Gieo mầm thi ca trong thế giới tuổi thơ

Ba tập thơ thiếu nhi gồm: “Chuyện Mây nhỏ đi tìm Bài Thơ” của Hoa Cúc, “Có một Trái Đất phẳng trong mắt em” của Lý Thăng Long và “Thế giới đảo ngược” của Nguyễn Quỳnh Mai. Ba giọng điệu khác nhau nhưng cùng gặp nhau ở nhịp thơ trong trẻo, dễ đọc thành tiếng, dễ thuộc và giàu sức gợi - yếu tố làm nên sức sống lâu bền của thơ dành cho trẻ em.

Ở “Chuyện Mây nhỏ đi tìm Bài Thơ”, những câu thơ ngắn, đều nhịp, giàu âm thanh mở ra một thế giới gần gũi đến mức có thể chạm tay: “Bánh mì giòn rôm rốp/ Trang sách sột soạt kêu/ Chiếc bóng thì nhảy nhót/ Đàn kiến thích leo trèo…”

Những tiếng “rôm rốp”, “sột soạt” vang lên như một trò chơi ngôn ngữ. Trẻ em có thể đọc thành tiếng, lẩm nhẩm một mình hay bật cười vì âm thanh ấy gợi hình, gợi chuyển động. Thơ không ở đâu xa, mà nằm trong chiếc răng sún, ổ bánh mì, giọt sương buổi sớm. Nhịp điệu đều đặn khiến bài thơ dễ nhớ, như một bài đồng dao mới của đời sống hôm nay. Chính từ những điều bình dị ấy, hạt mầm yêu thơ được gieo xuống tự nhiên, không cần lên lớp hay giảng giải.

Nếu Hoa Cúc chọn cách chạm vào thế giới bằng âm thanh và chuyển động, thì “Có một Trái Đất phẳng trong mắt em” của Lý Thăng Long lại mang giọng điệu lắng hơn, nhưng vẫn giữ được nhạc tính mềm mại: “Tôi cứ mãi tự hỏi lòng/ Khung trời nào là xa nhất/ Nơi thế giới phẳng trong đáy mắt em?”

Câu thơ ngân dài, để lại dư âm. Ở đó, nhịp điệu không chỉ giúp trẻ dễ thuộc mà còn nâng đỡ những suy tư đầu đời về thế giới, về môi trường sống, về sự kết nối giữa con người với con người. Một “Trái Đất phẳng” trong đáy mắt em bé không phải là luận đề khoa học, mà là hình ảnh của khát vọng nhìn thế giới bằng ánh nhìn hồn nhiên, không chia cắt. Thi ca vì thế trở thành con đường nhẹ nhàng để trẻ chạm vào những vấn đề lớn mà không bị áp lực bởi khái niệm nặng nề.

Giàu tưởng tượng và tinh nghịch hơn là “Thế giới đảo ngược” của Nguyễn Quỳnh Mai - tập thơ từng đoạt giải Ba Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ Nhất (2023-2025). Tác giả từng chia sẻ rằng song song với thế giới người lớn đang sống còn có một thế giới khác: thế giới dưới góc nhìn của trẻ thơ, nơi vết nứt hóa thành dòng sông, vũng nước là đại dương, chiếc lá vàng chao nghiêng thành con thuyền cướp biển, và chú mèo sưởi nắng có thể là quái vật khổng lồ.

Trong 26 bài thơ của tập sách, “thế giới đảo ngược” hiện ra hồn nhiên mà giàu sáng tạo: “Em trai tớ biết nhảy/ Mà chưa biết đứng đâu/ Tớ rủ em đi câu/ Được cá voi trên núi”.

Sự đảo chiều ấy không nhằm gây rối trí, mà mở ra không gian tự do của trí tưởng tượng. Ở đó, trẻ được quyền mơ “sống trăm tuổi”, được chứng kiến chuột mở tiệc trên gác xép, được tin vào đũa thần và phép màu. Đó là thế giới “mãi mãi chỉ tồn tại trong tuổi thơ”, nhưng lại nuôi dưỡng những hạt mầm cảm xúc bền lâu.

Thơ cho thiếu nhi hôm nay không còn dừng ở những vần điệu ru ngủ hay dạy điều hay lẽ phải một cách trực tiếp. Thơ mở ra không gian đa thanh, hòa nhịp cùng đời sống hiện đại của trẻ em. Một bài thơ được yêu thích hôm nay có thể trở thành ký ức ấm áp theo các em suốt nhiều năm sau. Gieo mầm thi ca vì thế không chỉ là câu chuyện của xuất bản, mà là hành trình bền bỉ bồi đắp năng lực cảm xúc cho thế hệ tương lai.

Đại diện NXB Kim Đồng cho biết, xuất bản những tập thơ mới trong bối cảnh hiện nay với mong muốn việc nuôi dưỡng thói quen đọc và thuộc thơ từ sớm không chỉ giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, mà còn bồi đắp năng lực cảm xúc - nền tảng quan trọng để các em biết lắng nghe, biết yêu thương và giàu mơ ước. Khi những vần thơ được gieo xuống đúng lúc, thế giới tuổi thơ sẽ luôn có chỗ cho ánh sáng của thi ca.