩnh vực tài chính ngân hàng, công nghệ đang trở thành hạ tầng cốt lõi để mở rộng dịch vụ, quản trị rủi ro và xây dựng hệ sinh thái số quy mô lớn.

Chuyên gia kinh tế, PGS. TS Nguyễn Đình Thọ, Phó viện trưởng Viện Chiến lược - Chính sách nông nghiệp và môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đánh giá, để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số, Việt Nam cần những động lực mới mang tính đột phá. Kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, cùng các mô hình phát triển dựa trên không gian biển, không gian số và kinh tế tầm thấp chính là những trụ cột quan trọng. Như trong lĩnh vực nông nghiệp, hiện ở những vùng trồng cà phê như Đắk Lắk, người dân hầu như chỉ độc canh cây cà phê, dù có áp dụng khoa học kỹ thuật đến mấy thì năng suất cũng có giới hạn. Vì vậy, có thể trồng xen canh cây công nghiệp khác thì hiệu quả khai thác cùng diện tích đất tăng gấp 2 lần. Trên 80% bã cà phê bị bỏ đi, nhưng bã cà phê lại là nguyên liệu để sản xuất phân vi sinh hoặc tận dụng để trồng nấm. Nếu sử dụng hết bã cà phê thì hiệu quả đã tăng thêm vài lần nữa.

Tương tự, ở các vùng trồng lúa, sau vụ thu hoạch, người nông dân thường gom rơm rạ để đốt, vừa gây ô nhiễm môi trường, vừa lãng phí nguồn nguyên liệu. Rơm rạ ủ men vi sinh, trong thời gian ngắn đã tạo ra khối lượng phân vi sinh rất lớn, làm màu mỡ đất đai, đồng thời giảm chi phí mua phân bón.

Trước đây, người nông dân ở Đồng bằng sông Cửu Long trên cùng thửa đất hoặc trồng lúa hoặc nuôi tôm, nhưng gần đây đã biết áp dụng mô hình “tôm ôm lúa”, tức là thuận theo tự nhiên để phát triển nông nghiệp bền vững, đem lại hiệu quả cao hơn rất nhiều. Đây chính là kinh tế tuần hoàn hay xanh hóa nền kinh tế.

Lợi thế từ việc ứng dụng công nghệ

Theo ông Lê Hùng Cường - Giám đốc FPT Digital, công nghệ số và AI sẽ là động lực quan trọng giúp Việt Nam nâng cao năng suất trong giai đoạn tới. Công nghệ số và AI, nếu làm tốt, có thể giúp tăng năng suất lao động lên đến vài chục lần. Việt Nam cần tiếp tục mở rộng khả năng ứng dụng AI trong nhiều lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và quản trị để tạo ra bước nhảy vọt về hiệu quả vận hành. Dẫn ví dụ tại FPT, ông Cường cho hay, năng suất lao động của một kỹ sư hiện đạt khoảng 1 tỷ đồng mỗi năm. Tuy nhiên, tại nhiều tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ, năng suất lao động có thể lên tới khoảng 1 triệu USD/người/năm. Và không chỉ lĩnh vực công nghệ mà nhiều ngành nghề khác cũng có thể tận dụng AI và chuyển đổi số để cải thiện hiệu quả hoạt động, tối ưu chi phí và nâng cao sức cạnh tranh.

Cùng quan điểm, ông Phạm Tuấn Anh, Giám đốc Phát triển bền vững, Công ty cổ phần GreenFeed Việt Nam cho hay, đơn vị nào sớm ứng dụng công nghệ sẽ có lợi thế đẩy nhanh quá trình chuyển đổi, mở rộng thị phần và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Trong hoạt động chăn nuôi, nhiều công đoạn trước đây thực hiện thủ công nay đã được tự động hóa với sự hỗ trợ của các công nghệ mới, giúp nâng cao hiệu quả vận hành, kiểm soát tốt hơn vấn đề phát thải và môi trường. Ông Tuấn Anh dẫn chứng, với hệ thống trang trại hiện đại, DN đã chuyển từ hình thức vận chuyển cám đóng bao sang xây dựng hệ thống silo kết nối trực tiếp từ nhà máy tới trang trại. Giải pháp này giúp giảm chi phí đóng gói, bốc xếp, nâng cao an toàn sinh học và cắt giảm khoảng 30% chi phí sản xuất.

Theo các chuyên gia, Việt Nam đã có đủ điều kiện nền tảng để thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất nằm ở khâu triển khai khi nhiều DN, địa phương và người dân vẫn còn lúng túng, chưa biết bắt đầu từ đâu và thực hiện như thế nào. Thay vì quá lo ngại, cần tiếp cận theo hướng từng bước nhỏ, ưu tiên những việc dễ làm trước và đặc biệt phải tuân thủ đúng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.