Giữ độc giả nhí trong kỷ nguyên số

Thách thức từ sự thay đổi của độc giả nhỏ tuổi

Trước đây, sách là một trong những phương tiện giải trí và khám phá thế giới của trẻ em thì hiện nay, sách phải cạnh tranh với nhiều loại hình nội dung khác. Chỉ cần vài thao tác đơn giản, trẻ có thể tiếp cận những video, trò chơi hay nội dung trực tuyến hấp dẫn.

Trong bối cảnh đó, điều lo ngại về việc văn học thiếu nhi đang dần mất đi vị trí vốn có. Tuy nhiên, một số nhà văn cho rằng công nghệ không phải là nguyên nhân khiến trẻ em xa rời sách. Vấn đề nằm ở việc người lớn và những người làm văn học đã thực sự hiểu trẻ em hôm nay hay chưa.

Theo nhà thơ Lữ Mai, công nghệ đang thay đổi cách trẻ em tiếp nhận thế giới nên văn học thiếu nhi chắc chắn cũng phải thay đổi để gần hơn với nhịp sống hôm nay. điều cốt lõi không hẳn là chạy đua mà là tạo ra những giá trị khó thay thế. Sách thiếu nhi hôm nay cần giàu tính đối thoại hơn, giàu hình ảnh hơn, nhịp điệu nhanh hơn và chạm tới những vấn đề trẻ em thực sự quan tâm: cô đơn trong thế giới số, tình bạn, gia định, thiên nhiên, trí tưởng tượng, lòng trắc ẩn. Bên cạnh đó, người viết cũng cần cởi mở với các hình thức thể hiện mới: sách tranh, sách tương tác, sách nói, hoạt hình chuyển thể… để văn học có thể bước ra khỏi trang giấy và đồng hành cùng trẻ em trong nhiều không gian khác nhau.

Cùng quan điểm, nhà văn Phụng Thiên cho rằng, trong kỷ nguyên màn hình và thiết bị thông minh, văn học thiếu nhi cần minh họa sinh động, sách tương tác, thậm chí phiên bản điện tử có âm thanh hoặc trò chơi nhỏ. Nhưng quan trọng hơn, sách phải tạo ra trải nghiệm mà công nghệ không thay thế được: sự ấm áp của trí tưởng tượng, cảm giác đồng hành cùng nhân vật. Văn học thiếu nhi nên trở thành “người bạn” giúp trẻ cân bằng giữa thế giới số và thế giới mơ mộng.

Gieo ước mơ và sự tử tế vào tâm hồn trẻ nhỏ

Dù đối mặt với nhiều thách thức trong thời đại số, các tác giả viết cho thiếu nhi đều có chung mong muốn đưa đến cho độc giả nhỏ tuổi những giá trị nhân văn bền vững. Đó không chỉ là những câu chuyện để giải trí mà còn là hành trình nuôi dưỡng trí tưởng tượng, khơi dậy lòng yêu thương và giúp trẻ em hình thành nhân cách.

Đó cũng là lý do nhiều tác phẩm thiếu nhi hiện nay không chỉ hướng đến việc kể những câu chuyện hấp dẫn mà còn chú trọng khơi gợi cảm xúc và truyền tải những bài học nhân văn một cách tự nhiên. Thay vì áp đặt hay giáo điều, các tác giả lựa chọn cách đồng hành cùng trẻ em, để những giá trị tốt đẹp được thấm vào tâm hồn qua từng trang sách.

Theo nhà văn Phụng Thiên, điều anh luôn muốn gửi gắm qua các sáng tác là niềm tin vào sức mạnh của trí tưởng tượng. Bởi trí tưởng tượng giúp trẻ em khám phá thế giới theo cách riêng, mở rộng những giới hạn của nhận thức và nuôi dưỡng những ước mơ đẹp. Mỗi câu chuyện đều có thể trở thành đôi cánh đưa các em đến với những chân trời mới, giúp các em tin rằng mình có thể viết nên câu chuyện của chính cuộc đời mình.

Trong khi đó, nhà thơ Lữ Mai cho rằng văn học thiếu nhi cần góp phần bồi đắp cho trẻ một trái tim biết yêu thương và một tâm hồn biết rung động trước vẻ đẹp của cuộc sống. “Tôi muốn các em hiểu rằng thế giới được tạo nên bởi những điều lớn lao và cả từ những điều bé nhỏ, gần gũi, bình dị. Trong nhiều sáng tác của mình, tôi cũng muốn gieo vào tâm hồn trẻ nhỏ tình yêu quê hương, thiên nhiên và lòng biết ơn. Trẻ thơ biết rung động trước con người và cuộc sống sẽ lớn lên với trách nhiệm và nhân ái hơn. Với tôi, văn học thiếu nhi phần nào giúp các em trở thành những con người tử tế, giàu trí tưởng tượng và luôn biết mơ ước giữa cuộc sống nhiều biến động hôm nay”, Lữ Mai chia sẻ.

Trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng bởi công nghệ, văn học thiếu nhi vẫn giữ vai trò riêng. Những câu chuyện hay không chỉ giúp trẻ giải trí mà còn góp phần nuôi dưỡng trí tưởng tượng, lòng nhân ái và khát vọng sống đẹp. Đó chính là những hành trang quan trọng để các em bước vào tương lai với tâm hồn phong phú, biết mơ ước và biết sống tử tế.