Gắn kết cộng đồng từ các khu công nghiệp, nhà trọ

Chăm lo công nhân để tạo sự gắn bó

Từ thực tiễn địa bàn, ông Kiều Minh Sinh - Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Long Hưng cho rằng, trước hết cần thay đổi cách nhìn nhận về vị trí của người lao động nhập cư trong cộng đồng dân cư đô thị.

Theo ông Kiều Minh Sinh, ở một số nơi, người nhập cư vẫn được nhìn nhận chủ yếu dưới góc độ người tạm trú, người thuê trọ hoặc nhóm cần quản lý về cư trú, an ninh trật tự. Trong khi đó, công nhân chính là lực lượng trực tiếp làm ra sản phẩm, tạo ra dịch vụ, đóng góp cho ngân sách, thúc đẩy tiêu dùng và làm phong phú thêm đời sống kinh tế, xã hội địa phương.

“Dù đăng ký thường trú ở nơi khác, trong thời gian sinh sống và làm việc tại Đồng Nai, người dân nhập cư vẫn là một bộ phận của cộng đồng dân cư. Vì vậy, công tác dân vận cần chuyển từ cách nhìn đây là nhóm cần quản lý sang lực lượng cần tập hợp, phát huy và tạo điều kiện tham gia”, ông Sinh nói.

Yêu cầu ấy càng trở nên cấp thiết khi Đồng Nai có lực lượng công nhân đông đảo, thường xuyên biến động về nơi ở, việc làm và nhu cầu tiếp cận các chính sách an sinh.

Từ thực tế trên, ThS Nguyễn Đức Thắng - Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động TP Đồng Nai cho biết, tính đến giữa năm 2026, toàn thành phố có 821.169 lao động đang làm việc tại các doanh nghiệp có tổ chức Công đoàn. Trong đó, công nhân trực tiếp sản xuất tại các khu công nghiệp, khu chế xuất chiếm trên 85%. Đáng chú ý, hơn 60% công nhân tại các khu công nghiệp là lao động đến từ các tỉnh, thành khác.

Theo ông Thắng, sức mạnh đại đoàn kết đối với giai cấp công nhân trong bối cảnh mới cần được hiện thực hóa bằng sự gắn kết chặt chẽ giữa lợi ích của người lao động, lợi ích doanh nghiệp và sự phát triển chung của đất nước.

Đặc biệt, khi Đồng Nai chuyển dịch mạnh sang công nghiệp xanh, công nghệ cao và tự động hóa, một bộ phận công nhân trong các ngành thâm dụng lao động đứng trước nguy cơ phải chuyển đổi việc làm. Vì vậy, công tác tập hợp, vận động cần gắn với đào tạo lại nghề, nâng cao kỹ năng và bảo đảm an sinh cho những nhóm lao động dễ bị tổn thương.

Nhìn rộng hơn, ông Nguyễn Tấn Phú - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Đồng Nai cho rằng, quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa cùng sự đa dạng về dân cư đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với việc phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Đặc biệt, TP Đồng Nai là địa bàn có đông công nhân, lao động nhập cư, đồng thời đa dạng về dân tộc, tín ngưỡng và tôn giáo. Đây vừa là lợi thế, vừa đặt ra những yêu cầu đặc thù đối với công tác Mặt trận.

“Muốn tập hợp được nhân dân, trước hết phải tạo dựng được niềm tin trong nhân dân”, ông Phú nhấn mạnh. Theo ông Phú, Mặt trận phải gần dân hơn, hiểu dân hơn, lắng nghe và đồng hành với người dân thiết thực hơn. Bởi sự đồng thuận không thể chỉ hình thành từ những lời vận động, mà phải được bồi đắp qua việc giải quyết những nhu cầu, nguyện vọng chính đáng của nhân dân.

Đổi mới các tập hợp từ cơ sở

Từ đặc thù của một đô thị công nghiệp đông lao động nhập cư, yêu cầu đặt ra đối với Đồng Nai hiện nay là đổi mới công tác Mặt trận, Công đoàn và các đoàn thể theo hướng gần dân, sát địa bàn, lấy hiệu quả chăm lo và giải quyết những vấn đề thực tế làm thước đo.

Theo ông Kiều Minh Sinh, việc tập hợp công nhân không chỉ dựa vào nơi đăng ký cư trú hay những hình thức sinh hoạt truyền thống. Ông Sinh đề xuất đổi mới phương thức tập hợp công nhân theo ba không gian: nơi ở, nơi làm việc và không gian số.

Đáng chú ý, ông Sinh kiến nghị hình thành mạng lưới hạt nhân tại các khu nhà trọ, gồm công nhân tích cực, đoàn viên Công đoàn, đảng viên, chủ nhà trọ có trách nhiệm và người có uy tín. Đây sẽ là lực lượng hỗ trợ truyền tải thông tin chính thống, phát hiện sớm khó khăn, kết nối người cần trợ giúp và góp phần xây dựng cộng đồng tự quản.

Một giải pháp khác là thực hiện cơ chế một đầu mối tiếp nhận - nhiều lực lượng xử lý - một kết quả phản hồi. Khi người lao động phản ánh khó khăn, cần theo dõi, xử lý và phản hồi rõ ràng, tránh tình trạng tiếp nhận nhưng chậm giải quyết, làm giảm niềm tin của người dân.

Cùng với những giải pháp từ cơ sở, ông Nguyễn Đức Thắng đề xuất, tăng cường vai trò phối hợp giữa Mặt trận, Công đoàn và các đoàn thể thông qua những chương trình hướng về khu công nghiệp. Đồng thời, cần thiết lập cơ chế đối thoại định kỳ giữa lãnh đạo địa phương, doanh nghiệp và công nhân để kịp thời lắng nghe, tháo gỡ khó khăn ngay từ cơ sở.

Theo ông Thắng, Công đoàn cũng phải đổi mới mạnh mẽ phương thức hoạt động, lấy người lao động làm trung tâm, chú trọng phát triển đoàn viên tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ, mở rộng tiếp cận lao động tại khu nhà trọ. Đặc biệt, cần tận dụng nền tảng số để tư vấn pháp luật, tiếp nhận phản ánh, khảo sát nhu cầu và triển khai các chương trình phúc lợi phù hợp với thế hệ công nhân trẻ.

Ở góc độ Mặt trận, ông Nguyễn Tấn Phú nhìn nhận, sự phát triển của khoa học - công nghệ, chuyển đổi số đang làm thay đổi cách người dân tiếp nhận thông tin, bày tỏ quan điểm và kết nối với nhau. Điều đó đòi hỏi công tác tập hợp, vận động nhân dân phải có sự đổi mới tương ứng.

Tuy nhiên, ông Phú cũng lưu ý, công nghệ có thể giúp kết nối nhanh hơn, mạng xã hội có thể truyền tải thông tin rộng hơn, nhưng không thể thay thế những cuộc gặp gỡ trực tiếp, đối thoại thẳng thắn và sự lắng nghe thực sự. Vì vậy, đổi mới công tác Mặt trận phải gắn với việc mở rộng các kênh tiếp xúc, tạo điều kiện để người dân, kể cả lao động nhập cư, được bày tỏ nguyện vọng và tham gia đóng góp vào công việc chung.

Một số ý kiến cũng cho rằng, xây dựng khối đại đoàn kết trong công nhân, người lao động tại Đồng Nai cần bắt đầu từ những việc rất cụ thể. Đó có thể là một kiến nghị được giải quyết, một gia đình công nhân có nơi ở ổn định, một người lao động được bảo vệ quyền lợi hay một khu nhà trọ có thêm những hoạt động gắn kết cộng đồng. Chính từ những điều gần gũi ấy, sự đồng thuận được bồi đắp để người lao động nhập cư thêm gắn bó và xem Đồng Nai như quê hương thứ hai.