Giám sát lương, thưởng Tết
Cứ mỗi dịp Tết đến Xuân về, tiền lương và thưởng lại trở thành vấn đề được dư luận quan tâm. Với công nhân, người lao động, tất cả đều trông ngóng “Tết này có đủ tiền về quê, có đủ trang trải những chi phí dồn nén suốt một năm?”. Đối với doanh nghiệp, lại là bài toán cân đối dòng tiền, giữ chân người lao động và duy trì sản xuất sau kỳ nghỉ Tết. Chính ở giao điểm ấy, vai trò giám sát của MTTQ và các cơ quan giám sát các cấp trở nên đặc biệt quan trọng.
Những năm gần đây, tình trạng chậm lương, nợ thưởng, thậm chí “im lặng đến sát Tết” của một số doanh nghiệp không chỉ gây bức xúc mà còn tiềm ẩn nguy cơ tranh chấp, ngừng việc tập thể. Bởi vậy, việc TPHCM và Hà Nội đồng loạt triển khai các kế hoạch giám sát lương, thưởng Tết 2026 cho thấy một bước chuyển rõ rệt: không chờ “có chuyện mới xử lý”, mà chủ động can thiệp sớm để ngăn rủi ro từ gốc. Điểm đáng chú ý là cách làm không dừng ở những văn bản nhắc nhở chung chung. Trong khi TPHCM triển khai song song hai hình thức: khảo sát gián tiếp qua báo cáo doanh nghiệp và giám sát trực tiếp tại các đơn vị có nhiều lao động hoặc có nguy cơ nợ lương, nợ thưởng. Hà Nội chọn việc lập các đoàn giám sát liên ngành, có sự tham gia của công đoàn, bảo hiểm xã hội, chính quyền địa phương…Các địa phương cho thấy quyết tâm rất cao để vừa kiểm tra tuân thủ pháp luật, vừa nắm bắt những vấn đề thực tế trong nhà máy, xưởng sản xuất ở địa phương mình.
Tại TP Hà Nội, yêu cầu rà soát lại thỏa ước lao động tập thể, quy chế trả lương, quy chế thưởng cho thấy rõ nội dung đã được thỏa thuận và phải được thực hiện đúng cam kết. Minh bạch sớm kế hoạch chi trả, thông tin rõ thời điểm trả lương, thưởng chính là điều kiện cần thiết để người lao động yên tâm làm việc trong những tháng cuối năm nhiều áp lực. Tại TPHCM, tác động của việc công khai sớm lương, thưởng Tết được MTTQ thành phố đặc biệt quan tâm. Chỉ cần chậm trễ hoặc thông tin mập mờ, tâm lý lo lắng lập tức lan nhanh trong xưởng, kéo theo hiệu suất lao động giảm sút; thậm chí sẽ nảy sinh xu hướng “nhảy việc” sau Tết. Ngược lại, khi doanh nghiệp thông báo rõ ràng, dù mức thưởng không cao, người lao động vẫn có cơ sở để tính toán, chủ động chi tiêu và lựa chọn.
Theo khảo sát mức thưởng Tết Nguyên đán 2026 bình quân tại TPHCM đạt hơn 12 triệu đồng/người, giảm nhẹ so với năm trước. Con số này phản ánh khá trung thực sức chịu đựng tài chính của doanh nghiệp trong bối cảnh đơn hàng và chi phí còn nhiều biến động. Nhưng điều quan trọng hơn không nằm ở cao hay thấp, mà ở đủ hay thiếu, đúng hẹn hay chậm trễ. Với phần lớn công nhân nhập cư, chỉ một “điểm gấp khúc” nhỏ về thu nhập cuối năm cũng có thể trở thành “đứt gãy” trong quan hệ lao động nếu không được xử lý kịp thời. Ở chiều ngược lại, nhiều doanh nghiệp đã nhìn thưởng Tết như một khoản đầu tư chiến lược. Những khoản chi hàng trăm, hàng nghìn tỉ đồng để thưởng cho người lao động không chỉ mang ý nghĩa phúc lợi, mà còn là cách giữ chân lực lượng lao động lành nghề, bảo đảm nhịp sản xuất ngay sau Tết. Doanh nghiệp giữ được người sẽ có lợi thế rõ rệt trong quý đầu năm, khi thị trường bắt đầu khởi sắc trở lại. Tuy nhiên, giám sát lương, thưởng Tết không nên chỉ dừng ở so sánh mức thưởng. Điều cốt lõi là theo dõi sát diễn biến quan hệ lao động, phát hiện sớm nguy cơ tranh chấp, chủ động đối thoại khi doanh nghiệp gặp khó khăn thực sự. Vai trò “trung gian” của chính quyền, MTTQ và tổ chức công đoàn không chỉ là kiểm tra, xử phạt, mà còn là hỗ trợ để tránh kịch bản xấu nhất: ngừng việc tập thể, đình công kéo dài.
Giám sát lương, thưởng Tết, làm tốt công tác này sẽ không chỉ là sự chăm lo cho người lao động, mà còn là điều kiện để thị trường lao động vận hành trơn tru sau Tết. Tránh tổn thương cho đời sống mưu sinh của cả người lao động và hoạt động doanh nghiệp. Rõ ràng, việc chủ động và minh bạch trong lương thưởng Tết góp phần quan trọng để giữ chân người lao động.
