Dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi): Bổ sung trách nhiệm của Mặt trận các cấp và các tổ chức thành viên trong hòa giải ở cơ sở

Ngày 14/8, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý đối với nhóm 3 dự thảo: Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Tham dự phiên họp còn có Phó Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam Cao Xuân Thạo.

Tại phiên họp, báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã chỉnh lý một số nội dung của dự thảo Luật. Theo đó, về bảo mật thông tin trong hòa giải ở cơ sở: Bổ sung 1 điều luật quy định về bảo mật thông tin trong hòa giải ở cơ sở như thể hiện tại Điều 5 của dự thảo Luật.

Về tiêu chuẩn của hòa giải viên: Dự thảo Luật lược bỏ từ “thường xuyên” trong cụm từ “cư trú thường xuyên tại cơ sở” nhằm mở rộng người được lựa chọn vào danh sách bầu hòa giải viên và bảo đảm thống nhất với Luật Cư trú; đồng thời, bổ sung tiêu chuẩn “có năng lực hành vi dân sự đầy đủ” để bảo đảm chặt chẽ hơn.

Về bầu hòa giải viên: Dự thảo Luật tiếp tục kế thừa những điểm phù hợp của Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013, đồng thời bổ sung một số nội dung nhằm bảo đảm tốt hơn tính dân chủ, công khai, minh bạch và phù hợp thực tiễn, như: bổ sung điều chỉnh trong trường hợp số người đạt điều kiện được công nhận làm hòa giải viên nhiều hơn số lượng cần kiện toàn; việc bầu hòa giải viên có thể kết hợp nhiều hình thức, thay vì chỉ bằng một trong các hình thức như tại dự thảo Luật đã trình Quốc hội.

Về nghĩa vụ của hòa giải viên, Tổ trưởng tổ hòa giải, theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, dự thảo Luật bổ sung nghĩa vụ của hòa giải viên trong việc phối hợp thực hiện các biện pháp phòng ngừa trong trường hợp thấy mâu thuẫn, tranh chấp có thể dẫn đến hành vi bạo lực gây ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng của các bên và của những người khác tham gia hòa giải (nếu có) hoặc gây mất trật tự công cộng; bổ sung nghĩa vụ của hòa giải viên trong việc đề xuất Ủy ban nhân dân cấp xã hỗ trợ bố trí người phiên dịch theo đề nghị của các bên trong trường hợp các bên không thể tự bố trí người phiên dịch; bổ sung nghĩa vụ của Tổ trưởng tổ hòa giải trong việc thực hiện thủ tục đề nghị thanh toán thù lao theo vụ, việc hòa giải cho người được mời trực tiếp tham gia hòa giải; bổ sung quy định về trường hợp thôi làm Tổ trưởng tổ hòa giải nhưng không thôi làm hòa giải viên để bảo đảm điều chỉnh các trường hợp xảy ra trên thực tế.

Liên quan đến quyền và nghĩa vụ của các bên, Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho hay, dự thảo Luật bổ sung quyền của các bên trong việc lựa chọn, đề xuất, đề nghị thay đổi người phiên dịch; đồng thời chỉnh lý nghĩa vụ cung cấp thông tin, tài liệu có liên quan thay cho “chứng cứ” và bổ sung quy định các bên đồng ý với nội dung văn bản về kết quả hòa giải khi ký tên, điểm chỉ hoặc xác nhận vào văn bản.

Ý kiến về việc Chính phủ tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), ông Nguyễn Đắc Vinh, Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá và Xã hội cho biết, Thường trực Ủy ban thống nhất với các nội dung đã được tiếp thu, giải trình và chỉnh lý trong dự thảo Luật. Trong đó thống nhất việc bổ sung 1 điều về bảo mật thông tin trong hòa giải ở cơ sở tại Điều 5 để cụ thể hóa nguyên tắc bảo mật thông tin đã được quy định tại Điều 4; mở rộng phạm vi bảo mật đối với toàn bộ thông tin phát sinh trong quá trình hòa giải.

Bên cạnh đó, thống nhất quy định về kinh phí cho công tác hoà giải ở cơ sở theo hướng giao Chính phủ quy định tại văn bản quy định chi tiết. Đề nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát cơ chế quản lý, sử dụng và thanh quyết toán kinh phí theo hướng đơn giản, thuận lợi; bảo đảm nguồn lực, chế độ tài chính phù hợp, thống nhất và đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Thống nhất việc bổ sung, chỉnh lý quy định về tiêu chuẩn, bầu, chỉ định và kiện toàn hòa giải viên, tổ hòa giải. Việc đa dạng hóa hình thức bầu hòa giải viên, làm rõ điều kiện, trình tự, thẩm quyền chỉ định hòa giải viên đã bảo đảm tính bao quát, khả thi, công khai, dân chủ, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Ông Vinh cũng cho hay, thống nhất việc bổ sung nghĩa vụ của hòa giải viên trong việc: phối hợp thực hiện các biện pháp phòng ngừa trong trường hợp thấy mâu thuẫn, tranh chấp có thể dẫn đến hành vi bạo lực gây ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng của các bên; đề xuất Ủy ban nhân dân cấp xã hỗ trợ bố trí người phiên dịch theo đề nghị của các bên trong trường hợp các bên không thể tự bố trí người phiên dịch.

Đồng thời, bổ sung nghĩa vụ của Tổ trưởng tổ hòa giải trong việc đề nghị thanh toán thù lao theo vụ, việc hòa giải cho người được mời trực tiếp tham gia hoà giải. Bổ sung quy định về quyền và nghĩa vụ của các bên trong hòa giải; trách nhiệm của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp và các tổ chức thành viên của Mặt trận.

Uỷ ban này cũng tán thành việc tiếp tục rà soát, chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng giao Chính phủ quy định đầy đủ hơn về trách nhiệm quản lý nhà nước về hòa giải ở cơ sở; phạm vi hòa giải ở cơ sở, kinh phí cho công tác hòa giải ở cơ sở, bầu, công nhận, chỉ định hòa giải viên, quyền của hòa giải viên, hình thức tiến hành và hỗ trợ tham gia hòa giải để bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với yêu cầu quản lý trong thực tiễn.

Giải trình tại phiên họp, trước ý kiến của Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu đặt ra về bổ sung trách nhiệm của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp và các tổ chức thành viên của Mặt trận, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, việc bổ sung quy định về UBMTTQ Việt Nam phối hợp tham gia với UBND cùng cấp trong tham gia quản lý nhà nước hoà giải ở cơ sở được thực hiện theo tinh thần của Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam hiện hành, bởi hiện nay Luật này đang quy định theo hướng trên.