Gánh nặng của xã miền núi đặc biệt khó khăn

Đây là một trong những địa phương có nhiều đò ngang nhất ở Hà Tĩnh

Khó khăn chồng chất khó khăn

Con đường huyện lộ 6 dẫn về xã Hương Thủy gập gềnh đến khó tả, mang tiếng là đường nhựa nhưng mặt đường chỉ còn trơ lại đá, ổ gà, ổ voi san sát khiến việc lưu thông rất khó khăn. Cầu Trộ, Cầu Đất nằm trên huyện lộ 6 cũng chung số phận xuống cấp. Sự xuống cấp của hệ thống giao thông là một trong những điểm khiến công cuộc xây dựng NTM của Hương Thủy tụt hậu so với những địa phương khác.

Trao đổi với PV báo Đại Đoàn Kết, ông Nguyễn Ngọc Thọ, Chủ tịch UBND xã Hương Thủy chia sẻ: “Hương Thủy là xã miền núi đặc biệt khó khăn nhưng lại không được thụ hưởng chính sách 135 hay 30a như các xã ở huyện Vũ Quang. Ở đây lại thường xuyên gánh chịu hậu quả nặng nề của thiên tai. Mùa nắng thì hạn, mùa mưa thì lụt. Nông nghiệp là nghề chính của nhân dân Hương Thủy mà đất thì chỉ tập trung làm vụ đông xuân còn vụ hè thu thì làm chứ không có lãi vì có khi người chưa kịp thu hoạch thì nước đã thu mất rồi”.

Trên địa bàn xã Hương Thủy hiện nay có 3 doanh nghiệp nhưng chưa có doanh nghiệp nào hoạt động có hiệu quả. Các HTX, THT cũng nằm trong tình trạng như vậy. Riêng chỉ có mô hình nông lâm kết hợp của ông Phạm Quang Hùng ở xóm 2 đạt doanh thu cao còn lại chủ yếu là mô hình chăn nuôi nhỏ lẻ, không mấy hiệu quả.

“Đất rừng của Hương Thủy thì rộng nhưng hầu hết thuộc sở hữu của các công ty nên không có địa hình để phát triển chăn nuôi liên kết, trước đây có doanh nghiệp về khảo sát để đầu tư xây dựng mô hình nhưng tìm mãi không ra chỗ nào đáp ứng được yêu cầu nên thôi”, ông Thọ cho biết thêm.

Hệ thống giao thông xuống cấp, không thuận lợi chính là điểm khiến Hương Thủy tụt hậu so với các địa phương khác

Hương Thủy là xã 1 trong 5 xã miền núi đặc biệt khó khăn của huyện Hương Khê. Xã có địa hình rộng, dân cư thưa thớt, lại bị chia cắt bởi sông, suối và đồi khiến 3 khu vực dân cư bị tách biệt hoàn toàn giống như những ốc đảo nằm lọt thỏm giữa sông nước. Người dân ở đây muốn giao thương thì phải qua đò. Mỗi khi mùa mưa lũ đến thì 3 khu vực này lại bị “nhốt” giữa sông nước.

Bởi vậy, Hương Thủy hiện có 3 bến đò (một trong những xã có nhiều bến đò ngang nhất ở Hà Tĩnh) phục vụ cho gần 400 hộ dân bị chia cắt ở bên kia sông Ngàn Sâu, cụ Trần Thị Sáng (70 tuổi), người chèo đò ở bến đò số 3 cho biết: “Vợ chồng chúng tôi làm nghề này đã 20 năm rồi, dân ở đây khổ lắm, không có cầu nên người hay xe cộ muốn qua sông thì phải đi đò. Mùa mưa nước mà dâng lên khoảng 2m thì không được đi nữa. Học sinh cũng phải nghỉ học. Đêm chúng tôi cũng phải trực ở đây để lỡ có ai bệnh tật, đi bệnh viện cấp cứu thì chở họ đi”.

Khó khăn chồng chất khó khăn bởi chỉ cần một trận lụt quét qua thì mọi thứ người dân gây dựng bấy lâu bị “nhà nước” (nước lũ) cướp mất trắng. Cũng chính vì vậy mà cơ sở hạ tầng của Hương Thủy xuống cấp rất nhanh. Cái vòng luẩn quẩn ấy khiến Hương Thủy đã nghèo, đã khó lại càng nghèo khó hơn và công cuộc xây dựng NTM cũng vì thế càng nặng nề hơn.

Tiêu chí nhà ở dân cư của Hương Thủy đang là thách thức lớn vì có tới 544 nhà chưa đạt tiêu chuẩn, trong đó có 234 ngôi nhà tạm, dột nát

“Người ta đi 3 bước thì mình đi 1 bước”

Do không có tiềm lực, không có tiềm năng, mô hình kinh tế ít, đời sống nhân dân còn thấp…nên Hương thủy đang phải đối mặt với nhiều thách thức khi thực hiện các tiêu chí cần nguồn vốn lớn. Việc tìm nguồn lực để đầu tư cơ sở hạ tầng, xây dựng các công trình thiết yếu đang là bài toán khó giải đối với xã miền núi đặc biệt khó khăn này.

Từ khi bước vào công cuộc xây dựng NTM đến nay, việc huy động nguồn lực trong dân của Hương Thủy là tương đối lớn nhưng người dân chỉ có đất để hiến, có ngày công để đóng góp chứ không có tiền mặt. Hiện nay, thu nhập bình quân đầu người của Hương Thủy mới đạt 17 triệu đồng/người/năm, tỷ lệ hộ nghèo đang chiếm 12,8%.

Trong khi đó, các tiêu chí như giao thông Hương Thủy mới hoàn thành được 25%, thủy lợi mới đạt được 11%, tiêu chí cơ sở vật chất văn hóa đang là con số không vì xã chưa có nhà văn hóa cộng đồng, nhà văn hóa của 9/9 thôn chưa đảm bảo, tiêu chí nhà ở dân cư mới đạt được 53,4% (còn lại 544/1.167 ngôi nhà đạt đủ các tiêu chí theo quy định, trong đó có 234 nhà tạm, dột nát).

Ngoài ra, tiêu chí môi trường cũng là tiêu chí “khó nuốt” của Hương Thủy, xã không thể thành lập được HTX môi trường vì đặc trưng địa hình của xã là đồi, núi, lưng đồi nên không thể thu gom rác giống như những địa phương khác. Cũng vì vậy mà phần lớn người dân không có điều kiện để dùng nước sạch mà phải dùng nước giếng đào, giếng khoan. Đường làng, ngõ xóm chưa đạt xanh – sạch – đẹp, nhiều tuyến đường người dân còn vứt rác bừa bãi, xả thải ra mặt đường, nhiều hộ dân chăn nuôi chưa qua bể xử lý biogas…

Ông Nguyễn Ngọc Thọ chia sẻ: “Đầu năm thì Hương Thủy đạt được 5 tiêu chí, đến giờ mới thêm 2 tiêu chí nữa, phải cố gắng lắm xã mới thoát ra khỏi tốp đuôi của tỉnh. Những tiêu chí dễ, phải chi ít tiền thì xã làm rồi, chỉ còn những tiêu chí khó, cần nhiều tiền nữa, chúng tôi không biết huy động nguồn ở đâu để mà làm nữa. Trong nghị quyết đại hội đảng bộ xã thì đề ra quyết tâm là năm 2020 về đích NTM nhưng theo nhận định của huyện thì Hương Thủy chưa thể về đích năm này được. Không phải ngẫu nhiên huyện đưa ra nhận định như vậy. Tuy nhiên, xã cũng phải cố gắng thôi, người ta đi 3 bước thì mình đi 1 bước, chậm mà chắc”.

Hạnh Nguyên