Giám sát việc sử dụng hiệu quả từng đồng vốn trong các dự án đầu tư công

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định một trong ba đột phá chiến lược của nhiệm kỳ này là: “Tiếp tục hoàn thiện đồng bộ và đột phá mạnh mẽ trong xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội; nhất là kết cấu hạ tầng giao thông đa phương thức, hạ tầng công nghệ phục vụ quá trình quản lý, quản trị và kiến tạo phát triển; hạ tầng phục vụ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, thích ứng với biến đổi khí hậu; hạ tầng văn hóa, giáo dục, thể thao.”.

Việc đẩy mạnh hoàn thiện và xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ là một chủ trương lớn và đúng đắn của Đảng; bởi có phát triển hạ tầng mới là bước đệm quan trọng cho phát triển kinh tế- xã hội của đất nước. Tuy nhiên, cùng với việc đẩy mạnh phát triển hạ tầng đồng bộ, thời gian tới sẽ có nhiều dự án lớn được triển khai. Vấn đề đặt ra là, làm sao để giám sát việc sử dụng những đồng tiền ngân sách một cách hiệu quả tại các dự án lớn?

Tại Hội nghị toàn quốc về đẩy mạnh phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công năm 2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cũng đã yêu cầu Bộ Tài chính tham mưu Chính phủ có văn bản gửi KTNN đề nghị đánh giá hiệu quả các dự án đầu tư công khi tiến hành kiểm toán.

Để nhanh chóng triển khai những “đề bài” lớn từ Chính phủ, mới đây, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa đã chủ trì buổi làm việc với lãnh đạo KTNN mở rộng. Một trong những chủ đề của cuộc làm việc chính là: bàn bạc về việc kiểm toán đánh giá hiệu quả các dự án đầu tư công theo như “đặt hàng” từ Chính phủ. Ông Nguyễn Hữu Nghĩa lưu ý: Đây là nhiệm vụ quan trọng và phải thực hiện ngay trong năm 2026 để báo cáo cấp có thẩm quyền. Mục tiêu của cuộc kiểm toán là đánh giá hiệu quả của dự án, với trọng tâm là hiệu quả kinh tế - xã hội sau một thời gian hoàn thành, đưa vào khai thác, sử dụng.

Ngay sau cuộc họp, nhiều nội dung công việc của các đơn vị và mốc thời gian đã được Tổng Kiểm toán nhà nước ấn định. Theo đó, Vụ Tổng hợp có trách nhiệm ban hành ngay công văn hướng dẫn các đơn vị đánh giá, thu thập thông tin, lựa chọn dự án theo hướng các dự án đã được KTNN kiểm toán và đưa vào khai thác, sử dụng trong giai đoạn 2015-2025. Trong đó, ưu tiên chọn dự án nhóm A trở lên tại thời điểm phê duyệt chủ trương đầu tư; dự án có dấu hiệu không đạt hiệu quả kinh tế - xã hội đã đề ra; có dấu hiệu lãng phí, kém hiệu quả qua thu thập thông tin từ hoạt động kiểm toán, quan sát và các kênh truyền thông.

Cùng với đó, mỗi KTNN chuyên ngành, KTNN khu vực lựa chọn ít nhất 5 dự án do đơn vị chủ trì kiểm toán. Trên cơ sở đó, các KTNN chuyên ngành, khu vực phối hợp lựa chọn số lượng, quy mô để thống nhất danh mục dự án thực hiện kiểm toán, hoàn thành trước ngày 15/5.

Song song với đó, Vụ Chế độ và Kiểm soát chất lượng kiểm toán phối hợp với các KTNN chuyên ngành, khu vực xây dựng hướng dẫn, thủ tục, quy trình, khung tiêu chí chung đánh giá hiệu quả các dự án đầu tư; trong đó lưu ý lượng hóa được tiêu chí để đánh giá hiệu quả, bảo đảm bộ tiêu chí ban hành khoa học, khả thi; hoàn thành trước ngày 15/6… KTNN sẽ xây dựng báo cáo kiểm toán chuyên đề toàn ngành KTNN sau khi hoàn thành các cuộc kiểm toán, nhằm cung cấp bức tranh tổng thể, có chiều sâu về hiệu quả đầu tư công.

Việc khẩn trương vào cuộc thực hiện chỉ đạo từ Trung ương đã càng khẳng định quyết tâm nỗ lực của KTNN trong việc đánh giá chuyên sâu hiệu quả đầu tư và tác động kinh tế - xã hội của các dự án. Nó không chỉ thể hiện quyết tâm góp sức cho một nên tài chính minh bạch, bền vững của KTNN mà còn giúp KTNN thực hiện tốt chức năng giám sát, phát hiện sớm rủi ro để hạn chế thất thoát, tham nhũng, lãng phí, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đầu tư công.