Đưa văn hóa đọc vào học đường

Sáng 9/4/2026, Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp xã Vũ Thư (tỉnh Hưng Yên) đã phối hợp với Trường Tiểu học và THCS Dũng Nghĩa tổ chức chương trình giao lưu văn hóa đọc hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam (21/4) với chủ đề “Đọc sách trong thời đại số”.

Điểm nhấn của chương trình là phần giao lưu, chia sẻ của Thạc sĩ Nguyễn Quốc Vương – nhà hoạt động giáo dục độc lập, người đã mang đến nhiều góc nhìn sâu sắc, gần gũi về vai trò của việc đọc sách trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh mẽ hiện nay. Thông qua những câu chuyện thực tế sinh động, cách truyền đạt cuốn hút, dễ hiểu, các em học sinh không chỉ tiếp thu thêm kiến thức mà còn được khơi dậy niềm hứng thú, say mê với việc đọc sách.

Không khí chương trình trở nên sôi nổi hơn với phần giao lưu hỏi – đáp, đố vui về văn hóa đọc, thu hút sự tham gia nhiệt tình của học sinh. Qua đó giúp các em nhận thức rõ hơn rằng đọc sách không chỉ là quá trình tiếp nhận tri thức mà còn là hành trình khám phá bản thân, rèn luyện tư duy độc lập, khả năng sáng tạo và kỹ năng sống.

Một số địa phương khác như Tuyên Quang đã sớm ban hành Kế hoạch tổ chức Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ V năm 2026 trên địa bàn tỉnh, tiếp tục khẳng định vai trò, ý nghĩa của sách trong phát triển tri thức, bồi dưỡng nhân cách con người, góp phần xây dựng xã hội học tập và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực địa phương.

Theo kế hoạch, Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam năm 2026 trên địa bàn tỉnh mang chủ đề “Cùng Sách bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”. Điểm nhấn của chuỗi hoạt động là Chương trình phát động hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ V, dự kiến diễn ra vào sáng ngày 17/4/2026 tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THPT Hà Giang. Chương trình có nhiều nội dung ý nghĩa như phát động Ngày Sách và Văn hóa đọc, phát động Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc tỉnh Tuyên Quang năm 2026, giới thiệu tác giả, tác phẩm tiêu biểu viết về Tuyên Quang, tổ chức thi xếp sách nghệ thuật, quyên góp và trao tặng sách, tham quan không gian trưng bày, triển lãm sách và trải nghiệm thư viện lưu động đa phương tiện…

Ghi nhận thực tế cho thấy, những năm gần đây tỉnh Bắc Ninh đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực nhằm phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng, trong đó nổi bật là các Cuộc thi, Ngày sách và Văn hóa đọc Việt Nam, các chương trình tuyên truyền, giới thiệu sách. Các phong trào này không chỉ tạo sân chơi bổ ích cho học sinh, sinh viên mà còn góp phần lan tỏa thói quen đọc sách, xây dựng xã hội học tập tại địa phương. Đáng chú ý, Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc được tổ chức hằng năm đã trở thành một trong những hoạt động tiêu biểu, thu hút sự quan tâm của đông đảo học sinh, sinh viên trên địa bàn tỉnh.

Từ năm 2014, ngày 21/4 được chọn là Ngày Sách Việt Nam, sau đó được mở rộng thành Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam nhằm nhấn mạnh vai trò của việc đọc trong đời sống hiện đại. Đây không chỉ là dịp tôn vinh giá trị của sách mà còn mở ra một hành trình dài thúc đẩy thói quen đọc và tinh thần học tập suốt đời trong cộng đồng.

Trong bối cảnh công nghệ phát triển, trẻ dễ bị cuốn vào những nội dung nhanh, ngắn, liên tục thay đổi trên màn hình điện thoại, máy tính. Lúc này, vai trò của nhà trường không chỉ là tổ chức hoạt động, mà còn tạo ra “nhịp chậm” cần thiết để học sinh ở lại với những cuốn sách đủ lâu.

Theo bà Phạm Thị Thiếp - Hiệu trưởng Trường tiểu học Lômônôxốp, điều quan trọng không phải học sinh đọc bao nhiêu, mà là duy trì được thói quen đọc mỗi ngày. Khi việc đọc đã thành nếp, các em sẽ chủ động tìm đến sách thay vì cần nhắc nhở. Vì vậy, nhà trường kiên trì duy trì các khoảng đọc cố định, đồng thời mở thêm không gian để học sinh chia sẻ những gì đã đọc.

Theo các chuyên gia, để văn hóa đọc thực sự phát huy vai trò trong giáo dục, không thể chỉ dựa vào nỗ lực của học sinh hay giáo viên, mà cần xây dựng một hệ sinh thái đọc trong nhà trường. Theo đó, Ngày sách và văn hóa đọc cần chuyển từ tư duy “trưng bày” sang “trải nghiệm”, cùng các hoạt động tương tác, kết nối và khơi gợi sáng tạo.