Hà Nội: Nhiều “điểm nóng” úng ngập được kiểm soát, chuyển hướng sang chống ngập bền vững

Hà Nội dồn lực “giải bài toán” thoát nước

Năm 2025, ảnh hưởng của hoàn lưu bão số 10 và số 11, nhiều khu vực Hà Nội hứng lượng mưa 500-600 mm. Lượng mưa này vượt gần 200% năng lực thiết kế của hệ thống thoát nước, khiến toàn thành phố xuất hiện khoảng 220 điểm úng ngập cục bộ. Nước ngập không chỉ gây ùn tắc giao thông mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc đi lại, sinh hoạt và đời sống của người dân.

Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Trương Hải Long cho biết, úng ngập đang trở thành một trong những thách thức lớn đối với Thủ đô khi những trận mưa cực đoan xuất hiện với tần suất ngày càng cao.

Trước thực trạng đó, Thành ủy, HĐND và UBND TP Hà Nội xác định úng ngập là một trong 5 “điểm nghẽn” cần tập trung tháo gỡ.

Thành phố lập tức triển khai 10 dự án đầu tư xây dựng công trình khẩn cấp, gồm 5 dự án thoát nước và 5 hồ điều hòa, đặt mục tiêu hoàn thành trước mùa mưa năm 2026.

Đến nay, toàn bộ 10 dự án đã cơ bản hoàn thành và đưa vào vận hành. 5 hồ điều hòa gồm Phú Đô, Đồng Bông 2, Yên Nghĩa 1, Yên Nghĩa 2 và Thụy Phương.

5 dự án còn lại tập trung vào những khu vực có yêu cầu cấp thiết về tiêu thoát nước, gồm cải tạo hệ thống thoát nước hạ lưu sông Kim Ngưu; cải tạo kênh Thụy Phương kết nối sông Tô Lịch; cải tạo trạm bơm và hệ thống thoát nước khu vực Đại lộ Thăng Long; xử lý úng ngập khu vực Ngoại Giao Đoàn, Ressco Ecohome, Tây Hồ Tây; bổ sung trạm bơm điều tiết mực nước khu vực sông Tô Lịch.

Các công trình này tạo thêm năng lực trữ và tiêu nước, đồng thời tăng khả năng kết nối giữa các tuyến cống, kênh, hồ và trạm bơm hiện có.

Hiệu quả của các công trình đã được thể hiện qua những trận mưa lớn gần đây.

Sau hơn 4 tháng, các dự án đã phát huy hiệu quả rõ rệt. Nhiều khu vực từng được xem là “điểm nóng” úng ngập đã có chuyển biến rõ rệt. Thay vì ngập sâu và kéo dài, một số vị trí hiện chỉ còn ngập nhẹ, nước rút khoảng 30 phút sau khi mưa kết thúc. Đặc biệt, qua các trận mưa vừa qua, thành phố không còn xuất hiện những điểm ngập kéo dài gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến giao thông như trước.

Đây là kết quả bước đầu của việc đồng thời tăng năng lực tiêu thoát nước và thay đổi cách vận hành hệ thống.

Hà Nội đã hoàn thành duy tu, duy trì hệ thống thoát nước đô thị; phối hợp vận hành hệ thống thoát nước đô thị và nông thôn; chuyển đổi 21 tuyến mương tiêu nông nghiệp trong khu vực phát triển đô thị để tham gia tiêu thoát nước.

100% nhân lực, phương tiện và thiết bị được bố trí ứng trực trong mùa mưa năm 2026 để kịp thời xử lý các tình huống phát sinh.

Không chỉ thoát nước nhanh, mà phải giữ được nước

Phó Giám đốc Sở Xây dựng Trương Hải Long cho hay, chống úng ngập là nhiệm vụ liên ngành, liên lưu vực, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Thành phố sẽ tiếp tục triển khai Kế hoạch thoát nước mùa mưa năm 2026 nhằm giảm thiểu ảnh hưởng của mưa bão, đồng thời phát huy tối đa hiệu quả của các công trình đã đầu tư.

Do đó, thành phố sẽ tập trung bảo dưỡng các trạm bơm, nạo vét, duy tu hệ thống cống, kênh, mương, sông và hồ điều hòa.

Đồng thời, duy trì 100% lực lượng ứng trực tại các điểm ngập trọng yếu; thường xuyên cập nhật kịch bản vận hành hạ mực nước trước, trong và sau mưa để nâng cao hiệu quả tiêu thoát nước.

Cùng với đó là hoàn thiện quy trình vận hành các dự án khẩn cấp, đánh giá sau từng trận mưa để kịp thời điều chỉnh phương án vận hành, phát huy tối đa năng lực của hệ thống thoát nước hiện có.

Mặt khác, thành phố cũng sẽ tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 18-CT/TU ngày 28/6/2026 của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về tăng cường trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên trong giải quyết 5 điểm nghẽn trên địa bàn thành phố.

Vì vậy, vai trò của trưởng ban chỉ đạo xử lý điểm nghẽn úng ngập của chính quyền địa phương là hết sức quan trọng trong việc triển khai các giải pháp xử lý các điểm úng ngập trên địa bàn quản lý theo phân cấp.

Đồng thời, chỉ đạo các chủ đầu tư dự án trên địa bàn thực hiện duy tu duy trì hệ thống thoát nước đảm bảo, khớp nối thoát nước nội khu với khu vực không gây áp lực lên hệ thống thoát nước hiện hữu, gây úng ngập cục bộ cho khu vực.

Bên cạnh đó, triển khai phương án tổ chức phân luồng, bảo đảm giao thông ứng với các kịch bản mưa, bão gây ngập trên địa bàn thành phố Hà Nội gồm 4 phương án ứng với các vị trí ngập (dưới 10cm; từ 10-20cm; từ 20-30cm; trên 30cm) tại 141 điểm úng ngập xuất hiện trước đây; tổ chức diễn tập ứng với phương án đề ra.

Thành phố sẽ triển khai Đề án xử lý úng ngập khu vực nội thành giai đoạn 2026-2030; xây dựng quy hoạch cao độ nền, hệ thống thoát nước và nghiên cứu các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu.

Công nghệ cũng sẽ được tăng cường trong quản lý, điều hành thoát nước thông minh. Quy hoạch hồ điều hòa và hệ thống thoát nước tại các khu đô thị mới sẽ được kiểm soát chặt hơn nhằm tránh phát sinh các điểm ngập mới.

Đáng chú ý, Hà Nội từng bước hướng tới mô hình “thành phố bọt biển” thay vì chỉ tìm cách đưa thật nhanh nước mưa ra khỏi đô thị, thành phố sẽ tăng khả năng giữ nước, thấm nước, điều tiết và tái sử dụng nước mưa.