Giám tuyển giúp tăng trải nghiệm ở bảo tàng
Hoạt động giám tuyển đã và đang diễn ra mạnh mẽ tại các bảo tàng ở Việt Nam thông qua việc kể chuyện trưng bày, diễn giải nội dung, thiết kế không gian, kết nối cộng đồng và thúc đẩy chuyển đổi số. Qua đó, hướng tới mục tiêu tăng “chất” trưng bày, thu hút khách tham quan.
Một tác phẩm nghệ thuật hiện hữu trọn vẹn không chỉ do nghệ sĩ sáng tạo mà còn rất cần sự tiếp nhận của công chúng. Giám tuyển chính là cầu nối, người dẫn dắt sự gặp gỡ tác phẩm và công chúng. Trong sự phát triển của nghệ thuật đương đại, giám tuyển đang trở thành một lực lượng và một yêu cầu quan trọng, cần thiết.
Trong tháng 4, tiếp nối thành công của chuyên đề “Giám tuyển bảo tàng: Thực hành đương đại và tương lai sáng tạo” tổ chức tại Bảo tàng TPHCM, chuỗi sinh hoạt chuyên đề về giám tuyển tiếp tục được tổ chức tại Hà Nội và Đà Nẵng vừa qua đã thu hút sự tham gia của đông đảo chuyên gia, nhà nghiên cứu và cán bộ bảo tàng trên cả nước.
Tại Bảo tàng Hà Nội, chuyên đề “Giám tuyển: Thiết chế và chính sách” tập trung làm rõ vai trò của giám tuyển trong hệ thống bảo tàng công lập, đặc biệt trong bối cảnh đổi mới cơ chế quản lý và vận hành. Trong khi đó, tại Đà Nẵng, chuyên đề “Giám tuyển: Di sản, cộng đồng và diễn ngôn khu vực” mở rộng cách tiếp cận, nhấn mạnh mối liên kết giữa bảo tàng với cộng đồng và bối cảnh văn hóa - xã hội địa phương.
Thực tế thời gian qua cho thấy, hoạt động giám tuyển đã và đang diễn ra mạnh mẽ tại các bảo tàng ở Việt Nam thông qua việc kể chuyện trưng bày, diễn giải nội dung, thiết kế không gian, kết nối cộng đồng và thúc đẩy chuyển đổi số. Đáng chú ý, công tác giám tuyển không chỉ là vai trò của cá nhân mà được triển khai theo mô hình tập thể, bao gồm ban lãnh đạo, hội đồng khoa học, các nhà nghiên cứu, cán bộ giáo dục, cán bộ sưu tập, đội ngũ trưng bày và đại diện cộng đồng. Thông qua các phiên trao đổi và tọa đàm, thuật ngữ “giám tuyển” được nhìn nhận rõ ràng hơn, góp phần củng cố năng lực giám tuyển trong tổ chức, đồng thời mở ra nhiều hướng tiếp cận mới trong vận hành bảo tàng.
Bên cạnh những kết quả tích cực, các chuyên gia cũng chỉ ra nhiều vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện: Xác định rõ vai trò của giám tuyển trong bảo tàng công lập tại Việt Nam; Xây dựng lộ trình phát triển chuyên môn cho đội ngũ giám tuyển; Tăng cường kết nối giữa sưu tập, cộng đồng, giáo dục, thiết kế và công nghệ; Nâng cao vai trò của bảo tàng như một đối tác học tập, củng cố niềm tin công chúng trong bối cảnh truyền thông thay đổi nhanh chóng.
Theo đó, vấn đề được chú trọng là cần đẩy mạnh chuyển đổi số, mở rộng trải nghiệm bảo tàng; Ứng phó rủi ro và đảm bảo tính liên tục của sưu tập; Phát triển nhóm công chúng trẻ như Gen Z và Gen Alpha; Tăng cường vai trò của cộng đồng trong toàn bộ vòng đời dự án; Xây dựng mô hình huy động nguồn lực và quản lý tài chính bền vững. Các ý kiến cũng nhấn mạnh, trong tương lai, bảo tàng không chỉ là nơi lưu giữ di sản mà cần trở thành một nền tảng xã hội - giáo dục - sáng tạo, góp phần tích cực vào sự phát triển của cộng đồng.
Những sinh hoạt chuyên đề giám tuyển bảo tàng vừa qua đã mang đến nhiều trao đổi sâu sắc, đa chiều xoay quanh vai trò của giám tuyển trong bối cảnh đổi mới hoạt động bảo tàng, từ lý luận đến thực tiễn triển khai. Những góc nhìn trong nước và quốc tế đã góp phần mở rộng cách tiếp cận, hướng tới xây dựng một hệ sinh thái bảo tàng chuyên nghiệp, hiện đại và gắn kết hơn với công chúng. Với nhiều ý kiến thảo luận sôi nổi, thiết thực, sinh hoạt chuyên môn này được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy quá trình hoàn thiện năng lực giám tuyển, từng bước nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống bảo tàng tại Việt Nam.
