Hà Nội và nỗi lo giao thông tĩnh

Từ 1-7-2014, TP Hà Nội đã chính thức cho phép thí điểm tổ chức trông xe có thu phí dưới lòng đường tại 2 tuyến phố Lý Thường Kiệt và Trần Hưng Đạo (quận Hoàn Kiếm), với tổng diện tích mặt bằng được giao là 4.018 m2, bảo đảm sức chứa 268 lượt phương tiện. Hai tuyến phố này chạy trên địa bàn của 4 phường Phan Chu Trinh, Hàng Bài, Trần Hưng Đạo và Cửa Nam. Sở dĩ thí điểm trên được áp dụng, do mặt cắt ngang lòng đường của hai tuyến đường trên tương đối rộng, tập trung khu dân cư, công sở đông đúc. Thêm vào đó, với nhu cầu cấp thiết của người dân, khi nhu cầu đỗ xe ngày một tăng, mô hình được coi là khả thi, tập trung đầu mối trông giữ và tạo nguồn thu ngân sách.

Theo Công ty Khai thác điểm đỗ xe Hà Nội, sau 6 tháng triển khai thu phí, đã thực hiện trông giữ trên 60.000 lượt phương tiện, doanh thu gần 2 tỷ đồng. ATGT 2 tuyến đường sau khi tổ chức sắp xếp trông giữ được đảm bảo. Chính từ những ích lợi ấy, sau 2 tuyến đường thí điểm trên, Hà Nội từ 1-7 tới sẽ tiếp tục áp dụng mô hình tại các tuyến có mặt cắt lớn là Xã Đàn (Đống Đa), Trần Đại Nghĩa (Hai Bà Trưng) và Trung Hòa (Cầu Giấy).

Tuy nhiên, theo tìm hiểu của phóng viên, tại những tuyến đường thí điểm, đang bộc lộ nhiều bất cập. Cụ thể là ngoài những diện tích cho phép trông giữ, các đơn vị nhận thầu “tận dụng” cả các khu vực vỉa hè lòng đường khác để trông giữ phương tiện. Đó là lý do, chỉ dạo qua 2 tuyến phố Trần Hưng Đạo và Lý Thường Kiệt hiện nay, có thể thấy nhiều phương tiện ô tô, xe máy dừng đỗ trên hè, lòng đường ngoài khu vực. Sự lộn xộn (ngoại trừ những thời điểm ngành chức năng kiểm tra) vẫn diễn ra thường xuyên, gây bức xúc cho các tổ chức, cơ quan và cả các hộ dân kinh doanh trên vỉa hè. Bên cạnh đó, việc thu tiền không “xé vé”, giá vé cao hơn mức quy định, đặc biệt các thời điểm dịp Lễ, Tết không còn dừng ở mức “hiện tượng”. Ở đây, còn có sự “bán khoán” một vài diện tích trên tuyến đường thì điểm (?). Sự cạnh tranh trông giữ, nhiều khi làm mất mỹ quan đô thị, vô hình trung gây cản trở “ngược” cho phương tiện tham gia giao thông.

Trên thực tế, căn nguyên của bài toán giao thông tĩnh Hà Nội, chính là thiếu nghiêm trọng điểm đỗ, mặc dù đã triển khai nhiều dự án bãi đỗ xe trên cơ sở cống hóa kênh mương như đường Phan Kế Bính, Nghĩa Đô, Nguyễn Khánh Toàn… hay những bãi đỗ xe ngầm, tận dụng đất lưu không, bãi đỗ xe kết hợp công viên cây xanh… Theo báo cáo của Sở GTVT, diện tích được dùng làm bãi đỗ xe hiện nay, khoảng trên 13 ha, những mới chỉ đáp ứng khoảng 8 -10% nhu cầu. Tại các khu vực nội đô, diện tích đỗ xe càng ít ỏi, thậm chí không phù hợp cho trông giữ xe hiện nay.

Một chuyên gia đô thị cho hay, mô hình điểm đỗ xe dưới lòng đường chỉ là giải pháp tạm thời. Với một không gian giao thông chật chội tại nội đô, giải pháp tổng thể, cấp bách phải là những bãi đỗ xe ngầm, hoặc đỗ xe trên cao, điều mà nhiều TP lớn trên thế giới đã áp dụng thành công. Ở đây kể cả khi mặt cắt ngang lớn, nhưng không dám chắc tổ chức trông giữ xe dưới lòng đường sẽ không ảnh hướng tới các dòng phương tiện khác. Theo Phòng CSGT CATP Hà Nội, tổng số phương tiện hiện nay là 5.473.346 xe, trong đó ôtô là 521.120 xe. Đó là chưa kể số lượng phương tiện ngoại tỉnh về Hà Nội. Nỗi lo điểm đỗ ngày thêm nhức nhối.

Thực tế, năm 2011, TP Hà Nội đã có dự án xây dựng thêm khoảng 40 bãi đỗ xe cao tầng, bãi đỗ lắp ghép hoặc bãi đỗ ngầm trong khu vực nội đô. Song do thiếu kinh phí, ngay cả công tác xã hội hóa bãi đỗ xe cũng không được nhiều doanh nghiệp mặn mà, nên dự án đến nay vẫn chỉ “dừng trên giấy”. Một DN cho biết, muốn xã hội hóa, phải tạo điều kiện cho DN xây dựng ở những địa điểm thuận lợi, khu vực đông dân cư và cơ quan, đoàn thể. Song “đất vàng” nội đô thường được “nhường” cho kinh doanh, dịch vụ. Những địa điểm khác, không thích hợp, khó thu hồi vốn. Chính vì vậy, doanh nghiệp đầu tư hiện nay thường từ chối các đề nghị đầu tư điểm đỗ.

Sự tổng thể về điểm đỗ không chỉ khu vực nội đô, cần thêm những chiến lược cụ thể. TP Hà Nội đang chịu áp lực từ quá tải phương tiện giao thông. Giao thông tĩnh vì thế càng thêm cấp thiết.