Hai lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Bài học về ý chí bảo vệ độc lập, tự do, tự chủ chiến lược, tự tin bước vào kỷ nguyên mới

Sáng 5/6, Bộ Quốc phòng phối hợp với Thành ủy TP Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo khoa học "Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến - Lời kêu gọi đồng bào và chiến sĩ cả nước - Ý chí bảo vệ độc lập, tự do với tinh thần tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam".

Đến dự hội thảo khoa học có sự tham dự của các nguyên Phó Chủ tịch nước: Trương Mỹ Hoa, Đặng Thị Ngọc Thịnh; nguyên Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam Huỳnh Đảm; Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng; Phó Bí thư Thường trực Thành ủy TP Hồ Chí Minh Lê Quốc Phong và đại diện Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Quân khu 7, TP Hồ Chí Minh và các nhà nghiên cứu, nhà khoa học trên cả nước.

"Không có gì quý hơn độc lập, tự do"

Sau khi nước nhà giành được độc lập, trước mưu đồ và hành động của thực dân Pháp trở lại xâm lược nước ta, khi những nỗ lực cứu vãn hòa bình của Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa bị kẻ thù khước từ, ngày 19/12/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến. Với tầm nhìn chiến lược sắc bén, bản lĩnh chính trị kiên định và niềm tin tuyệt đối vào sức mạnh của nhân dân, Người đã kêu gọi toàn dân tộc đứng lên chiến đấu và khẳng định quyết tâm: “Thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ”.

Hai mươi năm sau, trước sự leo thang chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ, cuộc kháng chiến của dân tộc ta đứng trước những thử thách ngặt nghèo, ngày 17/7/1966, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi đồng bào và chiến sĩ cả nước, khẳng định chân lý: “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Trưởng Ban chỉ đạo hội thảo khoa học nhấn mạnh, hai lời kêu gọi thiêng liêng chính là sự kết tinh cao độ tư tưởng Hồ Chí Minh về ý chí, quyết tâm bảo vệ độc lập, tự do; về sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; về phát huy nội lực, tự chủ chiến lược, tự lực, tự cường, bản lĩnh, trí tuệ và niềm tin tất thắng của dân tộc Việt Nam; là sự khái quát sâu sắc thực tiễn cách mạng Việt Nam.

Đồng thời, hai lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh phản ánh xu thế vận động của thời đại - thời đại đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội. Đó là những văn kiện lịch sử đặc biệt, không chỉ có ý nghĩa trong bối cảnh chiến tranh cách mạng, mà còn có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc, lâu dài, tiếp tục soi sáng con đường phát triển của cách mạng Việt Nam trong thời kỳ mới.

"Trong bối cảnh hiện nay, yêu cầu giữ vững hòa bình, độc lập, chủ quyền; bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa; giữ nước từ khi nước chưa nguy; đồng thời phát triển đất nước nhanh, bền vững, nâng cao vị thế quốc gia đặt ra ngày càng cao. Điều đó đòi hỏi phải phát huy cao độ ý chí bảo vệ độc lập, tự do; tinh thần tự chủ chiến lược, tự lực, tự cường, tự tin, tiến vững chắc trong kỷ nguyên mới của dân tộc", Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu nhìn nhận.

Báo cáo đề dẫn hội thảo, Thượng tướng Trương Thiên Tô, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội Nhân dân Việt Nam khẳng định, ra đời ở hai thời điểm khác nhau nhưng hai lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh đều là tiếng gọi của non sông, đất nước; là lời hịch cứu quốc, khơi dậy mạnh mẽ lòng tự hào dân tộc, truyền thống anh hùng, bất khuất, kiên cường của nhân dân ta; thôi thúc cả nước anh dũng đứng lên chiến đấu vì nền độc lập, tự do thiêng liêng của Tổ quốc.

Soi rọi vào kỷ nguyên mới của dân tộc, Thượng tướng Trương Thiên Tô nhấn mạnh, dưới sự lãnh đạo của Đảng, đất nước ta đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với khát vọng vươn mình mạnh mẽ nhằm hiện thực hóa hai mục tiêu chiến lược 100 năm. 

Điều này đòi hỏi phải phát huy cao độ mọi nguồn lực, đặc biệt là nguồn lực nội sinh, sức mạnh của ý chí, bản lĩnh, trí tuệ và khát vọng phát triển của dân tộc. Trước những biến động nhanh chóng, phức tạp, khó dự báo của tình hình thế giới, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ và quá trình toàn cầu hóa, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng chỉ rõ: “Giữ vững môi trường hòa bình, ổn định; phát triển nhanh, bền vững đất nước và bảo vệ vững chắc Tổ quốc; cải thiện và nâng cao toàn diện đời sống nhân dân; tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên mới của dân tộc”.

Nếu tự chủ chiến lược là khả năng chủ động định hướng phát triển, thì tự cường chính là sức mạnh nội tại để thực hiện những định hướng đó. Cùng với đó, tự tin dân tộc là yếu tố quan trọng để Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới, được thể hiện qua việc khẳng định vị thế của Việt Nam trong khu vực và trên thế giới.

Tại hội thảo, PGS.TS Dương Trung Ý, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản nhấn mạnh, hai lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định giá trị hơn mọi giá trị, một chân lý thiêng liêng: “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”. Lãnh tụ Hồ Chí Minh luôn nhất quán “độc lập, tự do” mang giá trị tối thượng, đầu bảng và phổ quát, chứ không phải giá trị biệt lập. “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” cần phải được thừa nhận và tôn trọng. Đồng thời, việc đấu tranh cho độc lập, tự do là tất yếu khách quan, phù hợp với lẽ tự nhiên.

Trên cơ sở đó, Người đã thiết lập một logic biện chứng chặt chẽ: cá nhân không thể có tự do, hạnh phúc thực sự, nếu quốc gia mất độc lập, dân tộc bị nô lệ. Độc lập cho dân tộc đi đôi với tự do cho nhân dân; độc lập là tiền đề, là điều kiện tiên quyết để thực hiện quyền con người.

Cũng theo PGS.TS Dương Trung Ý, bước vào kỷ nguyên phát triển mới, bối cảnh tình hình đặt ra những thách thức chưa từng có đối với việc giữ vững độc lập, chủ quyền. Qua đó, đòi hỏi cần thiết phải kiên định ngọn cờ độc lập, tự do trong mọi hoàn cảnh. Từ đó, bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia trong bối cảnh đa cực và toàn cầu hóa hiện nay.

Bài học về tinh thần tự lực, tự cường, năng động, sáng tạo

Tại hội thảo khoa học, ông Huỳnh Đảm, nguyên Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam đánh giá, TP Hồ Chí Minh là địa phương đi đầu về năng động sáng tạo và xứng đáng là nơi hội tụ và lan tỏa tư tưởng, tấm gương đạo đức, phong cách Chủ tịch Hồ Chí Minh. Chính nơi đây, 115 năm trước là nơi người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước.

Hưởng ứng Lời kêu gọi của Bác, Đảng bộ và nhân dân TP Hồ Chí Minh dù ở nơi đầu sóng ngọn gió, vẫn luôn mang trong tim hình ảnh của Bác như một động lực, một điểm tựa sức mạnh tinh thần, nêu cao khí phách của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, đạp bằng muôn trùng gian nguy, chiến đấu ngoan cường, kiên trung, bất khuất, giành thắng lợi từng bước để đi đến thắng lợi cuối cùng, cùng cả nước thực hiện trận quyết chiến chiến lược mang tên Bác Hồ kính yêu - Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, kết thúc thắng lợi sự nghiệp đấu tranh vì độc lập dân tộc, thống nhất đất nước.

Bài học rút ra từ hai lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ông Huỳnh Đảm đề nghị, đất nước đang bước vào kỷ nguyên mới, cần tiếp tục phát huy và xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc. Bởi vì đây cũng chính là khát vọng và mong muốn, ý nguyện lớn nhất của Bác Hồ, đồng thời là khát vọng thiêng liêng của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta.

Là thành phố vinh dự mang tên Bác, ông Lê Quốc Phong, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy TP Hồ Chí Minh phát biểu: Suốt hơn nửa thế kỷ qua, Đảng bộ và nhân dân TP Hồ Chí Minh hôm nay không ngừng nỗ lực, cụ thể hóa tinh thần tự lực, tự cường bằng những hành động cách mạng thiết thực, đưa thành phố từ những ngày đầu sau giải phóng trở thành đầu tàu kinh tế của cả nước.

Đặc biệt, năm 2025 đánh dấu cột mốc lịch sử khi TP Hồ Chí Minh thực hiện hợp nhất với tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, để hình thành TP Hồ Chí Minh mới. Với diện tích hơn 6.700 km², quy mô dân số trên 14 triệu người và 168 đơn vị hành chính cấp xã, không gian phát triển mới đã nâng tầm năng lực cạnh tranh, đưa thành phố hướng tới trở thành trung tâm tài chính, công nghiệp và cảng biển hiện đại hàng đầu khu vực.

Trong giai đoạn tới, TP Hồ Chí Minh tiếp tục tập trung triển khai hiệu quả Nghị quyết 09/NQ-TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố trong kỷ nguyên mới.

Đại diện lãnh đạo Thành ủy TP Hồ Chí Minh khẳng định, thành phố sẽ tiếp tục phát huy truyền thống năng động, sáng tạo để xây dựng một "Không gian văn hóa Hồ Chí Minh" rộng lớn. Tại đây, tư tưởng, đạo đức và phong cách của Bác không chỉ là kim chỉ nam mà còn trở thành tài sản tinh thần, nét văn hóa đặc trưng hiện hữu trong đời sống thường ngày của mỗi cán bộ, đảng viên và người dân.

Đặc biệt, thành phố đã triển khai khởi công nhiều dự án trọng điểm, cùng với việc đẩy mạnh phân cấp quyền và tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng. Thành phố kỳ vọng sẽ tạo ra cú hích mạnh mẽ để tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế cả nước và đóng góp quan trọng vào sự nghiệp phát triển chung của cả nước.

Phát biểu tham luận tại hội thảo, Thiếu tướng Vũ Văn Điền, Tư lệnh Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh khẳng định, hiện nay, tình hình thế giới và khu vực diễn biến nhanh, phức tạp, tác động sâu rộng đến đời sống xã hội. Trong bối cảnh đó, giá trị của “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến” càng thể hiện ý nghĩa thời sự sâu sắc: giữ vững độc lập, tự chủ; chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa; phát huy sức mạnh nội sinh, nâng cao năng lực bảo vệ Tổ quốc trong mọi tình huống.

TP Hồ Chí Minh là đô thị đặc biệt, trung tâm lớn về kinh tế, tài chính, khoa học - công nghệ, đối ngoại của cả nước; đồng thời là địa bàn chiến lược trọng yếu về quốc phòng, an ninh khu vực phía Nam.

"Trong điều kiện đó, lực lượng vũ trang thành phố giữ vai trò đặc biệt quan trọng, vừa trực tiếp sẵn sàng chiến đấu, vừa là nòng cốt tham mưu xây dựng nền quốc phòng toàn dân, khu vực phòng thủ vững chắc, giữ vững ổn định chính trị - xã hội, tạo môi trường thuận lợi cho Thành phố phát triển nhanh, bền vững", Thiếu tướng Vũ Văn Điền nhấn mạnh.