Gỡ vướng chính sách, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa
Dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa cần hoàn thiện theo hướng tạo hành lang pháp lý đồng bộ, tháo gỡ những vướng mắc về cơ chế, chính sách và huy động nguồn lực, qua đó thúc đẩy công nghiệp văn hóa phát triển, đóng góp ngày càng lớn cho kinh tế và lan tỏa các giá trị văn hóa Việt Nam.
Chiều 10/8, tại TPHCM, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) phối hợp cùng UBND TPHCM tổ chức hội thảo lấy ý kiến góp ý Dự án Luật phát triển công nghiệp văn hóa khu vực miền Nam.
Tham dự hội thảo có ông Nguyễn Huy Dũng, Thứ trưởng Bộ VHTTDL; ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TPHCM; đại diện ngành VHTTDL các địa phương phía Nam, các chuyên gia, hiệp hội, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, công nghiệp văn hóa.
Hoàn thiện hành lang pháp lý cho công nghiệp văn hóa
Việc xây dựng dự án Luật phát triển công nghiệp văn hóa nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, đồng thời triển khai các chỉ đạo, kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam.
Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Huy Dũng, Thứ trưởng Bộ VHTTDL nhấn mạnh, công nghiệp văn hóa là ngành được lãnh đạo Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm, kỳ vọng sẽ đóng góp quan trọng vào sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
Theo lộ trình, dự án Luật phát triển công nghiệp văn hóa đang được nghiên cứu xây dựng theo trình tự rút gọn để kịp trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp tháng 10/2026.
Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng bày tỏ sự kỳ vọng sẽ nhận được nhiều ý kiến đóng góp thiết thực, hiệu quả từ những người trực tiếp làm việc trong ngành. Mục tiêu cốt lõi là đưa ra được những cơ chế, chính sách đột phá nhưng vẫn đảm bảo tính khả thi để thúc đẩy ngành công nghiệp này phát triển mạnh mẽ.
Tại hội thảo, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TPHCM cho biết, thành phố xác định công nghiệp văn hóa vừa đáp ứng yêu cầu phát triển lĩnh vực văn hóa; đồng thời là động lực tăng trưởng mới của kinh tế thành phố.
Với lợi thế về quy mô thị trường, nguồn nhân lực sáng tạo, cộng đồng doanh nghiệp và khả năng kết nối quốc tế, TPHCM đang tập trung xây dựng hệ sinh thái công nghiệp văn hóa theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại và có sức cạnh tranh trong khu vực.
Đây cũng là lĩnh vực thành phố có lợi thế, tiềm năng phát triển và đang từng bước hình thành những mô hình, phương thức hoạt động mới, qua đó đặt ra những yêu cầu ngày càng rõ hơn về cơ chế, chính sách và hành lang pháp lý.
Từ thực tiễn đó, thành phố cho rằng dự thảo Luật cần được thiết kế theo hướng không chỉ “quản lý” công nghiệp văn hóa, mà quan trọng hơn là “kiến tạo” thị trường và hệ sinh thái phát triển.
Phó Chủ tịch UBND TPHCM chỉ ra 4 nhóm vấn đề cần làm rõ để phát triển công nghiệp văn hóa. Thứ nhất, dự án luật cần tạo được những cơ chế có tính đột phá, đồng bộ và khả thi, không chỉ về tài chính mà cả về đất đai, quy hoạch, đầu tư, thuế, thủ tục hành chính, sở hữu trí tuệ và tiếp cận hạ tầng văn hóa. Qua đó, giảm chi phí gia nhập thị trường, khuyến khích đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp văn hóa.
Thứ hai, về không gian và hệ sinh thái phát triển cần có cơ sở pháp lý để hình thành và phát triển các trung tâm, cụm, khu công nghiệp văn hóa, tổ hợp sáng tạo văn hóa. Từ đó, hình thành hệ sinh thái liên kết giữa văn nghệ sĩ, người sáng tạo, doanh nghiệp, nhà đầu tư, cơ sở đào tạo, tổ chức trung gian và thị trường.
Thứ ba, về huy động và phát huy các nguồn lực xã hội cần có cơ chế cụ thể thúc đẩy hợp tác công – tư và xã hội hóa trong đầu tư, quản lý, khai thác các thiết chế và hạ tầng văn hóa. Đặc biệt, cần cụ thể hóa tư duy Nhà nước đầu tư và kiến tạo, doanh nghiệp tham gia đầu tư, cộng đồng cùng tham gia phát triển và thụ hưởng.
Thứ tư, Luật cần có cách tiếp cận mở đối với sự giao thoa giữa văn hóa, công nghệ, kinh tế số và trí tuệ nhân tạo; tạo dư địa pháp lý cho các mô hình kinh doanh, phương thức sáng tạo, phân phối và tiêu dùng các sản phẩm văn hóa mới.
Cũng theo ông Nguyễn Mạnh Cường, dự thảo luật cần tạo cơ sở thúc đẩy liên kết vùng, để mỗi địa phương phát huy bản sắc, thế mạnh và lợi thế riêng; đồng thời cùng tham gia vào các chuỗi giá trị văn hóa, du lịch, sáng tạo và thị trường chung của vùng và quốc gia.
Tháo gỡ các “điểm nghẽn”, làm rõ các “điểm mờ”
Tại hội thảo, bà Huỳnh Ngọc Vân, Giám đốc Bảo tàng Áo dài chia sẻ, nhìn từ hệ thống các bảo tàng tại TPHCM, cho thấy cần sự tự chủ và đổi mới sáng tạo để phát triển. "Trước đây, tôi từng là Giám đốc Bảo tàng Chứng tích chiến tranh. Chúng tôi đã nỗ lực trong nhiều năm để tự chủ được tài chính. Gần đây, bảo tàng tiếp tục kết nối phát triển du lịch, văn hóa, tạo thêm nhiều nguồn thu cho bảo tàng, giúp tổng doanh thu hiện đã tăng 200%", bà Vân cho biết.
Từ câu chuyện của Bảo tàng Chứng tích chiến tranh, bà Vân tiếp tục xây dựng nhiều chương trình, mô hình cho Bảo tàng Áo dài và đã phát huy được hiệu quả. Bà Vân hiến kế, để phát triển công nghiệp văn hóa thì yếu tố con người là quan trọng nhất. Do đó, ngành VHTTDL cần bồi dưỡng, trân trọng, phát huy hiệu quả nguồn nhân lực trong lĩnh vực, ngành nghề của mình, để đưa công nghiệp văn hóa nước nhà bước vào kỷ nguyên mới.
Nhiều ý kiến của đại diện tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực văn hóa tại hội thảo cũng góp ý dự án Luật cần được xây dựng theo hướng tạo một khung chính sách liên ngành, tháo gỡ các “điểm nghẽn”, làm rõ các “điểm mờ” và bổ sung các “khoảng trống” đã được nhận diện trong thực tiễn. Qua đó, khơi thông nguồn lực và thúc đẩy công nghiệp văn hóa trở thành một ngành kinh tế có đóng góp ngày càng quan trọng cho tăng trưởng đất nước.
Góp ý tại hội thảo, bà Huỳnh Phan Phương Hoàng, Phó Tổng giám đốc Công ty Vietravel nhìn nhận, các quy định của luật cần cập nhật về trí tuệ nhân tạo (AI), bởi hiện nay không chỉ lĩnh vực văn hóa, mà hầu hết các lĩnh vực đều chịu tác động chung của AI. Theo bà Hoàng, làm sao cần phát triển đồng đều giữa cả 3 trụ cột là doanh nghiệp-thị trường-dữ liệu và coi đây là thước đo để tạo ra giá trị cho doanh nghiệp, cũng như nền công nghiệp văn hóa nước nhà.
Theo ông Đoàn Đức Dương, đại diện Công ty CP Đất Việt, phát triển văn hóa khác với công nghiệp văn hóa. Phát triển văn hóa gắn liền nhiều hơn với gìn giữ, bảo tồn các giá trị truyền thống; còn định hướng công nghiệp văn hóa là tạo ra các giá trị hết sức cụ thể, trực tiếp cho kinh tế nước nhà. Chính vì vậy, ông Dương góp ý, dự thảo luật cần bổ sung các định nghĩa hết sức cụ thể để làm rõ, thiết chế hóa.
Đóng góp ý kiến tại hội thảo, ông Vương Duy Biên, nguyên Thứ trưởng Bộ VHTTDL đánh giá cao việc chỉ trong một thời gian ngắn cơ quan soạn thảo đã xây dựng được một dự thảo luật về công nghiệp văn hóa. Kết quả này thể hiện tinh thần làm việc của Bộ VHTTDL rất khẩn trương, tâm huyết. Về vai trò, vị trí của công nghiệp văn hóa, chỉ riêng giai đoạn 2018–2025, tỷ trọng công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 4-5% cho GDP, trong khi mục tiêu đặt ra đến năm 2030 là tối thiểu 7% GDP.
Ông Biên đặt kỳ vọng, với nguồn tài nguyên văn hóa phong phú, lực lượng sáng tạo trẻ, thị trường hơn 100 triệu dân cùng sự phát triển nhanh của công nghệ và kinh tế số, khi luật phát triển công nghiệp văn hóa có hiệu lực, triển khai trên thực tiễn sẽ giúp các tiềm năng này được khai thác tương xứng và đóng góp lớn hơn cho GDP nước nhà.
Tại hội thảo, nhiều ý kiến đại diện cơ quan quản lý nhà nước, địa phương, chuyên gia, hiệp hội, doanh nghiệp cũng góp ý Dự án Luật cần tiếp cận công nghiệp văn hóa từ góc độ phát triển một ngành kinh tế chiến lược theo chuỗi giá trị; đồng thời bảo đảm mục tiêu giải quyết những vấn đề liên ngành, then chốt và có khả năng tạo ra động lực phát triển mới.
Theo ông Nguyễn Huy Dũng, Thứ trưởng Bộ VHTTDL, các ý kiến của đại biểu tại hội thảo sẽ được tiếp thu đầy đủ để ban soạn thảo nghiên cứu, bổ sung vào quá trình hoàn chỉnh dự án luật. Ông Dũng khẳng định, dự án Luật hướng tới ba mục tiêu lớn, về xác lập vị trí của công nghiệp văn hóa trong cơ cấu kinh tế Việt Nam; Kết nối chuỗi giá trị để gia tăng giá trị kinh tế, xuất khẩu và thu hút đầu tư chiến lược. Đồng thời, lan tỏa bản sắc văn hóa Việt Nam, thương hiệu Việt Nam và sức mạnh mềm Việt Nam trên trường quốc tế.