Gia đình, nhà trường phải là “mắt xích” bảo vệ trẻ em

Khoảng trống trong phòng, chống đuối nước trẻ em

Ngày 11/11, trước diễn biến mưa lớn và nguy cơ lũ quét, sạt lở đất, ngập úng, UBND tỉnh Khánh Hòa đã yêu cầu các địa phương chủ động triển khai phương án ứng phó, tổ chức chốt chặn tại những khu vực ngập sâu, ngầm tràn, nơi có dòng nước chảy xiết. Trẻ em được xác định là một trong những nhóm cần ưu tiên bảo vệ, sơ tán khỏi khu vực nguy hiểm.

Thực tế cho thấy, trong mùa mưa lũ, những khu vực tưởng chừng quen thuộc như ao hồ, sông suối, kênh mương có thể trở nên nguy hiểm chỉ sau một trận mưa lớn. Nước dâng nhanh, dòng chảy mạnh, các hố sâu hoặc miệng cống bị che khuất bởi nước ngập đều có thể trở thành những chiếc bẫy đối với trẻ em. Nguy cơ càng tăng khi trẻ tự ý vui chơi, đi lại hoặc tò mò tiếp cận các khu vực ngập nước mà không có sự giám sát của người lớn.

Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) cho biết, mỗi năm Việt Nam có khoảng 2.000 trẻ em tử vong do tai nạn thương tích, trong đó đuối nước chiếm tỷ lệ đáng báo động. Nhiều vụ tai nạn thương tâm xảy ra tại sông, hồ, ao, kênh, rạch, những địa điểm quen thuộc trong đời sống sinh hoạt của người dân.

Thời gian qua, Chính phủ cùng các bộ, ngành và địa phương đã triển khai nhiều chương trình, sáng kiến nhằm giảm thiểu tai nạn thương tích, tăng cường phòng, chống đuối nước trẻ em. Trong đó, dạy bơi và trang bị kỹ năng sinh tồn trong môi trường nước được xác định là những giải pháp quan trọng. Nhiều địa phương đã tổ chức các lớp dạy bơi miễn phí hoặc với chi phí phù hợp, tạo điều kiện để trẻ em, nhất là trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, được tiếp cận với kỹ năng cần thiết.

Tuy nhiên theo đại diện Cục Bà mẹ và Trẻ em, công tác phòng, chống đuối nước vẫn đối mặt với nhiều khó khăn. Việc triển khai các chương trình tại cơ sở chưa đồng bộ, cơ sở hạ tầng bảo đảm an toàn ở nhiều khu vực còn hạn chế. Đáng chú ý, nhận thức và kỹ năng phòng tránh, cứu hộ, sơ cứu của cộng đồng, đặc biệt là phụ huynh và giáo viên, vẫn cần tiếp tục được nâng cao.

Theo ông Đinh Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em - Bộ Y tế, việc thiếu các biện pháp an toàn tại khu vực sông, suối, ao hồ không chỉ gây nguy hiểm cho trẻ em mà còn tiềm ẩn rủi ro đối với cả người dân và những người tham gia cứu hộ. Vì vậy, các địa phương cần triển khai đồng bộ các giải pháp như cắm biển cảnh báo, bố trí sẵn thiết bị cứu hộ, đồng thời tăng cường dạy bơi, dạy kỹ năng an toàn trong môi trường nước, kỹ năng cứu hộ và sơ cấp cứu cho trẻ em.

"Không phải ai biết bơi cũng có thể an toàn tuyệt đối, nhưng nếu được trang bị kỹ năng an toàn dưới nước thì khả năng bảo vệ tính mạng sẽ cao hơn rất nhiều. Hiện nay, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế đã ban hành các hướng dẫn, giáo trình liên quan đến dạy bơi và kỹ năng an toàn trong môi trường nước. Tuy nhiên, việc triển khai cần được đẩy mạnh hơn nữa trên phạm vi cả nước", ông Đinh Anh Tuấn cho biết.

Gia đình, nhà trường là tuyến phòng ngừa đầu tiên

Từ thực trạng trên có thể thấy, công tác phòng, chống đuối nước không thể chỉ trông chờ vào các chương trình của cơ quan chức năng mà cần bắt đầu từ chính môi trường sống và sinh hoạt hằng ngày của trẻ. Trong đó, gia đình và nhà trường giữ vai trò đặc biệt quan trọng, bởi đây là hai môi trường trực tiếp hình thành nhận thức, kỹ năng và hành vi của trẻ em.

Đối với gia đình, việc giám sát trẻ cần được thực hiện thường xuyên, nhất là trong dịp nghỉ hè hoặc khi trẻ tham gia các hoạt động ngoài trời. Phụ huynh không nên chủ quan khi trẻ đã biết bơi hoặc cho rằng con chỉ vui chơi gần bờ thì không có nguy cơ gặp tai nạn. Các nguồn nước trong gia đình như giếng, bể chứa, ao hồ cần được che đậy, rào chắn; không để trẻ tự ý tiếp cận những khu vực nguy hiểm.

Quan trọng hơn, cha mẹ cần chủ động hướng dẫn con nhận biết nguy cơ, không tự ý tắm sông, hồ, ao, suối; không vui chơi tại khu vực có biển cảnh báo hoặc dòng nước chảy xiết. Trẻ cũng cần được hướng dẫn cách hô hoán, gọi người lớn và lực lượng cứu hộ khi phát hiện người gặp nạn, tuyệt đối không tự ý nhảy xuống nước cứu người khi chưa có kỹ năng và phương tiện bảo hộ phù hợp.

Trong khi đó, nhà trường cần đưa giáo dục phòng, chống đuối nước trở thành nội dung thường xuyên trong chương trình giáo dục kỹ năng sống, hoạt động ngoại khóa và sinh hoạt học sinh. Việc tuyên truyền cần đi đôi với thực hành, giúp trẻ không chỉ ghi nhớ các nguyên tắc an toàn mà còn biết vận dụng vào những tình huống cụ thể.

Theo các chuyên gia, một trong những yêu cầu quan trọng hiện nay là đổi mới hoạt động truyền thông, đưa kiến thức phòng, chống đuối nước đến từng gia đình, trường học và khu dân cư. Tuyên truyền không nên chỉ tập trung vào những đợt cao điểm mùa hè hay sau khi xảy ra tai nạn, mà phải được duy trì thường xuyên, liên tục.

Cùng với các phương thức truyền thống, mạng xã hội và nền tảng số cần được khai thác để lan tỏa video hướng dẫn kỹ năng an toàn dưới nước, tình huống cảnh báo và thông điệp dành cho phụ huynh. Các tổ chức đoàn thể tại địa phương cũng cần phát huy vai trò trong vận động người dân xây dựng gia đình an toàn, cộng đồng an toàn, chủ động rà soát và cảnh báo những địa điểm tiềm ẩn nguy cơ.