Du lịch y tế Việt Nam: Cơ hội rộng mở

Sự lựa chọn mới của bệnh nhân quốc tế

Sau nhiều tháng điều trị tại các cơ sở y tế ở nước ngoài nhưng không cải thiện, mới đây một Việt kiều sinh sống tại Vương quốc Anh đã quyết định trở về Việt Nam để tìm cơ hội điều trị. Tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, các bác sĩ xác định bệnh nhân bị hẹp ống sống cổ đa tầng, chèn ép tủy nghiêm trọng với nguy cơ liệt cao. Ca phẫu thuật được thực hiện bằng kỹ thuật vi phẫu kết hợp hệ thống theo dõi thần kinh hiện đại, giúp xử lý triệt để tổn thương và phục hồi đáng kể chức năng vận động cho người bệnh.

Đây không phải là trường hợp cá biệt. Thực tế, từ nhiều năm nay, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đã trở thành địa chỉ được nhiều bệnh nhân người nước ngoài lựa chọn khi cần can thiệp y tế chất lượng cao, đặc biệt ở những ca chấn thương thể thao, chấn thương chi và bệnh lý xương khớp phức tạp. Trước đó, một vận động viên vật tay người Úc, từng xếp hạng 23 tại giải vô địch quốc gia ở quê nhà, gặp chấn thương tay kéo dài khiến việc tập luyện gần như đình trệ. Qua tìm hiểu của người vợ Việt Nam, bệnh nhân quyết định tới Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức vì đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, trang thiết bị hiện đại, chi phí hợp lý và đặc biệt là có thể phẫu thuật ngay, không phải chờ đợi hàng tháng hay hàng năm như ở nước ngoài. Ca phẫu thuật do TS.BS Lưu Danh Huy – Phó Trưởng khoa Phẫu thuật Chi trên và Y học thể thao trực tiếp thực hiện, diễn ra nhanh chóng, chính xác. Chưa đầy 24 giờ sau mổ, bệnh nhân đã bắt đầu tập phục hồi chức năng, mở ra cơ hội sớm trở lại thi đấu.

Đáng chú ý hơn khi xu hướng này không chỉ diễn ra tại các bệnh viện tuyến cuối. Vừa qua, tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam – Cu Ba Đồng Hới, một bệnh nhân người Mỹ cũng lựa chọn Việt Nam để phẫu thuật mắt thay vì tiếp tục điều trị tại nước sở tại. Lý do không chỉ nằm ở chi phí thấp hơn đáng kể, mà còn ở thời gian chờ đợi ngắn và chất lượng chuyên môn đáp ứng yêu cầu.

Trong khi đó, tại lĩnh vực y tế tư nhân, số lượng bệnh nhân là người ngoại quốc tới thăm khám và điều trị tăng mạnh qua từng năm. Đơn cử, Hệ thống IVF Tâm Anh thông tin, mỗi năm có hàng nghìn người từ các quốc gia châu Á đến thăm khám, điều trị qua sự giới thiệu của bác sĩ nước sở tại, bạn bè hay người thân tại Việt Nam

Theo các chuyên gia, sự xuất hiện ngày càng nhiều bệnh nhân quốc tế và Việt kiều đến điều trị tại Việt Nam phản ánh một thay đổi đáng chú ý trong “dòng chảy y tế”. Nếu trước đây, xu hướng phổ biến là người Việt ra nước ngoài chữa bệnh, thì nay đã bắt đầu xuất hiện chiều ngược lại – khi Việt Nam trở thành điểm đến được lựa chọn.

Lợi thế ngày càng rõ nét

Từ những tín hiệu ban đầu, có thể thấy Việt Nam đang sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch y tế. Trong những năm qua, hệ thống y tế đã có bước tiến đáng kể, đặc biệt ở các lĩnh vực kỹ thuật cao như tim mạch, ung bướu, hỗ trợ sinh sản, ghép tạng hay phẫu thuật chuyên sâu. Nhiều kỹ thuật đã được làm chủ, tiệm cận trình độ khu vực và quốc tế, thậm chí một số lĩnh vực đã trở thành thế mạnh có thể cạnh tranh với các trung tâm y khoa trong khu vực.

Cùng với đó, chi phí khám chữa bệnh tại Việt Nam vẫn ở mức hợp lý so với nhiều quốc gia, tạo lợi thế cạnh tranh rõ rệt. Đây là yếu tố quan trọng trong bối cảnh nhiều hệ thống y tế trên thế giới đang đối mặt với tình trạng quá tải và chi phí điều trị tăng cao. Không ít bệnh nhân lựa chọn Việt Nam không chỉ vì chi phí thấp hơn, mà còn vì có thể tiếp cận dịch vụ nhanh hơn, giảm thời gian chờ đợi.

PGS.TS.BS Lê Hoàng - Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản (Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội) cho biết, chi phí cho một chu kỳ IVF tại Việt Nam khoảng 4.000 - 5.000 USD, chỉ bằng 1/3 so với các nước ASEAN khác. Các trung tâm IVF tại Việt Nam thuộc nhóm dẫn đầu về công nghệ và tỷ lệ thành công, đồng thời duy trì lợi thế về chi phí.

Còn BS Trần Ánh Dương - Trưởng khoa Mắt, Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam - Cuba Đồng Hới tỉnh Quảng Trị so sánh: “Tại Mỹ, một ca phẫu thuật cho bệnh nhân đục thủy tinh thể có giá hơn 12.000 USD (hơn 300 triệu đồng), nhưng ở Việt Nam, con số này chưa đến 3.000 USD (gần 80 triệu đồng). Bệnh nhân vẫn được sử dụng những loại thủy tinh thể nhân tạo cao cấp nhất sản xuất từ Mỹ”.

Bên cạnh yếu tố chuyên môn và chi phí, Việt Nam còn có lợi thế về du lịch với cảnh quan đa dạng, văn hóa phong phú và môi trường tương đối an toàn. Những yếu tố này tạo điều kiện thuận lợi để phát triển các mô hình kết hợp giữa khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe và nghỉ dưỡng – xu hướng đang phát triển mạnh trên thế giới.

Cần hệ sinh thái hoàn chỉnh

Tuy nhiên, những lợi thế này vẫn chưa được chuyển hóa thành một ngành dịch vụ hoàn chỉnh. Thực tế cho thấy, hoạt động tiếp nhận bệnh nhân quốc tế hiện nay vẫn mang tính tự phát, chủ yếu tập trung ở một số bệnh viện lớn, chưa hình thành chuỗi dịch vụ đồng bộ.

Theo đánh giá từ Bộ Y tế, một trong những điểm nghẽn lớn là hệ thống tiêu chuẩn và công nhận quốc tế còn hạn chế. Số lượng bệnh viện đạt các chứng nhận chất lượng quốc tế chưa nhiều, trong khi đây là yếu tố quan trọng để tạo niềm tin cho người bệnh nước ngoài và các tổ chức bảo hiểm quốc tế.

Một vấn đề khác là sự thiếu đồng bộ trong hạ tầng và dịch vụ hỗ trợ. Du lịch y tế không chỉ dừng ở điều trị, mà còn bao gồm các dịch vụ đi kèm như lưu trú, di chuyển, chăm sóc sau điều trị, phiên dịch, bảo hiểm… Tuy nhiên, những yếu tố này hiện vẫn chưa được tổ chức thành một hệ sinh thái hoàn chỉnh, khiến trải nghiệm của người bệnh quốc tế chưa thực sự thuận lợi.

Nếu phần lớn những lợi thế của du lịch y tế Việt Nam đã được nhận diện, thì vấn đề còn lại nằm ở cách tổ chức và chính sách để biến tiềm năng thành một ngành dịch vụ có giá trị. Đây cũng là nội dung trọng tâm trong quá trình xây dựng Đề án “Phát triển du lịch y tế giai đoạn 2026 – 2030” mà Bộ Y tế đang hoàn thiện.

Theo dự thảo đề án, phát triển du lịch y tế không chỉ dừng ở việc thu hút người bệnh quốc tế, mà còn hướng tới xây dựng một hệ sinh thái dịch vụ hoàn chỉnh, bao gồm khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe, nghỉ dưỡng và phục hồi chức năng.

GS.TS Trần Văn Thuấn - Thứ trưởng Bộ Y tế cho rằng, đây là đề án có ý nghĩa quan trọng, nếu triển khai hiệu quả sẽ góp phần thúc đẩy đồng thời cả hai lĩnh vực là y tế và du lịch. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh yêu cầu phải có cách tiếp cận đồng bộ, tránh tình trạng mỗi lĩnh vực phát triển riêng rẽ, thiếu liên kết.

Một trong những điểm then chốt được đặt ra là cơ chế phối hợp liên ngành. Du lịch y tế không phải là “câu chuyện riêng” của ngành y tế, mà cần sự tham gia của nhiều lĩnh vực như du lịch, giao thông, công an, bảo hiểm… Trong đó, các thủ tục xuất nhập cảnh, cấp thị thực thuận lợi cho người bệnh quốc tế được xem là yếu tố quan trọng để nâng cao khả năng cạnh tranh.

Đáng chú ý, định hướng phát triển du lịch y tế cũng không chỉ hướng đến khách quốc tế. Theo đề xuất trong quá trình xây dựng đề án, cần mở rộng đối tượng phục vụ, bao gồm cả Việt kiều và người dân trong nước có nhu cầu kết hợp nghỉ dưỡng và chăm sóc sức khỏe. Đây là phân khúc thị trường tiềm năng, đồng thời góp phần giữ nguồn chi tiêu trong nước.

TS Hà Anh Đức - Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh:

Bộ Y tế sẽ chuẩn hóa chất lượng dịch vụ theo tiêu chí quốc tế

Bác sĩ Việt Nam có tay nghề giỏi, kinh nghiệm lâm sàng rất tốt, đồng thời nhiều bệnh viện có hệ thống trang thiết bị máy móc hiện đại, trong khi giá dịch vụ rất cạnh tranh và thời gian chờ đợi rút ngắn. Có dịch vụ, nếu ở nước ngoài có thể xếp lịch chờ vài tháng, nhưng đến Việt Nam, chỉ 2 - 3 ngày là thực hiện, và có thể rút ngắn hơn nữa, vì có thể đặt lịch hẹn trước.

Với một số dịch vụ kỹ thuật cao như IVF, chi phí tại Việt Nam chỉ bằng 30 - 50% so với một số nước, trong khi tỷ lệ thành công cao, là lợi thế lớn để thu hút khách hàng từ các nước phát triển. Riêng với nha khoa, tại TPHCM, một năm thu khoảng hơn 3.000 tỷ đồng, cho thấy sức hút của du lịch nha khoa đối với khách quốc tế và kiều bào.

Tới đây, Bộ Y tế sẽ chuẩn hóa chất lượng dịch vụ theo tiêu chí quốc tế: từ cơ sở vật chất, phòng ốc, quy trình kỹ thuật, đội ngũ y tế, chuyên môn và ngoại ngữ. Các tiêu chí này sẽ được công khai trên các nền tảng thông tin, giúp khách hàng quốc tế dễ dàng tiếp cận, lựa chọn.